эпі́граф, ‑а, м.
1. У старажытных грэкаў — надпіс на помніку.
2. Выслоўе, кароткая цытата, якая змяшчаецца ў пачатку твора ці асобнага раздзела і з’яўляецца своеасаблівым аўтарскім тлумачэннем асноўнай ідэі твора. «Не шукай ты шчасця, долі на чужым, далёкім полі» — паўторыць Колас Купалавы радкі ў эпіграфе да навелы-алегорыі «Хмарка», дзе будзе асуджаць вандроўніцтва па-за межамі роднага кутка. Навуменка.
[Грэч. epigraphē — надпіс.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
эскадро́н, ‑а, м.
Падраздзяленне кавалерыйскага палка, якое адпавядае пяхотнай роце. [Каршукоў:] — Салдат у Гітлера не шмат. Б’е браніраваным кулаком, а тыл — дзіравы. Кінь ты сюды конніцы некалькі эскадронаў, дык да самога Берліна можна ісці без прыпынку... Асіпенка. З дзесятак старыцкіх хлопцаў-партызан зрабілі ў кустах за вёскай засаду і прымусілі ўцякаць у паніцы цэлы ўланскі эскадрон. Хадкевіч.
[Фр. escadron.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
живо́й
1. в разн. знач. жывы́;
живы́е цветы́ жывы́я кве́ткі;
живо́й вес жыва́я вага́;
живо́й язы́к жыва́я мо́ва;
2. (проворный, быстрый) жва́вы, руха́вы;
о́чень живо́й ребёнок ве́льмі жва́вае (руха́вае) дзіця́;
3. (деятельный) дзе́йны;
принима́ть живо́е уча́стие в рабо́те прыма́ць дзе́йны ўдзел у рабо́це;
4. (оживлённый) жва́вы, бо́йкі;
жива́я бесе́да жва́вая (бо́йкая) гу́тарка;
5. (выразительный) выра́зны, я́ркі;
живо́е изложе́ние я́ркі перака́з (вы́клад);
◊
жива́я вода́ фольк. жыва́я вада́;
ни жив ни мёртв ні жывы́ ні мёртвы;
на живу́ю ни́тку на жыву́ю ні́тку;
заде́ть за живо́е крану́ць за жыво́е;
ни одно́й живо́й души́ ні адно́й жыво́й душы́;
живо́го ме́ста нет жыво́га ме́сца няма́.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
забира́тьI несов.;
1. в разн. знач. забіра́ць;
не забира́й моего́! не забіра́й майго́!;
на́ших ребя́т в а́рмию забира́ют на́шых хло́пцаў у а́рмію забіра́юць;
враг всё забира́ет во́раг усё забіра́е;
она́ забира́ет всё со стола́ яна́ забіра́е ўсё са стала́;
забира́ть власть забіра́ць ула́ду;
чего́ его́ забира́ет? безл., разг. чаго́ яго́ забіра́е?;
2. (брать) браць;
забира́ет охо́та бярэ́ ахво́та;
забира́ет за живо́е безл., разг. бярэ́ за жыво́е;
3. (набирать, покупать) набіра́ць;
он забира́ет това́ру рубле́й на́ сто ён набіра́е тава́ру рублёў на сто́;
4. (получать, приобретать) браць, набіра́цца;
забира́ть си́лу браць сі́лу, набіра́цца сіл;
5. портн. заклада́ць, закла́дваць;
забира́ть шов заклада́ць (закла́дваць) шво́.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
печа́тьI ж.
1. (штамп, печатка) пяча́тка, -кі ж.; пяча́ць, -ці ж.;
госуда́рственная печа́ть дзяржа́ўная пяча́ць;
печа́ть учрежде́ния пяча́тка ўстано́вы;
с приложе́нием печа́ти канц. з прыклада́ннем пяча́ткі;
сургу́чная печа́ть сургу́чная пяча́тка;
удостове́рить по́дпись печа́тью засве́дчыць по́дпіс пяча́ткай;
2. перен., мн. нет пяча́тка, -кі ж.; пяча́ць, -ці ж.; (отпечаток) адбі́так, -тка м.;
носи́ть печа́ть чего́-л. перен. насі́ць адбі́так чаго́-не́будзь;
быть отме́ченным печа́тью чего́-л. перен. быць адзна́чаным пяча́ццю (мець на сабе́ адбі́так) чаго́-не́будзь;
накла́дывать печа́ть перен. наклада́ць пяча́ць, адбі́так;
соломо́нова печа́ть бот. купе́на;
◊
печа́ть вре́мени адбі́так ча́су;
печа́ть молча́ния пяча́ць маўча́ння;
за семью́ печа́тями за сямю́ пяча́ткамі (пяча́цямі).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пода́тьII сов., в разн. знач. пада́ць, (всё, многое) разг. пападава́ць; (дать) даць;
пода́ть у́жин пада́ць вячэ́ру;
пода́ть ру́ку пада́ць руку́;
пода́ть ми́лостыню пада́ць (даць) мі́ласціну;
пода́ть маши́ну пада́ць машы́ну;
пода́ть телегра́мму пада́ць (даць) тэлегра́му;
пода́ть во́ду, во́здух, эне́ргию пада́ць (даць) ваду́, паве́тра, эне́ргію;
пода́ть мяч спорт. пада́ць мяч;
пода́ть в суд пада́ць у суд;
◊
пода́ть го́лос за кого́-л., что́-л. пада́ць го́лас за каго́-не́будзь, што́-не́будзь;
руко́й пода́ть руко́й пада́ць;
пода́ть мысль, иде́ю пада́ць (даць) ду́мку, ідэ́ю;
пода́ть по́вод даць падста́ву;
пода́ть приме́р пада́ць пры́клад;
пода́ть ру́ку (оказать помощь) пада́ць руку́;
не пода́ть ви́ду не даць вы́гляду;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
здо́льны
1. спосо́бный; (обладающий талантом — ещё) дарови́тый;
з. ву́чань — спосо́бный учени́к;
гэ́та малады́ з. вучо́ны — э́то молодо́й дарови́тый учёный;
2. (на што и с инф.) спосо́бный;
стало́вая ~на прапусці́ць за дзень ты́сячу чалаве́к — столо́вая спосо́бна пропусти́ть в день ты́сячу челове́к;
з. на ўся́кія шту́кі — спосо́бен на вся́кие шту́ки
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
закіда́ць несов.
1. (бросать куда-л. далеко или за что) забра́сывать, заки́дывать; зашвы́ривать;
2. теря́ть;
3. (придавать другое положение) заки́дывать; (голову — ещё) запроки́дывать;
4. (оставлять без внимания) забра́сывать;
5. разг. (завозить, доставлять куда-л.) забра́сывать;
6. (выражать кому-л. неодобрение) упрека́ть, ста́вить в вину́;
1-6 см. закі́нуць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пае́хаць сов.
1. в разн. знач. пое́хать;
п. у Мінск — пое́хать в Минск;
нага́ не ўтрыма́лася, ~хала — нога́ не удержа́лась, пое́хала;
2. (отбыть куда-л.) уе́хать;
п. з го́рада ў вёску — уе́хать из го́рода в дере́вню;
3. (следом за кем-л.) после́довать, пое́хать;
◊ п. са сме́ху — покати́ться со́ смеху
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прыхіна́цца несов.
1. (да каго, чаго) прижима́ться (к кому, чему), припада́ть (к кому, чему); (да чаго) прислоня́ться (к чему);
2. (да каго) чу́вствовать расположе́ние (привя́занность) (к кому);
3. (да чаго) разг. дру́жно бра́ться (за что);
1-3 см. прыхіну́цца 1-3;
4. страд. прижима́ться, прислоня́ться; прикрыва́ться; см. прыхіна́ць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)