прадме́тна-лагі́чны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
прадме́тна-лагі́чны |
прадме́тна-лагі́чная |
прадме́тна-лагі́чнае |
прадме́тна-лагі́чныя |
| Р. |
прадме́тна-лагі́чнага |
прадме́тна-лагі́чнай
прадме́тна-лагі́чнае |
прадме́тна-лагі́чнага |
прадме́тна-лагі́чных |
| Д. |
прадме́тна-лагі́чнаму |
прадме́тна-лагі́чнай |
прадме́тна-лагі́чнаму |
прадме́тна-лагі́чным |
| В. |
прадме́тна-лагі́чны (неадуш.)
прадме́тна-лагі́чнага (адуш.) |
прадме́тна-лагі́чную |
прадме́тна-лагі́чнае |
прадме́тна-лагі́чныя (неадуш.)
прадме́тна-лагі́чных (адуш.) |
| Т. |
прадме́тна-лагі́чным |
прадме́тна-лагі́чнай
прадме́тна-лагі́чнаю |
прадме́тна-лагі́чным |
прадме́тна-лагі́чнымі |
| М. |
прадме́тна-лагі́чным |
прадме́тна-лагі́чнай |
прадме́тна-лагі́чным |
прадме́тна-лагі́чных |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
рацыяна́льна-лагі́чны
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
рацыяна́льна-лагі́чны |
рацыяна́льна-лагі́чная |
рацыяна́льна-лагі́чнае |
рацыяна́льна-лагі́чныя |
| Р. |
рацыяна́льна-лагі́чнага |
рацыяна́льна-лагі́чнай
рацыяна́льна-лагі́чнае |
рацыяна́льна-лагі́чнага |
рацыяна́льна-лагі́чных |
| Д. |
рацыяна́льна-лагі́чнаму |
рацыяна́льна-лагі́чнай |
рацыяна́льна-лагі́чнаму |
рацыяна́льна-лагі́чным |
| В. |
рацыяна́льна-лагі́чны (неадуш.)
рацыяна́льна-лагі́чнага (адуш.) |
рацыяна́льна-лагі́чную |
рацыяна́льна-лагі́чнае |
рацыяна́льна-лагі́чныя (неадуш.)
рацыяна́льна-лагі́чных (адуш.) |
| Т. |
рацыяна́льна-лагі́чным |
рацыяна́льна-лагі́чнай
рацыяна́льна-лагі́чнаю |
рацыяна́льна-лагі́чным |
рацыяна́льна-лагі́чнымі |
| М. |
рацыяна́льна-лагі́чным |
рацыяна́льна-лагі́чнай |
рацыяна́льна-лагі́чным |
рацыяна́льна-лагі́чных |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
рацыяна́льна-лагі́чны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
рацыяна́льна-лагі́чны |
рацыяна́льна-лагі́чная |
рацыяна́льна-лагі́чнае |
рацыяна́льна-лагі́чныя |
| Р. |
рацыяна́льна-лагі́чнага |
рацыяна́льна-лагі́чнай
рацыяна́льна-лагі́чнае |
рацыяна́льна-лагі́чнага |
рацыяна́льна-лагі́чных |
| Д. |
рацыяна́льна-лагі́чнаму |
рацыяна́льна-лагі́чнай |
рацыяна́льна-лагі́чнаму |
рацыяна́льна-лагі́чным |
| В. |
рацыяна́льна-лагі́чны (неадуш.)
рацыяна́льна-лагі́чнага (адуш.) |
рацыяна́льна-лагі́чную |
рацыяна́льна-лагі́чнае |
рацыяна́льна-лагі́чныя (неадуш.)
рацыяна́льна-лагі́чных (адуш.) |
| Т. |
рацыяна́льна-лагі́чным |
рацыяна́льна-лагі́чнай
рацыяна́льна-лагі́чнаю |
рацыяна́льна-лагі́чным |
рацыяна́льна-лагі́чнымі |
| М. |
рацыяна́льна-лагі́чным |
рацыяна́льна-лагі́чнай |
рацыяна́льна-лагі́чным |
рацыяна́льна-лагі́чных |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
трансцэндэнта́льна-лагі́чны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
трансцэндэнта́льна-лагі́чны |
трансцэндэнта́льна-лагі́чная |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнае |
трансцэндэнта́льна-лагі́чныя |
| Р. |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнага |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнай
трансцэндэнта́льна-лагі́чнае |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнага |
трансцэндэнта́льна-лагі́чных |
| Д. |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнаму |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнай |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнаму |
трансцэндэнта́льна-лагі́чным |
| В. |
трансцэндэнта́льна-лагі́чны (неадуш.)
трансцэндэнта́льна-лагі́чнага (адуш.) |
трансцэндэнта́льна-лагі́чную |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнае |
трансцэндэнта́льна-лагі́чныя (неадуш.)
трансцэндэнта́льна-лагі́чных (адуш.) |
| Т. |
трансцэндэнта́льна-лагі́чным |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнай
трансцэндэнта́льна-лагі́чнаю |
трансцэндэнта́льна-лагі́чным |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнымі |
| М. |
трансцэндэнта́льна-лагі́чным |
трансцэндэнта́льна-лагі́чнай |
трансцэндэнта́льна-лагі́чным |
трансцэндэнта́льна-лагі́чных |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
фарма́льна-лагі́чны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
фарма́льна-лагі́чны |
фарма́льна-лагі́чная |
фарма́льна-лагі́чнае |
фарма́льна-лагі́чныя |
| Р. |
фарма́льна-лагі́чнага |
фарма́льна-лагі́чнай
фарма́льна-лагі́чнае |
фарма́льна-лагі́чнага |
фарма́льна-лагі́чных |
| Д. |
фарма́льна-лагі́чнаму |
фарма́льна-лагі́чнай |
фарма́льна-лагі́чнаму |
фарма́льна-лагі́чным |
| В. |
фарма́льна-лагі́чны (неадуш.)
фарма́льна-лагі́чнага (адуш.) |
фарма́льна-лагі́чную |
фарма́льна-лагі́чнае |
фарма́льна-лагі́чныя (неадуш.)
фарма́льна-лагі́чных (адуш.) |
| Т. |
фарма́льна-лагі́чным |
фарма́льна-лагі́чнай
фарма́льна-лагі́чнаю |
фарма́льна-лагі́чным |
фарма́льна-лагі́чнымі |
| М. |
фарма́льна-лагі́чным |
фарма́льна-лагі́чнай |
фарма́льна-лагі́чным |
фарма́льна-лагі́чных |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
абстра́кцыя, -і, ж.
1. Мысленнае адцягненне, адасабленне ад тых ці іншых бакоў, уласцівасцей або сувязей прадметаў і з’яў для выдзялення асноўных, істотных іх прыкмет, агульных уласцівасцей.
Пры дапамозе абстракцыі ўзніклі ўсе лагічныя паняцці.
2. Адцягненае паняцце, тэарэтычнае абагульненне вопыту.
Навуковая а.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
лагі́чны, ‑ая, ‑ае.
1. Які мае адносіны да логікі (у 1 знач.). Лагічныя катэгорыі. Лагічны метад.
2. Заснаваны на законах логікі; які адпавядае законам логікі. Лагічнае мышленне. □ Было нешта падобнае на праўду ў падасланым лісце. Аб гэтым гаварылі лагічныя довады, з якімі нельга было не пагадзіцца. Лынькоў. // Выяўлены, устаноўлены з дапамогай законаў логікі. Лагічная памылка.
3. Абумоўлены самім характарам, унутранай заканамернасцю чаго‑н.; непазбежны, заканамерны. Само сабою, як лагічны вынік, як завяршэнне ўсіх думак і разважанняў, узнікла адно простае і шчырае пытанне. Кулакоўскі.
4. Паслядоўны, разумны. Быць лагічным. Лагічны ўчынак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дыяле́ктыка, ‑і, ДМ ‑тыцы, ж.
1. У марксісцкай філасофіі — навука пра найбольш агульныя законы руху і развіцця прыроды, грамадства і мыслення, тэорыя і метад пазнання і рэвалюцыйнага пераўтварэння рэчаіснасці.
2. Працэс руху, развіцця чаго‑н. Дыялектыка пазнання. Дыялектыка гісторыі.
3. Уст. Уменне спрачацца, прымяняць лагічныя довады ў спрэчках.
[Грэч. dialektikē.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дыяле́ктыка, -і, ДМ -тыцы, ж.
1. Філасофскае вучэнне аб усеагульных законах руху і развіцця прыроды, чалавечага грамадства і мыслення; навуковы метад пазнання з’яў прыроды і грамадства шляхам ускрыцця ўнутраных супярэчнасцей і барацьбы процілегласцей, якія прыводзяць да скачкападобнага пераходу з адной якасці ў другую.
Матэрыялістычная д.
2. Сам працэс такога руху і развіцця.
Д. падзей.
Д. гісторыі.
3. Майстэрства весці спрэчкі, прымяняць лагічныя довады (уст.).
|| прым. дыялекты́чны, -ая, -ае (да 1 і 2 знач.).
Д. матэрыялізм.
Д. метад.
|| наз. дыялекты́чнасць, -і, ж. (да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)