Ле́гчы, ле́гшы, ле́гці, ле́хчы, стол. лі́гты, драг. ле́жтэ ’легчы’ (ТСБМ, Сл. паўн.-зах., Нас., Сцяшк.; Лучыц-Федарэц, Вярэніч, вусн. паведамл.), ’настаць’ (віл., Сл. паўн.-зах.). Укр. лягти, лягчи, рус. лечь, паўн. легчи́, якут. легти́, ст.-рус. лечи, лещи, польск. lec, чэш. lehl ’лёг’, мар. ľéžu ’лягу’, ст.-чэш. léci, славен. lę́či, серб.-харв. ле̏ћи, ст.-слав. лешти. Прасл. leg‑ti — першасны інхаатыў ад ležati ’ляжаць’, і.-е. *legh‑ ’легчы, ляжаць’ (Слаўскі, 4, 92–93; Фасмер, 2, 490). Драг. ле́жтэ мае ‑ж‑ замест ‑г‑ пад уплывам лыже́тэ ’ляжаць’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

труна́ ж. гроб м.;

увагна́ць у ~ну́ — вогна́ть в гроб;

ле́гчы ў ~ну́лечь в гроб;

перавярну́ўся б у ~не́ — переверну́лся бы в гробу́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

свине́ц свіне́ц, -нцу́ м.;

распла́вленный свине́ц распла́ўлены свіне́ц;

встре́тили врага́ свинцо́м сустрэ́лі во́рага свінцо́м;

лечь свинцо́м на се́рдце ле́гчы ка́менем на сэ́рца;

как свинцо́м на́ли́тый як во́лавам налі́ты.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пазава́львацца сов.

1. (упасть за что-л. — о многом) завали́ться;

2. (обрушиться внутрь — о многом) обвали́ться;

3. разг. (упасть — о многом) завали́ться;

4. разг. (лечь — о многих) завали́ться;

5. (о многих) завя́знуть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

дагары́ нареч.

1. на́взничь;

ле́гчы д.лечь на́взничь;

2. вверх, кве́рху (чем-л.);

тва́рам д. — лицо́м вверх (кве́рху);

д. нага́мі — а) вверх торма́шками; б) вверх дном;

ты яму́ гавары́, а ён табе́ дагары́ — ты ему́ говори́, а он тебе́ напро́тив

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

растяну́ться

1. в разн. знач. расцягну́цца, мног. парасця́гвацца;

ко́жа растяну́лась ску́ра расцягну́лася;

сухожи́лия растяну́лись сухажы́лле расцягну́лася;

рези́на растяну́лась гу́ма расцягну́лася;

рабо́та растяну́лась на неде́лю рабо́та расцягну́лася на ты́дзень;

2. (лечь во всю длину, упасть всем телом) вы́цягнуцца;

растяну́ться на дива́не вы́цягнуцца на кана́пе.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

укла́сціся сов.

1. в разн. знач. уложи́ться;

цаглі́ны до́бра ўкла́ліся — кирпичи́ны хорошо́ уложи́лись;

у. ў інстру́кцыю — уложи́ться в инстру́кцию;

у. ў рэгла́мент — уложи́ться в регла́мент;

2. разг. (спать) уле́чься, лечь;

3. (вместиться) вложи́ться, войти́;

у. ў галаве́ (у свядо́масці) — уложи́ться в голове́ (в созна́нии)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

развали́ться

1. развалі́цца, мног. паразва́львацца, разбуры́цца, мног. паразбу́рвацца, паразбура́цца; распа́сціся, мног. параспада́цца, раскіда́цца, мног. параскіда́цца;

стена́ развали́лась сцяна́ развалі́лася;

2. перен. развалі́цца, разбуры́цца, распа́сціся, раскіда́цца;

э́то де́ло развали́лось гэ́та спра́ва распа́лася (раскі́далася);

3. (небрежно сесть) развалі́цца, мног. паразва́львацца, рассе́сціся, мног. парассяда́цца; (небрежно лечь) развалі́цца, мног. паразва́львацца; разле́гчыся, мног. паразляга́цца.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

нож (род. нажа́) м., в разн. знач. нож;

склада́ны н. — складно́й нож;

н. бульдо́зера — нож бульдо́зера;

быць на нажа́х — быть на ножа́х;

н. у сэ́рца — нож в се́рдце;

з нажо́м да го́рла прыста́ць — с ножо́м к го́рлу приста́ть;

н. у спі́ну — нож в спи́ну;

без нажа́ рэ́заць (зарэ́заць) — без ножа́ ре́зать (заре́зать);

пад н. — под нож (ложи́ться, лечь и т.п.);

як нажо́м адрэ́заць — как ножо́м отре́зать

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ко́сць ж., в разн. знач. кость;

перало́м ко́сці — перело́м ко́сти;

слано́вая к. — слоно́вая кость;

гуля́ць у ко́сці — игра́ть в ко́сти;

ску́ра ды ко́сці — ко́жа да ко́сти;

к. ад ко́сці — кость от ко́сти;

даць у ко́сці — всы́пать; дать взбу́чку;

да касце́й (прамо́кнуць, праме́рзнуць, праня́ць і да т.п.) — до косте́й (промо́кнуть, промёрзнуть, проня́ть и т.д.);

на касця́х — на костя́х;

перамыва́ць ко́сці — перемыва́ть ко́сти;

ле́гчы касцьмі́лечь костьми́;

уе́сціся ў ко́сці — осточерте́ть, въе́сться в печёнки;

злажы́ць ко́сцілечь костьми́, сложи́ть го́лову;

на жыво́й ~ці мя́са нарасце́погов. на живо́й кости́ мя́со нарастёт;

адны́ ко́сці — ко́жа да ко́сти; одни́ ко́сти;

касце́й не сабра́ць — косте́й не собра́ть;

да мо́згу касце́й — до мозга́ косте́й;

язы́к без касце́й — язык без косте́й;

ко́сці па́рыць — лежа́ть в земле́;

к. у го́рле — кость в го́рле;

ад цяпло́сці не баля́ць ко́сціпосл. пар косте́й не ло́мит;

куды́ груга́н касце́й не занясе́погов. куда́ во́рон косте́й не занесёт;

па́ра касце́й не ло́міцьпосл. пар косте́й не ло́мит

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)