воро́та мн.
1. варо́ты, -ро́т ед. нет; (глухие, крытые сверху) бра́ма, -мы ж.; (простые деревенские — ещё) ве́сніцы, -ніц ед. нет;
2. анат. варо́ты, -ро́т ед. нет;
3. спорт. варо́ты, -ро́т ед. нет;
футбо́льные воро́та футбо́льныя варо́ты;
◊
триумфа́льные воро́та трыумфа́льная бра́ма;
се́меро воро́т и все в огоро́д погов. сямёра варо́т і ўсе ў агаро́д;
от воро́т поворо́т погов. ад варо́т паваро́т.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
каса
I (ка́са) ж., в разн. знач. ка́сса;
тэатра́льная к. — театра́льная ка́сса;
здаць ка́су — сдать ка́ссу;
набо́рная к. — набо́рная ка́сса;
○ к. ўзаемадапамо́гі — ка́сса взаимопо́мощи
II (каса́) ж. (заплетённые волосы) коса́
III (каса́) ж. коса́;
кляпа́ць касу́ — отбива́ть косу́;
◊ хоць касо́ю касі́ — хоть косо́й коси́;
найшла́ к. на ка́мень — погов. нашла́ коса́ на ка́мень
IV (каса́) ж., геогр. коса́
V (каса́) ж., анат., разг. селезёнка
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
крыж м.
1. в разн. знач. крест; (молитвенный жест -ещё) кре́стное зна́мение;
наце́льны к. — нате́льный крест;
2. анат. кресте́ц;
3. (задняя часть туловища лошади) круп;
4. только мн., обл. (приспособление для сматывания ниток) мотови́ло ср.;
5. крестови́на ж.;
○ Чырво́ны К. — Кра́сный Крест;
мальты́йскі к. — ист. мальти́йский крест;
◊ ця́жкі к. — тяжёлый крест;
не́сці свой к. — нести́ свой крест;
паста́віць к. — поста́вить крест;
баі́цца як чорт кры́жа — погов. бои́тся как чёрт ла́дана
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
у́шко́
1. анат., уменьш.-ласк. ву́шка, -ка ср.;
2. (в иголке и т. п.) ву́шка, -ка ср.;
у́шко́ сапога́ ву́шка бо́та;
3. ушки́ мн., кул. ву́шкі, -шак;
ушки́ из пшени́чной муки́ ву́шкі з пшані́чнай мукі́;
◊
у́шки на маку́шке слых на семяры́х;
за у́шко́ да на со́лнышко погов. за ву́шка ды на со́нейка;
для ми́лого дружка́ и серёжка из ушка́ посл. для мі́лага дру́га і завушні́чка з ву́ха.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
кні́га I ж., в разн. знач. кни́га;
чыта́ць ~гу — чита́ть кни́гу;
к. за́пісаў а́ктаў грамадзя́нскага ста́ну — кни́га за́писей а́ктов гражда́нского состоя́ния;
○ насто́льная к. — насто́льная кни́га;
дамава́я к. — домова́я кни́га;
к. ска́ргаў і прапано́ў — кни́га жа́лоб и предложе́ний;
◊ к. за сямю́ пяча́цямі — кни́га за семью́ печа́тями;
глядзі́ць у ~гу, а ба́чыць фі́гу — погов. смо́трит в кни́гу, а ви́дит фи́гу
кні́га II ж., анат., см. кні́жка II
кні́га III ж., зоол., обл., см. кні́гаўка
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
яйцо́ ср.
1. в разн. знач. яйцо́;
куры́нае я. — кури́ное яйцо́;
крышта́льнае я. — хруста́льное яйцо́;
шакала́днае я. — шокола́дное яйцо́;
2. анат. яи́чко; яйцо́;
3. биол. яйцо́; яйцекле́тка;
◊ я́йцы ку́рыцу не ву́чаць — я́йца ку́рицу не у́чат;
як ку́рыца з яйцо́м (насі́цца) — (з кім, чым) как ку́рица с яйцо́м (носи́ться) (с кем, чем);
не ва́рты вы́едзенага яйца́ — погов. не сто́ит вы́еденного яйца́;
з-пад су́чкі яйцо́ ўкрадзе́ — (о ловкаче, воре) погов. из-под су́чки яйцо́ ута́щит
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
коро́бка ж. скры́нка, -кі ж.; (из луба, картона) каро́бка, -кі ж.; (из картона — ещё) кардо́нка, -кі ж.; (из жести) бляша́нка, -кі ж.; (выточенная из дерева) скры́начка, -кі ж., пу́шка, -кі ж.; (спичечная, папиросная) па́чак, -чка м.;
черепна́я коро́бка анат. чарапна́я каро́бка;
дверна́я коро́бка архит. дзвярны́я вушакі́;
око́нная коро́бка архит. ако́нная шуфля́да;
коро́бка зда́ния каро́бка буды́нка;
коро́бка скоросте́й техн. каро́бка скарасце́й (ху́ткасці);
коро́бка переда́ч техн. каро́бка перада́ч;
коро́бка конфе́т каро́бка цуке́рак.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
о́бласть ж.
1. (часть страны) край, род. кра́ю м., во́бласць, -ці ж.;
2. (крупная административно-территориальная единица) во́бласць, -ці ж.;
Ми́нская о́бласть Мі́нская во́бласць;
3. зо́на, -ны ж., по́яс, -са м.;
о́бласть ве́чных снего́в зо́на ве́чных сняго́ў;
4. анат., мед. во́бласць, -ці ж.;
в о́бласти се́рдца у во́бласці сэ́рца;
5. перен. (сфера, отрасль) галіна́, -ны́ ж., абся́г, -гу м.;
о́бласть зна́ний галіна́ ве́даў;
разви́тие всех областе́й те́хники развіццё ўсіх галі́н тэ́хнікі.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
преддве́рие ср.
1. книжн. (место перед дверью, перед входом) (ме́сца) пе́рад дзвяры́ма; (ме́сца) пе́рад увахо́дам;
стоя́ть у преддве́рия стая́ць пе́рад дзвяры́ма (пе́рад увахо́дам);
2. анат. пераддзве́р’е, -р’я ср.;
преддве́рие в ушно́м лабири́нте пераддзве́р’е ў вушны́м лабіры́нце;
3. перен. (порог) паро́г, -га м.; (начало) пача́так, -тку м.; (канун) пярэ́дадзень, -дня м., пярэ́дадне, -ня ср.; (подступь) по́дступ, -пу м.;
в преддве́рии театра́льного сезо́на на паро́зе (напярэ́дадні) тэатра́льнага сезо́ну;
в преддве́рии нау́ки на по́дступах да наву́кі.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
труба́ ж.
1. в разн. знач. труба́, -бы́ ж.;
водопрово́дная труба́ водаправо́дная труба́;
водосто́чная труба́ вадасцёкавая труба́, обл. ры́на;
подзо́рная труба́ падзо́рная труба́;
игра́ть на трубе ігра́ць на трубе́;
фалло́пиева труба́ анат. фало́піева труба́;
2. (дымовая) ко́мін, -на м.;
◊
иерихо́нская труба́ іерыхо́нская труба́;
вы́лететь, пусти́ть в трубу вы́лецець, пусці́ць у трубу́;
де́ло труба́ спра́вы дрэнь;
пройти́ ого́нь, во́ду и ме́дные трубы́ пабы́ць на кані́ і пад канём; пабы́ць і ў ко́ле і ў мя́ле;
хвост трубо́й хвост трубо́й.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)