захліпну́цца, -ну́ся, -не́шся, -не́цца; -нёмся, -няце́ся, -ну́цца; -ні́ся; зак.
1. Міжвольна спыніць, затрымаць дыханне, папярхнуцца або памерці ад папаўшага ў рот імклівага струменю паветра, дыму і пад.
З. паветрам.
Атака ворага захліпнулася (перан.: пацярпела няўдачу).
2. Адчуць цяжкасць, перабоі ў дыханні (ад якога-н. моцнага пачуцця, смеху, плачу і пад.).
З. ад радасці.
З. ад смеху.
|| незак. захліпа́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
механі́зм, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. Унутраная частка машыны, прылады, апарата і пад., якая прыводзіць іх у дзеянне.
Гадзіннікавы м.
2. перан. Унутраная сістэма чаго-н., што вызначае парадак якога-н. віду дзеяння.
Дзяржаўны м.
Гаспадарчы м.
3. чаго. Сукупнасць працэсаў, з якіх складаецца якая-н. фізічная, хімічная, фізіялагічная і пад. з’ява.
М. хімічнай рэакцыі.
|| прым. механі́чны, -ая, -ае (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
нагля́д, -у, М -дзе, м.
1. Назіранне за кім-, чым-н. для аховы, кантролю, вывучэння і г.д.
Працаваць пад наглядам старэйшых.
Знаходзіцца пад наглядам урачоў.
2. Догляд, клопат.
Дбайны н.
3. з азначэннем. Група асоб, якая ажыццяўляе назіранне з мэтай аховы, кантролю і г.д.
Санітарны н.
Апякунскі н.
Тэхнічны н.
|| прым. нагля́дны, -ая, -ае (да 3 знач.; спец.).
Наглядныя органы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
падпіса́цца, -ішу́ся, -і́шашся, -і́шацца; -ішы́ся; зак.
1. Паставіць свой подпіс пад чым-н.
П. пад рэцэнзіяй.
2. на што. Стаць падпісчыкам чаго-н.
П. на перыядычныя выданні.
|| незак. падпі́свацца, -аюся, -аешся, -аецца.
|| наз. падпіса́нне, -я, н. (да 1 знач.), падпі́сванне, -я, н. (да 1 знач.) і падпі́ска, -і, ДМ падпі́сцы, ж. (да 2 знач.).
|| прым. падпі́сачны, -ая, -ае (да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
эстафе́та, -ы, ДМ -фе́це, мн. -ы, -фе́т, ж.
1. Спаборніцтва спартыўных каманд на хуткасць (па бегу, плаванні і пад.), у якім адзін удзельнік на вызначаным участку змяняецца другім, перадаючы яму ўмоўны прадмет.
2. (уст.). Пошта, адпраўленая конным пасланцом.
Адправіць эстафетай.
3. Прадмет (падачка, пакет і пад.), які перадаецца на такім спаборніцтве.
Лыжная э.
|| прым. эстафе́тны, -ая, -ае (да 2 і 3 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дэвія́цыя, ‑і, ж.
1. Адхіленне стрэлкі компаса ад лініі магнітнага мерыдыяна пад уздзеяннем вялікіх мас жалеза.
2. Адхіленне (самалёта, судна, снарада, радыёхвалі і пад.) ад патрэбнага напрамку пад уплывам якіх‑н. прычын.
[Фр. déviation.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
гле́ба ж., прям., перен. по́чва;
пясча́ная г. — песча́ная по́чва;
падрыхтава́ць ~бу для перагаво́раў — подгото́вить по́чву для перегово́ров;
◊ вы́біць гле́бу з-пад (чыіх) ног — вы́бить по́чву из-под (чьих) ног;
на гле́бе чаго-небудзь — на по́чве чего-л.;
расчы́сціць гле́бу — (для каго, чаго) расчи́стить по́чву (для кого, чего);
зандзі́раваць гле́бу — зонди́ровать по́чву;
тра́ціць гле́бу пад нага́мі — теря́ть по́чву под нога́ми;
адчу́ць гле́бу пад нага́мі — ощути́ть (почу́вствовать) по́чву под нога́ми;
стая́ць на цвёрдай гле́бе — стоя́ть на твёрдой по́чве;
прашчу́паць гле́бу — прощу́пать по́чву
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ува́га ж., в разн. знач. внима́ние ср.;
звярну́ць ~гу на я́касць — обрати́ть внима́ние на ка́чество;
карыста́цца ўва́гай — по́льзоваться внима́нием;
ва́рты ўва́гі — заслу́живающий внима́ния;
◊ быць у цэ́нтры ўва́гі — быть в це́нтре внима́ния;
вы́пусціць (упусці́ць) з-пад ~гі — упусти́ть, вы́пустить из ви́ду;
мець на ўва́зе: — а) име́ть в виду́; б) име́ть на приме́те;
прыня́ць пад ~гу — приня́ть во внима́ние; взять в расчёт;
браць пад ~гу — принима́ть к све́дению, брать на заме́тку;
нуль ~гі — ноль внима́ния;
пакі́нуць без ~гі — оста́вить без внима́ния;
Ува́га! — Внима́ние!
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спада́ць, 1 і 2 ас. звычайна не ўжыв., -а́е; незак.
1. гл. спасці.
2. Звісаць, спускацца (пра адзежу, тканіну, валасы і пад.).
На плечы спадае каса.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
траві́ць³, траўлю́, тра́віш, тра́віць; незак., што (спец.).
1. Выпускаць, адпускаць, аслабляць канат, снасць і пад., змяншаючы нацяжэнне.
Т. канат.
2. Выпускаць пару, газ, паветра, змяншаючы ціск.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)