Ачуня́ць (БРС, Гарэц., Касп., Чач., КЭС, лаг., Клім.) ’апамятацца, апрытомнець; акрыяць’ (Янк. II), ’апрытомнець, выздаравець’ (Сцяшк.), ачунець, ачуняць ’ачухацца’ (Яруш.), ачуняць, ачуньваць і вычуняць ’паздаравець, выздаравець’ (Шат.), рус. смал. очунять, паўд.-рус. очунеть ’выздаравець, апрытомнець, ачнуцца’, паўн.-рус. оцюнеть. Сюды бранск. ачу́неть, вы́чунеть ’паздаравець, апрытомнець, ачнуцца’, укр. ви́чуняти. Звязваюць з рус. чваниться, чванный, гл. Патабня, РФВ, 3, 171; сумненні да гэтага выказвае Фасмер, 4, 321, 383 — адмаўляе сувязь з рус. чунеть ’прыходзіць у беспрытомны стан’ па семантычных прычынах; параўн. рус. очунѣти ’здурнець’, якое звязваюць з очюно́й ’дурны’, очунь ’дрэнна, вельмі’, гл. Львоў, ДСИЯ, 10, 1956, 68 і наст.; згодна з іншай версіяй (Львоў, Этимология, 1965, 194 і наст.), рус. очунь ад дзеяслова очутщ паводле Трубачова, Этимология 1971, 83, кароткая форма прыметніка, звязаная з в.-луж. cuni ’мяккі, пяшчотны’, ’тонкі’, славін. cȧ̃nï, cënï ’прыгожы’, што дае падставы рэканструяваць прасл. ot‑junъjь з пазнейшай дэкампазіцыяй o‑tjunъjь; развіццём значэння ад ’малады’ да ’мацнейшы, лепшы’ можна вытлумачыць як рус. очунь, очень ’вельмі’, так і, магчыма, рус. очунять, бел. ачуняць. Тады чуняць ’адчуваць сябе лепей’ (Нас.) і вытворныя вычуняць, атчуняць ’пазбавіцца цяжкай хваробы’ (Нас.), пачунець ’акрыяць’ (Пан. дыс.) трэба лічыць другаснымі ўтварэннямі.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

дре́вний

1. старажы́тны; (старинный) старада́ўні;

дре́вний мир старажы́тны свет;

дре́вняя исто́рия старажы́тная гісто́рыя;

дре́вний обы́чай старада́ўні (старажы́тны) звы́чай;

2. (очень старый) ве́льмі стары́;

дре́вний стари́к ве́льмі стары́ чалаве́к;

дре́вняя стару́ха ве́льмі стара́я жанчы́на;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

обяза́ть сов.

1. (предписать) абавяза́ць;

обяза́ть вы́ехать в срок абавяза́ць вы́ехаць у тэ́рмін;

2. (вызвать чем-л. на ответную услугу) зрабі́ць ла́ску, зрабі́ць паслу́гу;

ты меня́ о́чень обя́жешь ты зро́біш мне вялі́кую ла́ску (паслу́гу);

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ужо́

1. нареч. уже́, уж;

у. ху́тка паўдня́ — уже́ (уж) ско́ро по́лдень;

2. частица усил. уж;

не так у. дрэ́нна — не так уж пло́хо;

ве́льмі ўжо шмат рабо́тыо́чень уж мно́го рабо́ты;

а ўжо ж — разуме́ется

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

неціка́вы

1. неинтере́сный; (такой, который не увлекает — ещё) незанима́тельный; (не вызывающий любопытства — ещё) нелюбопы́тный;

н. субясе́днік — неинтере́сный собесе́дник;

~вая апо́весць — неинтере́сная (незанима́тельная) по́весть;

2. разг. (не очень хороший) нева́жный;

н. сёлета ўраджа́й — нева́жный в э́том году́ урожа́й

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

перамяні́цца сов.

1. перемени́ться, измени́ться;

яе́ хара́ктар ве́льмі ~ні́ўся — её хара́ктер о́чень перемени́лся (измени́лся);

2. взять ина́че и́ли бо́лее удо́бно;

пачака́й, я ~мяню́ся, мне нязру́чна не́сці — подожди́, я возьму́ ина́че, мне неудо́бно нести́;

3. разг. смени́ть бельё

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

да́же

1. усилительная част. на́ват;

да́же предста́вить тру́дно на́ват уяві́ць ця́жка;

2. в знач. присоединительного союза на́ват; аж;

пришли́ все, да́же де́ти прыйшлі́ ўсе, на́ват дзе́ці;

бы́ло о́чень тепло́, да́же жа́рко было́ ве́льмі цёпла, аж го́рача.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

цени́ть несов.

1. (определять стоимость) цані́ць, ацэ́ньваць;

2. перен. цані́ць; шанава́ць;

цени́ть по заслу́гам цані́ць па заслу́гах;

до́рого цени́ть свою́ свобо́ду до́рага цані́ць сваю́ свабо́ду;

я о́чень ценю́ ва́ше о́бщество я ве́льмі цаню́ (шану́ю) ва́шу кампа́нію;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

хва́цкі

1. разг. (очень хороший) отме́нный, на сла́ву;

х. тыту́нь — отме́нный таба́к, таба́к на сла́ву;

2. лихо́й; у́харский; молоде́цкий, разуда́лый;

3. разг. (искусный) ло́вкий;

~кія ру́кі — ло́вкие ру́ки;

4. разг. (об инструменте, приёме) удо́бный, сподру́чный;

х. руба́нак — удо́бный руба́нок

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

дакла́днейшы

1. прил. сравнит. ст. точне́е, поточне́е, бо́лее то́чный;

2. прил. сравнит. ст. чётче, бо́лее чёткий; отчётливее, бо́лее отчётливый; определённее, бо́лее определённый;

3. прил. сравнит. ст. обстоя́тельнее, бо́лее обстоя́тельный; тща́тельнее, бо́лее тща́тельный;

4. (очень точный) точне́йший;

~шыя прыбо́ры — точне́йшие прибо́ры

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)