Verbum

МЕТЧЫ́К,

металарэзны інструмент для наразання ўнутранай разьбы ў папярэдне прасвідраваных адтулінах. Бываюць станочныя і ручныя, гаечныя і інструментныя (матачныя і плашкавыя). Разьбу ў гайках і падобных дэталях наразаюць на гайканаразных аўтаматах з выкарыстаннем аўтаматных М. з адагнутым хваставіком.

т. 10, с. 316

МІ́НСКАЯ БЕТО́ННАЯ МАНУФАКТУ́РА.

Дзейнічала ў 1899—1914 у г. Мінску (з 1913 наз. ф-ка «Мазаіка»). Выпускала цэментныя пліты для падлогі, тратуараў, лесвіц са штучнага каменю, мазаічныя вырабы. У 1913 працавала 50 чал., выраблена прадукцыі на 20 тыс. руб.

т. 10, с. 420

НАРТЭ́КС (познагрэч. narthēx),

прытвор, уваходнае памяшканне ў пярэдняй частцы хрысц. храма, прызначанае для асоб, якія не маюць права ўваходзіць у гал. храмавае памяшканне. Трапляецца двайны Н. — знешні (экзанартэкс) і ўнутраны. У культавых збудаваннях на Беларусі Н. называюць бабінцам.

т. 11, с. 193

ПАЛА́ТА (ад лац. palatium палац),

1) у сярэдневяковай рус. архітэктуры зала, звычайна бясстоўпная ці з адным стаўпом, што падтрымлівае скляпенне.

2) Установа, якая размяшчаецца ў падобных залах (напр., Аружэйная П.).

3) Асобны пакой у бальніцах для размяшчэння хворых.

т. 11, с. 538

ПАЯСНЫ́Я ЦЭ́НЫ цэны, дыферэнцыраваныя па паясах, кожны з якіх уключае некалькі адм.-тэр. адзінак, мясцовасцей з падобнымі прыродна-эканам. ўмовамі вытв-сці, рэалізацыі і спажывання асобных відаў прадукцыі; цэны аднаго і таго ж тавару, характэрныя для шэрагу рэгіёнаў.

т. 12, с. 252

ПО́ЛАЦКІ ЛЯСНЫ́ ТЭ́ХНІКУМ Засн. ў 1921 у г. Полацк Віцебскай вобл. Рыхтуе спецыялістаў для лясной гаспадаркі, заказнікаў, запаведнікаў, лесаўпарадкавальных экспедыцый. Спецыяльнасць (2000/01 навуч. г.): лясная гаспадарка. Прымае асоб з базавай і сярэдняй адукацыяй. Навучанне дзённае і завочнае.

т. 12, с. 464

РЭВАНШЫ́ЗМ (ад рэванш),

палітыка агрэсіўных колаў краіны, якая пацярпела паражэнне ў вайне, накіраваная на аднаўленне даваен. граніц і даваен. сістэмы міжнар. адносін; для дасягнення такой мэты прадугледжвае выкарыстанне разнастайных паліт. і ваен. сродкаў, у т. л. новай вайны-рэваншу.

т. 13, с. 544

РЭКАМЕНДА́ЦЫЯ (ад позналац. recommendatio даручэнне),

1) пісьмовы ці вусны спрыяльны водзыў для паступлення ў якую-н. арганізацыю.

2) Станоўчая характарыстыка каго-н. з прапановай выкарыстаць яго ў пэўнай справе.

3) Парада, прапанова (напр., Р. навуковая, урача, рэкламнага характару).

т. 13, с. 568

РЭЦІРА́ДА (ад франц. retirer адступаць),

1) адступальныя баявыя дзеянні войск (адыход) у мэтах заняцця новых пазіцый.

2) Умацаванні ў палявых пазіцыях і крапасных збудаваннях для абароны ў выпадку адступлення. Тэрмін «Р.» часам выкарыстоўваўся ў значэнні ўхілення ад рашучых дзеянняў.

т. 14, с. 35

САМААБСЛУГО́ЎВАННЕ,

форма продажу тавараў, пры якой пакупнік самастойна робіць іх агляд, адбор, дастаўку да разлікова-касавага вузла. Забяспечвае найлепшыя ўмовы для адбору і набыцця тавараў, павялічвае прапускную здольнасць магазінаў, дазваляе больш эфектыўна выкарыстоўваць гандл. абсталяванне, плошчы і г.д.

т. 14, с. 122