Кадо́л ’тонкая вяроўка, якой прывязваюць рыбацкую сець’ (Мат. Маг.), ’вельмі грубая вяроўка (якая накладаецца на кола, пры дапамозе якога падымаюць вуллі-калоды на дрэва’ (Маш.) ’канат для парома’ (Маш.), кадола ’вяроўка, пры дапамозе якой невад прыводзіцца ў рух’ (Браім, Рыбалоўства), кадоп ’тонкая вяроўка, да якой прывязана сець’ (бых., Мат. АС), кодол ’вяроўка ў невадзе, за якую яго цягнуць’ (ТСБМ). Укр. дыял. кодола ’вяроўка, прывязаная да крылляў невада’, ’канат’. Жэляхоўскім засведчаны кодільничий ’які цягне невад’. Рус. валаг., цвяр. і інш. кодол ’грубая вяроўка, канат (якарны) або канат для выцягвання рыбалоўнай снасці’. У рус. гаворках зафіксаваны і значэнні тыпу ’калодзежны шост’, а таксама дзеяслоў кодолить ’прывязваць каня на пашы’, кодол ’вяроўка, якой прывязваюць каня’ (арх. і інш.). Геаграфія бел. слове (прыпяцкі і дняпроўскі басейны) сведчыць аб верагодным вандроўным характары слова, аднак назваць з пэўнасцю крыніцу запазычання цяжка. Для рус. кодол, укр. кодола прапанавалі ў якасці такой крыніцы ст.-ісл. kadall ’якарны канат, вяроўка’, ст.-швед. kadhal, аднак ёсць і іншыя версіі аб паходжанні рус. слоў, гл. Фасмер, 2, 276. Калі запазычанне тэрміна ва ўсх.-слав. мовы можна дапусціць, то гісторыя яго экспансіі застаецца няяснай.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
недацягну́ць, ‑цягну, ‑цягнеш, ‑цягне; зак., што.
1. Нацягнуць менш, чым патрэбна. Недацягнуць канат.
2. перан. Разм. Не выканаць у поўным аб’ёме чаго‑н. Недацягнуць да нормы. Недацягнуць план паставак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
лі́на
(польск. lina, ад с.-в.-ням. line)
тоўсты канат з валокнаў ці дроту.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
трос
(гал. tros)
пяньковы або драцяны канат, таўсцейшы за 25 мм (напр. буксірны т.).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
штаг
(гал. stag)
мар. канат, трос, які ўтрымлівае ад падзення мачту, стэньгу і інш.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ка́бельтаў, ‑тава, м.
1. Мера даўжыні, роўная 0,1 марской мілі, г. зн. 185,2 м. Адплысці на 3 кабельтавы ад берага.
2. Марскі пяньковы канат таўшчынёй ад 150 да 300 мм.
[Гал. kabeltouw.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
slack1 [slæk] n. сла́бая, ке́пска напя́тая ча́стка (чаго-н.)
♦
take up the slack
1) напіна́ць (вяроўку, канат і да т.п.)
2) рацыяналізава́ць (вытворчасць)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
прича́л м.
1. (действие) прыча́л, -лу м., прыча́льванне, -ння ср.;
2. (канат, место) прыча́л, -ла м.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пе́рлінь
(гал. paardelijn, ад paard = конь + lijn = канат)
карабельны пяньковы трос таўшчынёю 10—15 см.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
лінь 1, ‑я, м.
Прэснаводная рыба сямейства карпавых. У маленькіх начоўках ляжалі два ладныя язі і залацісты, тоўсты лінь. Ваданосаў.
лінь 2, ‑я, м.
У марской справе — вельмі моцны тонкі канат.
[Гал. lijn.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)