зашэ́рхнуць сов., разг.
1. (о почве) подсо́хнуть; затверде́ть;
2. (утратить чувствительность) онеме́ть, одеревене́ть, зате́чь;
нага́ ~хла — нога́ онеме́ла (одеревене́ла, затекла́)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
аці́хнуць, -ну, -неш, -не; аціх, -хла; -ні; зак.
1. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Стаць цішэйшым (пра гукі, шум і пад.).
Падвечар вуліца аціхла.
2. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.), перан. Спыніцца, аслабець у дзеянні (пра стыхійную з’яву).
Завея к ночы аціхла.
3. Супакоіцца, прыціхнуць.
Гаспадар аціх.
|| незак. аціха́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыту́хнуць I сов. (стать слабее — о свете, огне и т.п.) приту́хнуть
прыту́хнуць II сов. немно́го проту́хнуть;
ры́ба ~хла — ры́ба немно́го проту́хла
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ссо́хнуць, -ну, -неш, -не; ссох, -хла; -ні; зак.
1. (1 і 2 ас. звычайна не ужыв.). Пра расліны: высахнуць, завянуць, загінуць ад неспрыяльных умоў.
Яблыні ссохлі.
2. перан. Стаць худым ад перажыванняў, турбот і пад., зачахнуць (разм.).
Ссохла дзяўчына з-за хлопца.
3. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Страціць свежасць; сасмягнуць (пра вусны).
|| незак. ссыха́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. ссыха́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
заглу́хнуць сов., в разн. знач. загло́хнуть;
кро́кі ~хлі — шаги́ загло́хли;
сад заглу́х — сад загло́х;
вёска ~хла — дере́вня загло́хла;
мато́р заглу́х — мото́р загло́х
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спра́хнуць сов. истле́ть, прогни́ть, преврати́ться в труху́;
◊ каб ты спрах — чтоб ты пропа́л, будь ты нела́ден;
каб яно́ ~хла! — пропади́ оно́ про́падом!
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сці́хнуць, -ну, -неш, -не; сціх, -хла; -ні; зак.
1. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Пра гукі, шумы: перастаць гучаць, стаць нячутным.
Крокі сціхлі.
Гул аўтобуса сціх.
2. Перастаць гаварыць, спяваць, крычаць; замоўкнуць.
Гутарка пад акном сціхла.
Дзяўчаты сціхлі.
3. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Пра з’явы прыроды: паменшыцца ў сіле; спыніцца.
К вечару вецер сціх.
4. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Суняцца (пра боль і пад.).
Зубны боль сціх.
|| незак. сціха́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
разбу́хнуць сов., прям., перен. разбу́хнуть;
гаро́х у вадзе́ ~х — горо́х в воде́ разбу́х;
кні́га ~хла за кошт цыта́т — кни́га разбу́хла за счёт цита́т;
упраўле́нчы апара́т ~х — управле́нческий аппара́т разбу́х
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
чахо́л, ‑хла, м.
1. Покрыўка з тканіны ці якога‑н. іншага матэрыялу, зробленая па форме якога‑н. прадмета для захавання яго ад псавання, забруджвання і пад. [Салдат] дастаў з чахла рыдлёўку і пачаў расчышчаць крынічку, што выбівалася з-пад зямлі ля старой алешыны на лужку. Хомчанка. Свіст ветру за дзвярамі, хлопанне чахла па гармаце вярталі мяне да рэчаіснасці. Шамякін. // Пра што‑н., падобнае па такую покрыўку па форме і прызначэнню. Кожны з карэньчыкаў знаходзіцца ў асобым чахле, які ўтвараецца з пяску, склеенага сокам расліны. Гавеман.
2. Падкладка лёгкай празрыстай жаночай сукенкі з больш шчыльнай тканіны. Гэта ўсё ж было шчасце. Шчасце першага «дарослага» валю, шчасце першай «дарослай» бальнай сукенкі, белай, у амаль белым, толькі трохі блакітным карункавым чахле. Караткевіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
напу́хнуць сов. напу́хнуть, опу́хнуть; (о болезненном увеличении в объёме — ещё) переводится безл. конструкцией с гл. разду́ть;
ме́сцы ўку́саў на руцэ́ ~хлі — места́ уку́сов на руке́ напу́хли;
шчака́ ~хла — щёку разду́ло
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)