Verbum

ПАЎДНЁВАЯ РАДЭ́ЗІЯ,

афіцыйная назва тэр. дзяржавы Зімбабве ў 1890—1979 (у 1963—79 ужывалася таксама назва Радэзія).

т. 12, с. 198

ПЯТА́К,

1) на Беларусі ў апошняй чвэрці 16 ст. назва паўгроша літоўскага, парытэтнага 5 пенязям; у апошняй чвэрці 17 ст. назва траяка 1570—1620-х г., (вартасць 5 грошаў у медных шэлегах — барацінках).

2) Папулярная назва манеты вартасцю ў 5 капеек на тэр. Беларусі, Украіны, Расіі і інш. з 18 ст.

т. 13, с. 163

НАВА́ГРАДАК,

традыцыйная бел. назва г. Навагрудак. У 1920—30-я г. такая назва пераважала ў друку ў Зах. Беларусі і БССР.

т. 11, с. 91

СІПА́ЙСКАЕ ПАЎСТА́ННЕ, Сіпаяў паўстанне,

пашыраная ў гіст. л-ры другая назва Індыйскага народнага паўстання 1857—59, ударнай сілай якога былі воіны-сіпаі (адсюль назва).

т. 14, с. 411

АБЫВА́ЦЕЛІ,

1) назва паўнапраўных грамадзян у прававых актах 16 ст. ў ВКЛ і Польшчы. У 17—18 ст. абывацелямі называлі шляхціцаў Рэчы Паспалітай, у 19 — пач. 20 ст. — памешчыкаў на тэр. Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы.

2) У Рас. імперыі афіц. назва саслоўя гараджан, а таксама назва сталых жыхароў якой-н. мясцовасці.

3) Людзі, якія жывуць дробнымі, вузкаасабістымі інтарэсамі.

т. 1, с. 54

РУМЕ́ЛІЯ (тур. Rumeli),

турэцкая назва еўрап. уладанняў Асманскай імперыі. У 15—19 ст. — правінцыя (эялет), якая ўключала тэр. Балканскага п-ва, у 1864—66 падзелена на некалькі вілаетаў назва Р. скасавана з афіц. ўжывання. Паводле рашэнняў Берлінскага кангрэса 1878 створана аўт. правінцыя Усх. Р., якая ў 1885 далучана да Балгарыі. Цяпер часам ужываецца як неафіц. назва еўрап. ч. Турцыі.

т. 13, с. 440

НІ́ЗКІЯ ШЫРО́ТЫ,

умоўная назва зоны на паверхні зямнога шара, размешчанай паміж 40° паўн. ш. і той жа шыратой Паўд. паўшар’я; агульная назва трапічных і субтрапічных шырот.

т. 11, с. 331

АБ’ЯДНА́НАЯ АРА́БСКАЯ РЭСПУ́БЛІКА (ААР),

афіцыйная назва з лют. 1958 да вер. 1961 аб’яднанай дзяржавы ў складзе Егіпта і Сірыі, з 28.9.1961 да 11.9.1971 — афіц. назва Арабскай Рэспублікі Егіпет (гл. Егіпет).

т. 1, с. 54

ГЁТАЛАНД, Ёталанд (Götaland),

гістарычная назва паўд. часткі Швецыі (назва ад паўн.-герм. племя гаўтаў, ці гётаў, ётаў, якія ў старажытнасці насялялі в-аў Готланд). Займае 22% плошчы краіны, дзе жыве амаль 50% яе насельніцтва.

т. 5, с. 212

АРА́Н,

арабская назва тэр. Албаніі Каўказскай. У пісьмовых крыніцах гэта назва сустракаецца з 6 ст., у 9—10 ст. так называлася пераважна стэпавая зона міжрэчча Куры і Аракса (сучасны Мільскі стэп) з гарадамі Барда, Ганджа і Байлакан.

т. 1, с. 452