культу́рна-духо́ўны
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
культу́рна-духо́ўны |
культу́рна-духо́ўная |
культу́рна-духо́ўнае |
культу́рна-духо́ўныя |
| Р. |
культу́рна-духо́ўнага |
культу́рна-духо́ўнай
культу́рна-духо́ўнае |
культу́рна-духо́ўнага |
культу́рна-духо́ўных |
| Д. |
культу́рна-духо́ўнаму |
культу́рна-духо́ўнай |
культу́рна-духо́ўнаму |
культу́рна-духо́ўным |
| В. |
культу́рна-духо́ўны (неадуш.)
культу́рна-духо́ўнага (адуш.) |
культу́рна-духо́ўную |
культу́рна-духо́ўнае |
культу́рна-духо́ўныя (неадуш.)
культу́рна-духо́ўных (адуш.) |
| Т. |
культу́рна-духо́ўным |
культу́рна-духо́ўнай
культу́рна-духо́ўнаю |
культу́рна-духо́ўным |
культу́рна-духо́ўнымі |
| М. |
культу́рна-духо́ўным |
культу́рна-духо́ўнай |
культу́рна-духо́ўным |
культу́рна-духо́ўных |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
культу́рна-духо́ўны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
культу́рна-духо́ўны |
культу́рна-духо́ўная |
культу́рна-духо́ўнае |
культу́рна-духо́ўныя |
| Р. |
культу́рна-духо́ўнага |
культу́рна-духо́ўнай
культу́рна-духо́ўнае |
культу́рна-духо́ўнага |
культу́рна-духо́ўных |
| Д. |
культу́рна-духо́ўнаму |
культу́рна-духо́ўнай |
культу́рна-духо́ўнаму |
культу́рна-духо́ўным |
| В. |
культу́рна-духо́ўны (неадуш.)
культу́рна-духо́ўнага (адуш.) |
культу́рна-духо́ўную |
культу́рна-духо́ўнае |
культу́рна-духо́ўныя (неадуш.)
культу́рна-духо́ўных (адуш.) |
| Т. |
культу́рна-духо́ўным |
культу́рна-духо́ўнай
культу́рна-духо́ўнаю |
культу́рна-духо́ўным |
культу́рна-духо́ўнымі |
| М. |
культу́рна-духо́ўным |
культу́рна-духо́ўнай |
культу́рна-духо́ўным |
культу́рна-духо́ўных |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
прадме́тна-духо́ўны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
прадме́тна-духо́ўны |
прадме́тна-духо́ўная |
прадме́тна-духо́ўнае |
прадме́тна-духо́ўныя |
| Р. |
прадме́тна-духо́ўнага |
прадме́тна-духо́ўнай
прадме́тна-духо́ўнае |
прадме́тна-духо́ўнага |
прадме́тна-духо́ўных |
| Д. |
прадме́тна-духо́ўнаму |
прадме́тна-духо́ўнай |
прадме́тна-духо́ўнаму |
прадме́тна-духо́ўным |
| В. |
прадме́тна-духо́ўны (неадуш.)
прадме́тна-духо́ўнага (адуш.) |
прадме́тна-духо́ўную |
прадме́тна-духо́ўнае |
прадме́тна-духо́ўныя (неадуш.)
прадме́тна-духо́ўных (адуш.) |
| Т. |
прадме́тна-духо́ўным |
прадме́тна-духо́ўнай
прадме́тна-духо́ўнаю |
прадме́тна-духо́ўным |
прадме́тна-духо́ўнымі |
| М. |
прадме́тна-духо́ўным |
прадме́тна-духо́ўнай |
прадме́тна-духо́ўным |
прадме́тна-духо́ўных |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
этнагра́фія, ‑і, ж.
1. Навука, аб’ектам вывучэння якой з’яўляецца матэрыяльная і духоўная культура народаў і іх культурна-гістарычныя ўзаемаадносіны.
2. Сукупнасць усіх асаблівасцей быту, культуры, звычаяў якога‑н. парода, народнасці. мясцовасці і пад. Этнаграфія Палесся.
[Ад грэч. éthnos — племя, народ і graphō — пішу.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
платані́зм, ‑у, м.
1. Ідэалістычнае філасофскае вучэнне старажытнагрэчаскага філосафа Платона і яго паслядоўнікаў, заснаванае на тым, што рэальны зменлівы свет прыродных рэчаў з’яўляецца толькі слабым адбіткам нязменнага свету вечных ідэй.
2. Адсутнасць пачуццёвасці, чыста духоўная цяга да каго‑н. // перан. Адсутнасць якіх‑н. практычных мэт; нерэальнасць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
разбэ́шчанасць, ‑і, ж.
1. Уласцівасць разбэшчанага (у 2 знач.); амаральнасць, распушчанасць. Духоўная спустошанасць, маральная разбэшчанасць, як не трэба лепш, сведчылі аб загніванні прыгоннага ладу. Казека. Рэдактар напісаў загад аб звальненні з рэдакцыі Сяргея Росліка за п’янства, за бытавую разбэшчанасць, за парушэнне працоўнай дысцыпліны. Сабаленка.
2. Уласцівасць разбэшчанага (у 3 знач.); разбалаванасць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пажы́ва ж.
1. пожи́ва;
2. перен. пи́ща;
дава́ць ~ву чаму́-не́будзь — дава́ть пи́щу чему́-л.;
духо́ўная п. — духо́вная пи́ща;
п. для ро́зуму — пи́ща для ума́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
паві́ннасць, ‑і, ж.
Абавязак, які накладаецца дзяржавай або грамадствам на насельніцтва. Воінская павіннасць. Працоўная павіннасць. □ З цягам часу ваенная і духоўная знаць разам з абшчыннай уласнасцю узурпіравала і звязаныя з ёю павіннасці. Маркс. У 1503 годзе, калі ў Магілёве быў заснаваны замак — драўляны астрог, мусілі магілёўцы адбываць яшчэ замкавую павіннасць. Шынклер. // перан. Разм. Наогул абавязак, тое, што абавязкова трэба зрабіць, выканаць. Я веру, што час нечаканай разлукі Як злую павіннасць прыму. Звонак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пажы́ва, ‑ы, ж.
1. Ежа, корм; тое, чым жывіцца арганізм. Пажыва для раслін. Пажыва для рыб. □ Прыйшла вясна. Яна адчувалася ўсюды: нават вераб’і і тыя аджылі і весела скакалі на чорных вуліцах, шукаючы сабе пажывы. Чарнышэвіч.
2. Здабыча, нажыва. Асабліва ўдала Лукаш умеў паляваць на каўбасы або сыры. Агледзеўшы пажыву, ён.. адломліваў кавалак як пад’есці і ўцякаў. Лобан.
3. перан. Тое, што дае матэрыял, служыць крыніцай для думак, размоў і пад. Духоўная пажыва. Пажыва для плётак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Мат 1 ’брыдкая лаянка’ (ТСБМ, Растарг., ТС), ма́та ’тс’ (ТС), ’голас’ (Нас., Бяльк.), ма́тавы голас ’роспачны, адчайны’ (Нас.), сесці ма́том ’не крануцца ў рост, не расці’ (напр., цыбуля) (ТС). Рус. пск., цвяр., смал., ярасл., арханг. мат ’крык, моцны голас’, наўг., валаг. ма́том ’вельмі моцна, вельмі многа’, наўг., ’мат’, ’прывід, страшыдла’, вяц. ’дурны’, матом ’адчайна, смела’. Бел.-рус. ізалекса. Паводле Мартынава (Бел.-рус. ізал., 70), лексема мат — запазычанне з гоц. moþs ’лютасць, шаленства, унутраная духоўная сіла’. Параўн. таксама ст.-англ. mōd ’смеласць’ і ст.-ісл. mōðr ’роспач’, ням. mit wildem Mut = рус. лихим матом.
Мат 2 ’становішча ў шахматнай гульні’, ’безнадзейнае становішча’ (ТСБМ). З польск. ці рус., у якія праз ням. matt, schachmatt ці франц. échec et mat ’шах і мат’ < араб. eš šâh mât ’кароль памёр’ (Бернекер, 2, 25; Фасмер, 2, 579).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)