заста́цца, -тану́ся, -тане́шся, -тане́цца; -танёмся, -таняце́ся, -тану́цца; -та́нься; зак.

1. Прадоўжыць знаходжанне дзе-н.

З. дома.

З. на другі год у класе.

2. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Захавацца, не знікнуць.

Засталося пачуццё крыўды.

3. Пакінуць, захаваць пэўны стан, погляды, становішча і пад.

З. пры сваёй думцы.

Якім быў, такім і застаўся.

4. Апынуцца ў якім-н. становішчы, стане і пад.

З. за гаспадара.

З. задаволеным.

За ім застаўся доўг.

З. ні з чым.

5. Аказацца ў наяўнасці пасля карыстання чым-н., смерці каго-н. і пад.

У вінтоўцы застаўся адзін патрон.

Пасля бацькі засталося двое дзяцей.

6. безас., каму з інф. Прыйдзецца, прыйшлося.

Мне засталося з усім згадзіцца.

7. кім, у кім. Прагуляўшы ў картачнай гульні, атрымаць якую-н. мянушку ў залежнасці ад назвы гульні (разм.).

З. дурнем.

З. ў дурнях (таксама перан.: аказацца ў недарэчным становішчы).

|| незак. застава́цца, -таю́ся, -тае́шся, -тае́цца; -таёмся, -таяце́ся, -таю́цца.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

зату́паць сов.

1. зато́пать;

з. нага́мі — зато́пать нога́ми;

2. заходи́ть;

ху́тка з. па ха́це — бы́стро заходи́ть по до́му;

3. прост. дойти́;

за дзень не спяша́ючыся ~паеш у го́рад — за́ день не спеша́ дойдёшь до го́рода

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

заўзя́ты

1. (сильно и постоянно увлекающийся чем-л.) завзя́тый, рья́ный;

з. паляўні́чы — завзя́тый (рья́ный) охо́тник;

2. (действующий с рвением, усердием) рья́ный, рети́вый; усе́рдный; и́стый;

з. гаспада́р — рья́ный (рети́вый, усе́рдный, и́стый) хозя́ин;

~тая пра́ца — усе́рдная рабо́та

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

завя́заны

1. завя́занный;

2. повя́занный, завя́занный;

3. перевя́занный;

4. завёрнутый;

5. завя́занный;

1-5 см. завяза́ць I;

◊ хіба́ мне (табе́ і г.д.) свет з.? — ра́зве све́та что в око́шке?;

з ~нымі вача́мі — с завя́занными глаза́ми

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

закало́ць I сов.

1. в разн. знач. заколо́ть; (свинью — ещё) заре́зать, заби́ть;

з. штыко́м — заколо́ть штыко́м;

з. валасы́ — заколо́ть во́лосы;

2. забода́ть

закало́ць II сов. (начать колоть) заколо́ть;

~ло́ла ў пляча́х — безл. заколо́ло в спине́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

праці́ўнік м., в разн. знач. проти́вник;

~кі раззбрае́ння — проти́вники разоруже́ния;

баксёр ху́тка спра́віўся з ~кам — боксёр бы́стро справи́лся с проти́вником;

вы́біць ~ка з ако́паў — вы́бить проти́вника из око́пов;

○ на пляча́х ~ка — воен. на плеча́х проти́вника

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

звярну́цца, звярну́ся, зве́рнешся, зве́рнецца; звярні́ся; зак.

1. З’ездзіць, схадзіць туды і назад.

Вазакі звярнуліся за дзень па тры разы.

2. да чаго. Накіраваць сваю дзейнасць на што-н., узяцца за што-н. або накіраваць паўторна сваю ўвагу на каго-, што-н.

З. да вывучэння старажытных помнікаў.

З. да перапыненай гутаркі.

3. Накіравацца да каго-н. з просьбай, па дапамогу і пад. або адрасавацца да каго-н. з якімі-н. словамі, з прамовай.

З. да ўрача.

З. з прапановай да старшыні.

|| незак. звярта́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца (да 2 і 3 знач.), зваро́чвацца, -аюся, -аешся, -аецца (да 2 і 3 знач.) і зварача́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца (разм.).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

збо́рны, -ая, -ае.

1. Які з’яўляецца месцам збору каго-н.

З. пункт.

2. Які складаецца з аб’яднаных у цэлае разнародных частак.

Зборная каманда (у спорце: з лепшых ігракоў розных каманд).

3. Састаўлены з асобных гатовых дэталей, элементаў; заснаваны на прымяненні такіх дэталей.

З. дом.

Зборныя канструкцыі.

Зборнае домабудаўніцтва.

4. Абагульнены, які адносіцца да многіх.

З. літаратурны вобраз.

5. У граматыцы — які абазначае сукупнасць прадметаў ці асоб, што ўспрымаюцца як адзінае цэлае.

Зборныя назоўнікі.

|| наз. збо́рнасць, -і, ж.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

го́ра, -а, н.

1. Глыбокі жаль, смутак.

Захварэць з г.

2. Тое, што і няшчасце.

У мяне вялікае г.

3. Жыццёвыя няўдачы, мукі, нястача.

Г. не знаць.

Цярпець г.

◊

Глынуць гора (разм.) — перажыць многа цяжкасцей.

Заліць гора (разм.) — напіцца з гора.

З горам папалам (разм.) — з вялікай цяжкасцю.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

зацямні́ць, -цямню́, -це́мніш, -це́мніць; -цямнёны; зак., што.

1. Зрабіць цёмным або закрыць чым-н. цёмным, не прапускаючым святло.

Хмары зацямнілі сонца.

З. фон карціны.

2. Замаскіраваць.

З. горад.

3. перан. Зрабіць менш ясным.

З. свядомасць.

|| незак. зацямня́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е.

З. сутнасць справы (перан.).

|| наз. зацямне́нне, -я, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)