чы́каць, -аю, -аеш, -ае; незак.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Пра гукі, якія ўтвараюцца работай некаторых механізмаў.
Гадзіннік чыкае.
2. што і без дап. Хутка рэзаць, сячы і пад. (разм.).
|| аднакр. чы́кнуць, -ну, -неш, -не; -ні.
|| наз. чы́канне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
чыта́ч, -а́, мн. -ы́, -о́ў, м.
1. Той, хто чытае якія-н. творы, да каго звернуты творы пісьменнасці.
Апавяданне спадабалася чытачам.
2. Наведвальнік, абанент грамадскай бібліятэкі.
Бібліятэка праводзіць перарэгістрацыю чытачоў.
|| ж. чыта́чка, -і, ДМ -чцы, мн. -і, -чак.
|| прым. чыта́цкі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дво́е, дваіх, ліч. зб.
Два (падліковага значэння не мае, ужываецца з назоўнікамі мужчынскага, ніякага або агульнага роду, якія абазначаюць асоб, маладых істот, а таксама з назоўнікамі, якія маюць толькі мн. лік, і з асабовымі займеннікамі ў мн. ліку). Двое братоў. Двое ягнят. Двое саней. Нас было двое. □ Двое рабочых разбілі на кавалкі даўжэзны прэнт. Чорны. // толькі Н і В. Дзве пары (з назоўнікамі, якія абазначаюць парныя прадметы). Двое панчох. Двое вачэй.
•••
На сваіх дваіх (жарт.) — пехатой, пешшу.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шмат I
1. нареч. мно́го;
ён сабра́ў ш. грыбо́ў — он собра́л мно́го грибо́в;
ш. ча́су прайшло́ — мно́го вре́мени прошло́;
2. в знач. сказ. мно́го;
3.: ш. хто, ш. які́я мно́гие;
ш. што, чаго́ — мно́гое
шмат II, -та́ м., разг. лоску́т; клок
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
паказа́нне, ‑я, н.
1. Звесткі, якія даюцца на допытах, адказы на допытах. Паказанні сведак. □ На следстве.. [Бранавіцкі] мог даць паказанні, якія выкрываюць усю арганізацыю. Чарнышэвіч.
2. Даныя вымяральных прыбораў аб тэмпературы, ціску і пад. [Павел] увайшоў у люк карабля, механічна.. праверыў паказанні прыбораў, апусціўся ў рубцы на сваё крэсла. Шыцік.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
губашлёп, ‑а, м.
Разм. груб. Пра чалавека з вялікімі адвіслымі губамі, якія перашкаджаюць яму выразна гаварыць. // Лаянк. Разява, разявака.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ара́хіс, ‑у, м.
1. Травяністая алейная бабовая расліна.
2. зб. Плады гэтай расліны, якія спажываюцца; земляныя або кітайскія арэхі.
[Ад грэч. arachis — зелле.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
арфаэ́пія, ‑і, ж.
Сістэма правіл, якія вызначаюць правільнае літаратурнае вымаўленне. Пытанні арфаэпіі. Беларуская літаратурная арфаэпія. // Ступень засваення правіл вымаўлення.
[Ад грэч. orthos — правільны і epos — мова.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
арыенталі́стыка, ‑і, ДМ ‑тыцы, ж.
Сукупнасць навук, якія вывучаюць гісторыю, эканоміку, мовы, мастацтва і пад. краін Усходу; усходазнаўства.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
аўтахто́ны, ‑аў; адз. аўтахтон, ‑а, м.
Карэннае, спрадвечнае насельніцтва краіны; абарыгены. // Жывёлы або расліны, якія ўзніклі на данай тэрыторыі.
[Грэч. autochthon — тубылец, туземец.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)