Сядмі́ца ’сямітыднёвы пост’ (Інстр. 2). Параўн. стараж.-рус.седмица ’тыдзень’. Запазычана са ст.-слав.седмица ’тыдзень’ або ўтворана непасрэдна ад ст.-слав.седмь ’сем’, параўн. у Скарыны седмицею ’сем разоў; у сем разоў’ (Сл. Скар.), што з’яўляецца калькай з грэч.έβδομάς ’сем, сямёрка; тыдзень’ (Фасмер, 3, 590); пераасэнсавана як ’вялікі пост перад Вялікаднем’. Малаверагодным падаецца непасрэднае вывядзенне з сядмы ’сёмы’ (з рус.седьмой?), гл. Сцяцко, Афікс. наз., 214.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
АВАНПО́СТ (ад аван... + франц. poste пост),
перадавая варта для назірання за праціўнікам. У арміі Рас. імперыі ў 18—19 ст. аванпост — перадавая ахоўная варта (пяхотная або конная), якая выстаўлялася дзеля засцярогі свайго войска, размешчанага на адпачынак або ў абароне, ад раптоўнага нападу праціўніка. Выкарыстоўваецца ў сучасных арміях некаторых дзяржаў.
5.перан. Пра від, знешні выгляд: прытворна сціплы, ханжаскі (разм., жарт.).
Твар п., як на маленні.
|| наз.по́снасць, -і, ж. (да 2 і 5 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Ві́лія ’пярэдадне свята, пост перад святам’ (Нас.), ст.-бел.вилия, вилея ’тс’ (1539 г.). Запазычана з польск.wilia < wigilia ’тс’ < лац.vigilia ’начная імша’ (Мацэнаўэр, 368).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
постлю́дыя
(ад пост- + лац. ludo = іграю)
раздзел музычнага твора, звычайна інструментальнае заканчэнне раманса, песні.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
аскаро́міцца, ‑млюся, ‑мішся, ‑міцца; зак.
Уст.разм. Пачаць есці скаромнае пасля посту або парушыць пост, з’еўшы скаромнае. У нас жа ў хлеўчуку вёўся сякі-такі парсюк, бацька яго наважыў адгадаваць, каб хоць было чым аскароміцца на вялікдзень.Сабаленка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
designation
[,dezɪgˈneɪʃən]
n.
1) прызначэ́ньне n. (на паса́ду, пост)
2) абазначэ́ньне n.
3) ты́тул -у m., імя́n.
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
блокпо́ст
(ад блок + пост)
чыгуначны раздзельны пункт, забяспечаны спецыяльнай апаратурай, адкуль кіруюць семафорамі і святлафорамі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
постларва́льны
(ад пост- + лац. larva = лічынка)
паслялічынкавы, які ўтвараецца пры пераўтварэнні лічынкі ў дарослую форму.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Пастару́нак ’мясцовае аддзяленне паліцыі ў Заходняй Беларусі’ (ТСБМ, Сцяшк. Сл.): ’пост’ (Сл. ПЗБ). З польск.posterunek ’тс’ (Мацкевіч, там жа, 3, 434), якое з ням.Postierung ’лінія пастоў, вартавая ахова’.