сквіта́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца; зак., з кім-чым (разм.).
1. Разлічыцца з кім-н., аддаць доўг каму-н.
С. з даўгамі.
2. перан. Пакончыць разлікі з кім-, чым-н., скончыць якую-н. справу.
С. з залікам.
3. перан. Адпомсціць крыўдай за крыўду.
С. з крыўдзіцелямі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
съе́хать сов.
1. в разн. знач. з’е́хаць, мног. паз’язджа́ць; (сдвинуться, сползти — ещё) з’е́хаць, спаўзці́, ссу́нуцца;
съе́хать с горы́ з’е́хаць з гары́;
съе́хать с доро́ги з’е́хаць з даро́гі;
ша́пка съе́хала на́ ухо ша́пка з’е́хала (спаўзла́, ссу́нулася) на ву́ха;
2. (уехать) вы́ехаць, мног. павыязджа́ць, з’е́хаць, мног. паз’язджа́ць;
съе́хать с кварти́ры разг. вы́ехаць (з’е́хаць) з кватэ́ры;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
заме́ст, прыназ. з Р.
Узамен каго-, чаго-н.
Узяць адну кнігу з. другой.
Пайду на дзяжурства з. цябе.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зае́хаць, -е́ду, -е́дзеш, -е́дзе; -е́хаў, -е́хала; -е́дзь; зак.
1. Прыехаць куды-н. ненадоўга, па дарозе.
З. да знаёмых.
2. па каго-што, а таксама з інф. Прыехаць з якой-н. мэтай.
З. па дзяцей.
З. развітацца.
3. Пад’ехаць не прама, аб’язджаючы.
З. з левага боку.
З. наперад.
4. Едучы, апынуцца далёка або не там, дзе трэба.
З. на край свету.
З. у гразь.
5. каму ў што, па чым і без дап. Ударыць каго-н. (разм., груб.).
З. у вуха.
|| незак. заязджа́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. зае́зд, -у, М -дзе, м. (да 1—3 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
закры́ць, -ы́ю, -ы́еш, -ы́е; -ы́ты; зак.
1. каго-што. Накрыць, прыкрыць чым-н.
З. коўдрай.
З. твар рукамі.
2. што. Скласці, самкнуць што-н. раскрытае.
З. парасон.
З. кнігу.
З. вочы.
3. што. Загарадзіць, перагарадзіць (уваход, выхад і пад.), спыніць доступ куды-н.
З. уваход.
З. граніцу.
4. што. Спыніць, пакласці канец правядзенню, дзеянню, дзейнасці чаго-н.
З. сход.
З. прадпрыемства.
З. гандаль.
|| незак. закрыва́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| звар. закры́цца, -ы́юся, -ы́ешся, -ы́ецца (да 1 і 4 знач.); незак. закрыва́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.
|| наз. закрыццё, -я́, н. (да 3 і 4 знач.).
З. сезона.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
злаві́ць сов.
1. в разн. знач. пойма́ть; (схватить на лету или настичь в движении — ещё) слови́ть; (задержать кого-л. — ещё) накры́ть;
з. мяч — пойма́ть (слови́ть) мяч;
з. на ме́сцы злачы́нства — пойма́ть (накры́ть) на ме́сте преступле́ния;
з. пту́шку — пойма́ть пти́цу;
з. гукаву́ю хва́лю — пойма́ть звукову́ю волну́;
з. радыёхва́лю — пойма́ть радиоволну́;
2. перен., разг. (уличить, изобличить) пойма́ть; излови́ть;
з. на хлусні́ — пойма́ть (излови́ть) на вранье́;
3. (восприять, постигнуть) улови́ть; (мысль — ещё) схвати́ть;
ён ~ві́ў не́шта нядо́брае ў яе́ то́не — он улови́л что́-то нехоро́шее в её то́не;
з. ду́мку — улови́ть (схвати́ть) мысль;
◊ з. на ву́ду — пойма́ть на у́дочку;
сло́ва не верабе́й, вы́леціць — не зло́віш — посл. сло́во не воробе́й, вы́летит — не пойма́ешь;
за двума́ зайца́мі паго́нішся, ніво́днага не зло́віш — посл. за двумя́ за́йцами пого́нишься, ни одного́ не пойма́ешь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
забі́ць сов.
1. уби́ть, умертви́ть; (пулей и т.п. — ещё) срази́ть;
з. чалаве́ка — уби́ть (умертви́ть, срази́ть) челове́ка;
2. (гвоздь и т.п.) заби́ть, вбить, вколоти́ть;
3. (наглухо закрыть чем-л.) заколоти́ть, заде́лать;
з. во́кны до́шкамі — заколоти́ть о́кна до́сками;
з. шчы́ліны па́куллем — заде́лать ще́ли па́клей;
4. заби́ть, засори́ть;
з. трубу́ — заби́ть (засори́ть) трубу́;
лёд забі́ў пралі́ў — лёд заби́л проли́в;
5. спорт. заби́ть;
з. мяч у варо́ты — заби́ть мяч в воро́та;
6. (начать бить во что-л.) заби́ть;
забі́лі бараба́ны — заби́ли бараба́ны;
◊ з. асі́навы кол у магі́лу — вбить оси́новый кол в моги́лу;
з. галаву́ — (чым) заби́ть го́лову (чем);
з. двух зайцо́ў — уби́ть двух за́йцев;
камара́ не заб’е́ — му́хи не оби́дит;
хоць забі́ — хоть убе́й;
забі́ мяне́ бог — убе́й меня́ бог;
няха́й мяне́ пяру́н заб’е́ — разрази́ меня́ гром
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́хапіць сов., в разн. знач. вы́хватить;
в. пістале́т — вы́хватить пистоле́т;
в. з рук кні́гу — вы́хватить из рук кни́гу;
в. цыта́ту — вы́хватить цита́ту;
в. з агню́ — вы́хватить из огня́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
затулі́цца сов., разг.
1. закры́ться;
з. ад ве́тру — закры́ться от ве́тра;
2. (за каго, што, у што) спря́таться; укры́ться (за кого, что);
з. за дрэ́ва — спря́таться за де́рево
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
злом (род. зло́му) м.
1. (действие) слом, сло́мка ж.;
2. (место перелома) слом, изло́м;
3. (крутой поворот) изло́м;
з. ракі́ — изло́м реки́;
◊ на з. галавы́ — сломя́ (очертя́) го́лову
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)