терпе́ние ср., в разн. знач. цярплі́васць, -ці ж., цярпе́нне, -ння ср.;

вы́вести из терпе́ния вы́весці з цярплі́васці;

терпе́ние ло́пнуло цярплі́васці не хапа́е;

вооружи́ться терпе́нием запасці́ся цярплі́васцю; набра́цца цярплі́васці;

потеря́ть терпе́ние стра́ціць цярплі́васць;

запасти́сь терпе́нием запасці́ся цярплі́васцю, набра́цца цярплі́васці;

на вся́кое хоте́ние есть терпе́ние на ўся́кае хаце́нне ёсць цярпе́нне;

терпе́ние и труд всё перетру́т цярпі́ каза́к — атама́нам бу́дзеш.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Anima esuriens etiam amarum pro dulci sumit

Галодны нават горкае прымае за салодкае.

Голодный даже горькое принимает за сладкое.

бел. Галоднаму ўсё смакуе. Галодны і гнілой бульбіне рад. Сагнешся ў сук, з’ясі і саломы пук. Галоднаму Фядоту і шчаўе ў ахвоту. Галодныя зубы асцюкоў не чуюць. На галодны зуб усё смачна.

рус. Голод проймёт, станешь есть что Бог даёт. Голодному и вода, что с яйца, вкусна. Голодному Федоту и пустые щи/репа в охоту. Ну́жа пьёт и из поганой лужи. Голодному Федоту и редька с квасом за мёд. Голодный рот всё мнёт. Филат и каше рад. Голод ‒ не тётка, научит калачи есть. Голодный волк и завёртки рвёт.

фр. A la faim tout est pain (Когда голоден ‒ всё хлеб). Tout pain est sain à qui a faim (Кто голоден, для того любой хлеб ‒ святой). A bonne faim il n’y a pas de mauvais pain (Когда очень голоден, нет плохого хлеба).

англ. Hunger is the best sauce (Голод ‒ лучший соус).

нем. Hunger macht rohe Bohnen süß (Голод делает сладкими и сырые бобы).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

пхаць несов.

1. разг. толка́ть, пиха́ть;

п. у пле́чы — толка́ть (пиха́ть) в спи́ну;

п. та́чку — толка́ть (пиха́ть) та́чку;

2. (вкладывать что-л. внутрь чего-л.) пиха́ть, запи́хивать, засо́вывать, сова́ть;

п. рэ́чы ў чамада́н — пиха́ть (запи́хивать, засо́вывать, сова́ть) ве́щи в чемода́н;

3. (каму, што) разг. (заставлять есть, пить) пи́чкать (кого, чем); (заставлять что-л. взять) всу́чивать

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Ne sus Minervam

Не свінні Мінерву* [вучыць].

Не свинье Минерву [учить].

бел. Не вучы рыбу плаваць, а злодзея красці.

рус. Орлиному глазу воронья слепота не указ. Брат сестре не указ в стряпне. Не учи рыбу плавать.

фр. On n’apprend pas au poisson à nager (Не учат рыбу плавать).

англ. Teach not your granny to suck eggs (He учи бабушку яйца есть).

нем. Das Ei will klüger als Henne (Яйцо хочет быть умнее наседки).

* Мінерва — у рымлян багіня рамёстваў, мастацтва.

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

глыта́ць несов.

1. прям., перен. глота́ть; прогла́тывать;

г. кава́лкі мя́са — глота́ть (прогла́тывать) куски́ мя́са;

г. рама́ны адзі́н за другі́м — глота́ть рома́ны оди́н за други́м;

2. прост. (жадно есть) ло́пать, упи́сывать;

г. папо́ўніцы — ло́пать (упи́сывать) за о́бе щёки;

3. (о рыбе) загла́тывать, прогла́тывать;

г. сло́вы — глота́ть слова́;

г. слёзы — глота́ть слёзы;

г. слі́нкі — глота́ть слю́нки;

г. паве́тра — глота́ть во́здух

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

губа́

I ж., анат. губа́;

зае́чая г.мед. за́ячья губа́;

малако́ на губа́х не абсо́хла — молоко́ на губа́х не обсо́хло;

на по́ўную губу́ (е́сці, упі́сваць, уміна́ць) — за о́бе щёки (есть, упи́сывать);

надзьму́ць гу́бы — наду́ть гу́бы;

з пе́най на губа́х — с пе́ной у рта;

разве́сіць гу́бы — разве́сить гу́бы

II ж., геогр. губа́

III ж., ист. губа́

IV прост. (гауптвахта) губа́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

папе́рад разг.

1. нареч. ра́ньше; вперёд;

п. умы́йся, а по́тым садзі́ся е́сці — ра́ньше (вперёд) умо́йся, а пото́м сади́сь есть;

ты ідзі́ п., а мы за табо́й — ты иди́ вперёд, а мы за тобо́й;

2. предлог с род. вперёд, ра́ньше; впереди́;

ён з’яві́ўся п. усі́х — он яви́лся ра́ньше (вперёд) всех;

ён ішо́ў п. усі́х — он шёл впереди́ всех

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

праглыну́ць сов., прям., перен. проглоти́ть;

п. ко́стачку — проглоти́ть ко́сточку;

це́мра ~ну́ла по́стаць чалаве́ка — темнота́ проглоти́ла фигу́ру челове́ка;

п. кні́гу — проглоти́ть кни́гу;

п. пілю́лю — проглоти́ть пилю́лю;

п. язы́к — проглоти́ть язы́к;

ы́ццам, нібы́) му́ху праглыну́ў — (то́чно) му́ху проглоти́л;

жыўцо́м бы ~ну́ў — живьём бы съел;

як аршы́н ~ну́ў — как (сло́вно) арши́н проглоти́л;

ні вы́плюнуць ні п. — проти́вно есть и жа́лко вы́плюнуть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Ratio contra vim parum valet

Розум перад/у параўнанні з сілай мала значыць.

Разум перед/в сравнении с силой мало значит.

бел. Сіла ёсць ‒ розуму не трэба. Дурню і Бог дарогу ўступае. Здаровы каню таварыш. Толькі дурань любіць, каб перад ім станавіліся на калені.

рус. Сила ‒ уму могила. Сила есть ‒ ума не надо. Сила ум ломает.

фр. Où force domine raison n’a pas lieu (Где преобладает сила, нет места уму).

англ.

нем. Bei großer Gewalt ist große Narrheit (При большой силе/насилии ‒ большая глупость).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

Patientia animi divitias occultas habet

Цярпенне мае скрытыя багацці.

Терпение имеет скрытые богатства.

бел. Ператрэцца, перамелецца ‒ мука будзе. Цярпенне і праца ўсё перамагаюць.

рус. Терпенье и труд всё перетрут. Терпенье даёт уменье. Есть терпенье ‒ будет и уменье. И дуги гнут с терпеньем, а не вдруг. Сидением города берут.

фр. Patience passe science (Терпенье превосходит уменье).

англ. With time and patience the leaf of mulberry bush becomes satin (Время и терпение превращают тутовый лист в шёлк). He that endures is not overcome (Терпеливость нельзя победить).

нем. Geduld bringt Rosen Huld (Терпение приносит розы/прелесть, очарование).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)