з’е́сці сов.

1. в разн. знач. съесть; (при вежливом приглашении к еде — ещё) ску́шать; (немного — ещё) пое́сть;

з. я́блык — съесть я́блоко;

з. пе́рад даро́гай — пое́сть пе́ред доро́гой;

свякру́ха гато́ва з. сваю́ няве́стку — свекро́вь гото́ва съесть свою́ неве́стку;

тума́н з’еў снег — тума́н съел снег;

іржа́ з’е́ла тру́бы — ржа́вчина съе́ла тру́бы;

з. свайго́ канкурэ́нта — съесть своего́ конкуре́нта;

2. разг. (растерзать зубами) загры́зть;

ваўкі́ з’е́лі аве́чку — во́лки загры́зли овцу́;

3. (испортить, продырявливая) съесть, изъе́сть, источи́ть;

моль з’е́ла фу́тра — моль съе́ла (изъе́ла, источи́ла) мех;

4. (о рыбе) склева́ть;

◊ з. зу́бы — (на чым) зу́бы съесть (на чём);

жыўцо́м з. — живьём съесть;

пуд со́лі з. — пуд со́ли съесть;

саба́ку з. — (у чым, на чым) соба́ку съесть (в чём, на чём);

ду́лю з. — оста́ться не со́лоно хлеба́вши;

га́дка з. і шкада́ кі́нуць — погов. проти́вно съесть и жа́лко вы́плюнуть;

ве́дае ко́шка, чыё са́ла з’е́ла — посл. зна́ет ко́шка, чьё мя́со съе́ла

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

За́хад II, -ду м. (страны Западной Европы и Америки) За́пад

за́хад I, -ду м.

1. (сторона, противоположная востоку) за́пад;

на з. ад Мі́нска — на за́пад от Ми́нска;

2. (светил) зака́т, захо́д;

◊ паўднёвы з. — ю́го-за́пад;

паўно́чны з. — се́веро-за́пад

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

збро́я ж., в разн. знач. ору́жие ср.;

агнястрэ́льная з. — огнестре́льное ору́жие;

друк — магу́тная з. — печа́ть — могу́чее ору́жие;

○ я́дзерная з. — я́дерное ору́жие;

◊ бра́згаць збро́яй — бряца́ть ору́жием;

кі́нуць збро́ю — бро́сить ору́жие;

заклі́каць да збро́і — призва́ть к ору́жию;

скла́сці збро́ю — сложи́ть ору́жие

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

здаро́ўе ср. здоро́вье;

◊ за ва́ша (за тваё) з. — за ва́ше (за твоё) здоро́вье;

на з. — на здоро́вье, во здра́вие;

до́брага ~ро́ўя — здра́вствуйте, здра́вия жела́ю (жела́ем)!;

пача́ць за з., а ко́нчыць за спачы́н — нача́ть за здра́вие, а ко́нчить за упоко́й

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

сбить сов., в разн. знач. збіць, мног. пазбіва́ць; (скопить) прост. сабра́ць;

сбить с то́лку збіць (пазбіва́ць) з то́лку (панталы́ку);

сбить це́ну збіць цану́;

сбить спесь с кого́-л. збіць фанабэ́рыю (пы́ху) з каго́-не́будзь;

сбить с ног збіць (пазбіва́ць) з ног;

сбить проти́вника с пози́ций воен. збіць праці́ўніка з пазі́цый;

сбить каблуки́ збіць (пазбіва́ць) абца́сы;

сбить ма́сло збіць ма́сла;

сбить до́ски збіць (пазбіва́ць) до́шкі;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

з (перад некаторымі спалучэннямі зычных — са), прыназ.

I. з Р.

1. Ужыв. пры абазначэнні напрамку дзеяння адкуль-н., крыніцы, месца, адкуль выходзіць што-н.

Выйсці з хаты.

Прывесці з вёскі.

Выпіска з пастановы.

Стральба з гармат.

2. Ужыв. пры абазначэнні месца, прадмета, ад якога аддзяляецца, адыходзіць што-н.

Зваліцца са страхі.

Зняць з паліцы.

Скінуць з плячэй.

Пайсці з працы.

3. Ужыв. пры абазначэнні месца, сферы дзеяння, адкуль зыходзіць што-н., адкуль прыходзіць хто-н.

Шум з вуліцы.

Вярнуцца з вакзала.

Уваход з завулка.

4. Ужыв. пры абазначэнні асобы ці прадмета паводле іх паходжання, прабывання дзе-н.

Пісьмо з бацькаўшчыны.

Рабочы з ліцейнага завода.

5. Ужыв. пры абазначэнні месцазнаходжання прадмета ці асобы, што ўтвараюць дзеянне.

Страляць з гары.

Удар з тылу.

Зайсці з другога боку вёскі.

6. Ужыв. пры абазначэнні прадмета, з’явы, часу, асобы і пад., ад якіх пачынаецца, узнікае што-н.

Акінуць поглядам з галавы да ног.

З маленства.

Пачнём з вас.

Заняты з раніцы.

7. Ужыв. пры абазначэнні прадмета, які падвяргаецца чаму-н. або які служыць адзінкай адліку.

Пошліна з тавару.

З яго ўзялі тры рублі.

Сабраць па пяцьдзясят цэнтнераў пшаніцы з гектара.

8. Ужыв. для абазначэння прадмета, які служыць узорам, арыгіналам, крыніцай чаго-н.

Пісаць партрэт з каго-н. Копія з карціны.

Пераклад з беларускай мовы.

9. Ужыв. пры ўказанні на дастатковасць чаго-н. для каго-н.

Хопіць з вас гэтага.

10. Абазначае выдзяленне часткі якога-н. цэлага.

Адно з двух.

11. Ужыв. пры абазначэнні з’яў, прадметаў і пад., пры дапамозе якіх што-н. робіцца.

Стараецца з усіх сіл.

Дапамагаць з апошняга.

12. Абазначае ўласцівасць чаго-н. па саставе, матэрыяле.

Дом з цэглы.

Абед з трох страў.

13. Абазначае змяненне, ператварэнне чаго-н. у што-н.

З пасёлка ўзнік горад.

14. На аснове чаго-н.

З дазволу.

З чыйго-н. адабрэння.

15. З прычыны, у выніку чаго-н.

Заспяваць з радасці.

Заплакаць з гора.

Сказаць са злосці.

16. Пры дапамозе чаго-н., якім-н. чынам.

Узяць з бою.

Карміць з лыжачкі.

II. з В. Прыблізна, амаль.

Пражыць з паўгода.

Рыбіна важыла з кілаграм.

Ростам з мяне.

III. з Т.

1. Указвае на сумеснасць, удзел у адным і тым жа дзеянні або стане дзвюх ці больш асоб, прадметаў, а таксама на суправаджэнне адной асобы ці прадмета іншымі пры ажыццяўленні якога-н. дзеяння, пры якім-н. стане.

Я з табой.

Мы з ім.

Брат з сястрой.

Узяць з сабой.

Раіцца з сябрамі.

Згадзіцца з кім-н. Пазнаёміць з прыяцелем.

2. Указвае на злучэнне, змацаванне аднаго і другога, а таксама на сумежнасць, блізкасць.

Межавацца з Літвой.

Звязаць адзін пакунак з другім.

Злучыць падстанцыю з гарадской тэлефоннай сеткай.

3. Указвае на наяўнасць чаго-н. у чым-н., валоданне чым-н.

Пірог з грыбамі.

Хлеб з малаком.

Дзіця з музыкальнымі здольнасцямі.

Дзяўчына з кнігай у руках.

4. Ужыв. пры абазначэнні з’явы або стану, якім суправаджаецца якое-н. дзеянне.

Слухаць з усмешкай.

Чакаць з нецярпеннем.

Пабегла з крыкам.

Знайсці з цяжкасцю.

Вайсковыя часці адыходзілі з боем.

5. Ужыв. пры абазначэнні сродку, з дапамогай якога ажыццяўляецца дзеянне.

Адправіць пакет з пасыльным.

Змагацца са зброяй у руках.

6. Указвае на асобу ці прадмет, на якія распаўсюджваецца дзеянне, стан.

Справіцца з цяжкасцямі.

Сабрацца з сіламі.

Няўважліва абысціся з наведвальнікам.

З ім здарылася бяда.

Марудзіць з адказам.

Як справы з дысертацыяй? У яе дрэнна з сэрцам.

7. Ужыв. пры наступленні чаго-н.

З часам усё наладзіцца.

З надыходам вясны прырода ажывае.

З гадамі густы мяняюцца.

Усё перайначылася з яго прыездам.

8. Ужыв. пры абазначэнні мэты дзеяння.

Звярнуцца з просьбай.

Прыйсці з рапартам.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

зра́нку, прысл.

1. У пачатку дня, раніцай.

З. пайшоў дождж.

2. З пачатку дня, з раніцы.

З. на нагах.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

по́меж.

1. прысл. Поруч, побач.

Ісці п.

2. прыназ. з Т (у спалуч. з прыназ. «з»). Поруч, побач з кім-, чым-н.

Стаяць п. з бацькам.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

осажда́ть​I несов.

1. (подвергать осаде) воен. абло́жваць, акружа́ць; аса́джваць;

2. перен. (окружать) акружа́ць;

3. перен. (донимать) разг. дайма́ць, надакуча́ць, прыстава́ць (з чым);

осажда́ть про́сьбами дайма́ць (надакуча́ць) про́сьбамі, прыстава́ць з про́сьбамі.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

оста́ться сов. заста́цца; астацца; см. остава́ться;

◊

оста́ться на боба́х заста́цца ні з чым;

оста́ться с но́сом заста́цца з но́сам;

оста́ться на бума́ге заста́цца на папе́ры;

оста́ться в дурака́х заста́цца ў ду́рнях.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)