вымярэ́нне, ‑я, н.

1. Дзеянне паводле знач. дзеясл. вымяраць — вымераць.

2. Велічыня, якая вымяраецца. Геаметрычная фігура ў трох вымярэннях.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

арнамента́льна-геаметры́чны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. арнамента́льна-геаметры́чны арнамента́льна-геаметры́чная арнамента́льна-геаметры́чнае арнамента́льна-геаметры́чныя
Р. арнамента́льна-геаметры́чнага арнамента́льна-геаметры́чнай
арнамента́льна-геаметры́чнае
арнамента́льна-геаметры́чнага арнамента́льна-геаметры́чных
Д. арнамента́льна-геаметры́чнаму арнамента́льна-геаметры́чнай арнамента́льна-геаметры́чнаму арнамента́льна-геаметры́чным
В. арнамента́льна-геаметры́чны (неадуш.)
арнамента́льна-геаметры́чнага (адуш.)
арнамента́льна-геаметры́чную арнамента́льна-геаметры́чнае арнамента́льна-геаметры́чныя (неадуш.)
арнамента́льна-геаметры́чных (адуш.)
Т. арнамента́льна-геаметры́чным арнамента́льна-геаметры́чнай
арнамента́льна-геаметры́чнаю
арнамента́льна-геаметры́чным арнамента́льна-геаметры́чнымі
М. арнамента́льна-геаметры́чным арнамента́льна-геаметры́чнай арнамента́льна-геаметры́чным арнамента́льна-геаметры́чных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

абстра́ктна-геаметры́чны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. абстра́ктна-геаметры́чны абстра́ктна-геаметры́чная абстра́ктна-геаметры́чнае абстра́ктна-геаметры́чныя
Р. абстра́ктна-геаметры́чнага абстра́ктна-геаметры́чнай
абстра́ктна-геаметры́чнае
абстра́ктна-геаметры́чнага абстра́ктна-геаметры́чных
Д. абстра́ктна-геаметры́чнаму абстра́ктна-геаметры́чнай абстра́ктна-геаметры́чнаму абстра́ктна-геаметры́чным
В. абстра́ктна-геаметры́чны (неадуш.)
абстра́ктна-геаметры́чнага (адуш.)
абстра́ктна-геаметры́чную абстра́ктна-геаметры́чнае абстра́ктна-геаметры́чныя (неадуш.)
абстра́ктна-геаметры́чных (адуш.)
Т. абстра́ктна-геаметры́чным абстра́ктна-геаметры́чнай
абстра́ктна-геаметры́чнаю
абстра́ктна-геаметры́чным абстра́ктна-геаметры́чнымі
М. абстра́ктна-геаметры́чным абстра́ктна-геаметры́чнай абстра́ктна-геаметры́чным абстра́ктна-геаметры́чных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

прагрэ́сія, ‑і, ж.

У матэматыцы — рад лікаў, у якім кожны атрымліваецца з папярэдняга шляхам прыбаўлення пастаяннага для данай прагрэсіі ліку (арыфметычная прагрэсія) або шляхам памнажэння на пастаянны лік (геаметрычная прагрэсія).

[Ад лац. progressio — рух наперад.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

чатырохвуго́льнік, ‑а, м.

Геаметрычная фігура, абмежаваная чатырма прамымі лініямі, што перасякаюцца і ўтвараюць чатыры ўнутраныя вуглы. // які або чаго. Фігура або прадмет такой формы. Гэта быў белы кардонны чатырохвугольнік намерам у звычайную паштоўку. Васілёнак.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

пропо́рция в разн. знач. прапо́рцыя, -цыі ж.;

геометри́ческая пропо́рция мат. геаметры́чная прапо́рцыя;

пропо́рция в частя́х зда́ния прапо́рцыя ў ча́стках буды́нка.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

адно́сіна, ‑ы, ж.

1. Лік, які атрымліваецца ад дзялення адной велічыні на другую. Геаметрычная адносіна. Лік, які паказвае, колькі працэнтаў дадзены лік складае ад другога ліку, называецца працэнтнай адносінай.

2. Дзелавая папера з запытаннем ці паведамленнем аб чым‑н. Сяргей пачаў разбіраць прысланыя ўчора адносіны і распараджэнні. Шахавец.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

трохвуго́льнік, ‑а, м.

1. Геаметрычная фігура, абмежаваная трыма прамымі лініямі, што перасякаюцца і ўтвараюць тры ўнутраныя вуглы. Прамавугольны трохвугольнік. Раўнабедраны трохвугольнік. // Вымяральны прыбор такой формы для чарчэння. // які або чаго. Фігура або прадмет такой формы.

2. Разм. Агульная назва трох кіруючых асоб на прадпрыемстве, ва ўстанове: дырэктара (адміністратара), сакратара партыйнай арганізацыі і старшыні прафкома. Рашэнні трохвугольніка.

•••

Касы трохвугольнік — непрамавугольны трохвугольнік.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

фігу́ра ж., в разн. знач. фигу́ра;

геаметры́чная ф. — геометри́ческая фигу́ра;

рытары́чная ф. — ритори́ческая фигу́ра;

~ры вышэ́йшага пілата́жу — фигу́ры вы́сшего пилота́жа;

пе́ршая ф. кадры́лі — пе́рвая фигу́ра кадри́ли;

арке́стравыя ~ры — оркестро́вые фигу́ры;

буйна́я паліты́чная ф. — кру́пная полити́ческая фигу́ра;

у яе́ стро́йная ф. — у неё стро́йная фигу́ра;

ша́хматныя ~ры — ша́хматные фигу́ры

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зо́рка, ‑і, ДМ ‑рцы; Р мн. ‑рак; ж.

1. Нябеснае цела, якое па сваёй прыродзе падобна на Сонца і ўяўляецца чалавеку на начным небе ззяючай кропкай. Палярная зорка. Вячэрняя зорка. □ Неба было ўсыпана зоркамі, нібы зернямі залатой пшаніцы. Шамякін. // перан. Шчасце, удача, лёс. Аднак цяпер, пасля таго, што адбылося тут ля рэчкі, я ўжо смела ўспомніў той выпадак і паверыў у сваю зорку. Карпюк.

2. Геаметрычная фігура з востраканцовымі выступамі, раўнамерна размешчанымі па акружнасці; прадмет у форме падобнай фігуры. Пяціканцовая зорка. Намаляваць зорку. □ Калі самалёты заходзілі на трэці круг, Мікодым выразна бачыў чырвоныя зоркі на крылах. Сабаленка. // Воінскі значок у выглядзе пяціканцовай зоркі, які носяць на фуражцы, шапцы і пад. На галаве ў .. [Сяргейкі] быў чырвонаармейскі шлем з вялікай чырвонай зоркай. Хомчанка. // Знак узнагароды, ордэн ці медаль у форме зоркі. У Базыля цэлая торба кніжак і газет розных, на грудзях зорка чырванее... Нікановіч. // Светлая пляма на ілбе ў жывёл. Цяля з зоркай.

3. перан. Пра чалавека вялікага таленту, які праславіўся сваёй дзейнасцю. Янка Купала — зорка першай велічыні не толькі Ў беларускай паэзіі, але і ва ўсім літаратурным свеце. Юрэвіч.

•••

Блукаючыя зоркі — зоркі, якія не маюць пастаяннай арбіты.

Марская зорка — марская беспазваночная жывёліна тыпу ігласкурых.

Зоркі з неба хапаць гл. хапаць.

Нарадзіцца пад шчаслівай зоркай гл. нарадзіцца.

Пуцяводная зорка — пра тое, што вызначае кірунак, развіццё чаго‑н.

Узыходзячая зорка — чалавек, які пачынае набываць вядомасць, славу ў якой‑н. галіне дзейнасці.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)