пе́рад², прыназ. з Т.
1. На невялікай адлегласці ад пярэдняга боку чаго-н., насупраць каго-, чаго-н.
П. хатай.
2. За некаторы час да чаго-н.
П. захадам сонца.
3. Служыць для ўказання асобы, з’явы, у адносінах да якіх робіцца што-н.
Не адступаць п. цяжкасцямі.
4. У параўнанні з кім-, чым-н.
Чаго варты гэты конь п. тым ламавіком.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дэрыва́т
(лац. derivatus = адведзены)
1) вытворнае ад чаго-н. пярвічнага, прадукт чаго-н.;
2) лінгв. новае слова, утворанае ад слова-асновы.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
míssen vt абыхо́дзіцца без чаго́-н., не мець чаго́-н.; адчува́ць адсу́тнасць чаго́-н.;
j-n [etw.] leicht ~ лёгка абысці́ся без каго́-н., чаго́-н.
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
іранізава́ць, -зу́ю, -зу́еш, -зу́е; -зу́й; незак., з каго-чаго і без дап.
Адносіцца з іроніяй да каго-, чаго-н., гаварыць з іроніяй пра каго-, што-н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыда́тны, -ая, -ае.
Такі, які мае патрэбныя якасці для чаго-н.; прыгодны (здатны) для каго-, чаго-н.
П. для яды.
Прыдатная кандыдатура.
|| наз. прыда́тнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
навыдумля́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е; зак., чаго.
1. Вынайсці, стварыць, прыдумаць многа чаго-н.
Н. розных цацак для дзяцей.
2. Налгаць, нагаварыць рознай бязглуздзіцы.
Н. несусветных страхаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
нагарну́ць, -гарну́, -го́рнеш, -го́рне; -гарні́; -го́рнуты; зак., чаго.
Горнучы, заграбаючы, сабраць у адно месца нейкую колькасць чаго-н.
Н. кучу пяску.
|| незак. наго́ртваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
накро́іць, -ро́ю, -ро́іш, -ро́іць; -ро́ены; зак., чаго.
1. Скроіць, выкраіць нейкую колькасць чаго-н.
Н. сарочак.
2. Нарэзаць лустамі.
Н. хлеба.
|| незак. накро́йваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
напсава́ць, -сую́, -суе́ш, -суе́; -суём, -суяце́, -сую́ць; -су́й; -сава́ны; зак.
1. чаго. Сапсаваць нейкую колькасць чаго-н.
Н. матэрыялу.
2. каму-чаму. Прынесці шкоду.
Н. справе.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
памаўзлі́вы, -ая, -ае (разм.).
1. Шкадлівы.
Да чаго ж памаўзлівая кошка!
2. Ласы, прагны да чаго-н. смачнага, прыгожага.
П. на ласункі.
|| наз. памаўзлі́васць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)