Verbum

МІ́ШЫН (Васіль Паўлавіч) (н. 18.1.1917, г. Арэхава-Зуева Маскоўскай вобл.),

расійскі вучоны ў галіне тэарэт. і прыкладной механікі. Акад. АН СССР (1966, чл.-кар. 1958). Герой Сац. Працы (1956). Скончыў Маскоўскі авіяц. ін-т (МАІ, 1941). З 1941 у н.-д. арганізацыях. З 1974 у МАІ (у 1974—90 заг. кафедры). Навук. працы па балістыцы, дынаміцы і ўстойлівасці лятальных апаратаў. Ленінская прэмія 1957.

т. 10, с. 493

МО́ГІЛЕЎ (Міхаіл Веньямінавіч) (1.6.1898, г. Звянігародка Чаркаскай вобл., Украіна — 14.3.1967),

бел. вучоны ў галіне акушэрства і гінекалогіі. Д-р мед. н. (1939), праф. (1946). Скончыў Кіеўскі мед. ін-т (1924). З 1961 у Гродзенскім мед. ін-це (заг. кафедры). Навук. працы па аварыяльным інкрэце і яго ўзаемаадносінах з ганадатропнымі гармонамі цяжарных.

Тв.:

Эстрогенный инкрет яичника и гонадотропные гормоны беременных. Л., 1939;

Гигиена женщины. 2 изд. Благовещенск, 1961.

т. 10, с. 510

МО́КАШ,

ва ўсходнеславянскай міфалогіі жаночае бажаство ўрадлівасці і вады, апякунка парадзіх, жаночай працы і дзявочай долі. Яе ўяўлялі ў выглядзе жанчыны з вял. галавой і доўгімі рукамі, якая прадзе па начах у хаце. М. — адзінае жаночае бажаство стараж.-рус. пантэона, чый ідал у Кіеве стаяў на вяршыні гары разам з кумірамі Перуна і інш. багоў. Непасрэдным працягам вобраза М. пасля прыняцця хрысціянства стала св. Параскева Пятніца.

т. 10, с. 513

МУДАНЬЦЗЯ́Н,

рака на ПнУ Кітая, правы прыток р. Сунгары (бас. р. Амур). Даўж. каля 700 км (па інш. звестках 550 км), пл. басейна каля 40 тыс. км². Большая ч. цячэння ў Маньчжура-Карэйскіх гарах. Вясенне-летняя паводка, зімовая межань. Сярэдні расход вады ў сярэднім цячэнні каля 200 м³/с Ледастаў з ліст. да красавіка. У вярхоўі — вадасх. Цзінпаху. ГЭС. Сплаўная. На М. — г. Муданьцзян.

т. 11, с. 5

НАЗА́РАЎ (Рыгор Іванавіч) (6.12.1932, с. Хмелеўка Астраханскай вобл., Расія — 22.6.1990),

бел. вучоны ў галіне стаматалогіі. Д-р мед. н. (1977), праф. (1981).

Скончыў Іркуцкі мед. ін-т (1957). З 1977 у Бел. ін-це ўдасканалення ўрачоў (заг. кафедры). Навук. працы па радыяцыйнай і артапедычнай стаматалогіі.

Тв.:

Профилактика лучевого поражения костной ткани: Метод. рекомендации. Обнинск, 1979 (разам з У.​А.​Нікіценкам);

Цельнолитые мостовидные протезы: Информ. письмо Мн., 1982.

т. 11, с. 125

НА́ЎПЛІУСЫ (ад грэч. nauplios жывёла з панцырам),

планктонныя лічынкі розных ракападобных. Цела не сегментаванае; прыдаткаў 3 пары: спераду рота аднагалінастыя адчувальныя антэнулы, ззаду — двухгалінастыя антэны і жвалы жавалы* (мандзібулы), якія выкарыстоўваюцца пры плаванні. Маюць няпарнае (наўпліяльнае) вока. Паміж жваламі жаваламі* і анальнай адтулінай знаходзіцца зона росту, у якой па меры развіцця ўзнікаюць т.зв. постнаўпліяльныя сегменты з канечнасцямі.

т. 11, с. 213

НА́ЧА, Нач,

рака ў Ляхавіцкім і Ганцавіцкім р-нах Брэсцкай вобл. і Клецкім р-не Мінскай вобл., правы прыток р. Лань (бас. р. Прыпяць). Даўж. 42 км. Пл. вадазбору 360 км². Пачынаецца на З ад в. Канюхі Ляхавіцкага р-на, вусце за 2 км на У ад в. Нач Ганцавіцкага р-на. Цячэ па нізіне Прыпяцкае Палессе. Рэчышча ў верхнім цячэнні на працягу 20,8 км каналізаванае.

т. 11, с. 245

НА́ЧА,

вёска ў Ляхавіцкім р-не Брэсцкай вобл., каля р. Нача. Цэнтр сельсавета і племзавода «Нача». За 12 км на У ад горада і чыг. ст. Ляхавічы, 232 км ад Брэста. 698 ж., 280 двароў (2000). Цэх па вытв-сці воцату. Сярэдняя школа, філіял Ляхавіцкай муз. школы, Дом культуры, б-ка, аддз. сувязі. Помнік землякам, якія загінулі ў Вял. Айч. вайну. Помнік архітэктуры — сядзіба (1810—15).

т. 11, с. 245

НЕ́ДЗЬВЕДЗЬ (Міхаіл Канстанцінавіч) (н. 28.8.1941, г. Пінск Брэсцкай вобл.),

бел. вучоны ў галіне паталагічнай анатоміі. Д-р мед. н. (1980), праф. (1989). Брат Г.К.Недзьведзя. Скончыў Мінскі мед. ін-т (1965), з 1968 працуе ў ім. Навук. працы па паталаг. анатоміі прыроджаных парушэнняў ц. н. с., павольных і вірусных нейраінфекцый чалавека.

Тв.:

Врожденные пороки центральной нервной системы. Мн. 1990;

Патологическая анатомия и физиология. Мн., 1997 (у сааўт.).

т. 11, с. 268

НЕЙСЕ́РЫІ (Neisseria),

род бактэрый сям. нейсерыевых. Высокаадаптаваныя паразіты (гінуць па-за арганізмам), жывуць у верхніх дыхальных шляхах млекакормячых жывёл і чалавека. Выключэнне — патагенныя віды: ганакок (N. gonorrhoeae), узбуджальнік ганарэі, размнажаецца ў мочапалавым тракце, і менінгакок (N. meningitidis), выклікае эпідэмічны цэрэбраспінальны менінгіт.

Клеткі дыяметрам 0,5—1 мкм у форме боба ці кававага зерня, размешчаныя парамі. Грамадмоўныя. Аэробы ці факультатыўныя анаэробы. Ёсць сапрафітныя віды.

А.​І.​Ерашоў.

т. 11, с. 275