Verbum

únter I prp

1) (a – на пытанне «куды́?», D – на пытанне «дзе?») пад;

~ dem Tisch пад стало́м;

~ den Tisch пад стол; сяро́д, памі́ж;

er saß ~ den Zúschauern ён сядзе́ў памі́ж [сяро́д] гледачо́ў

2) (D) ніжэ́й, ме́ней, менш;

etw. ~ dem Preis verkáufen прада́ць што-н. ніжэ́й цаны́;

nicht ~ zehn Jáhren не маладзе́й за дзе́сяць гадо́ў

3) (D) пры, з, пад;

~ der Bedíngung пры ўмо́ве, з умо́вай;

~ Tränen са сляза́мі, з пла́чам

4) пры, y час(д);

~ Wílhelm I. пры Вільге́льме Пе́ршым

5) ад (з прычы́ны);

~ der Hítze léiden* паку́таваць [марне́ць] ад спёкі

wie

1. adv як, які́м чы́нам;

~ machst du das? як ты гэ́та ро́біш?;

~ sehr? як мо́цна? (любіць, радавацца);

~ alt ist er? ко́лькі яму́ гадо́ў?;

~ stark ist die Grúppe? ко́лькі чалаве́к у гру́пе?;

~ geht es Íhnen? як Вы ма́ецеся [адчува́еце сябе́]?;

~ bítte? праба́чце, што Вы сказа́лі?;

~ dem auch sei як бы там ні было́;

sei dem, ~ es wólle! няха́й бу́дзе так, як бу́дзе!;

~ óben як ска́зана вышэ́й;

~ viel ко́лькі, як шмат

2. cj

1) як;

weiß ~ Schnee бе́лы як снег;

so schnell ~ möglich як мо́жна [разм. мага́] хутчэ́й;

das ist so gut ~ sícher гэ́та (зусі́м) так [напэўна];

~ man's nimmt у зале́жнасці ад таго́, як на гэ́та паглядзе́ць [як да гэ́тага ста́віцца]

2) як, напры́клад, а менаві́та

3) які́

mit

1. prp (D)

1) (ра́зам) з…;

~ séinem Freund са сваі́м ся́брам

2) указвае на змесціва:

Káffe ~ Rahm ка́ва з вяршка́мі

3) ужываецца пры абазначэнні прылады, сродку, пры дапамозе якіх выконваецца дзеянне:

~ der Féder пяро́м; ~ dem Áuto fáhren* е́хаць на аўтамабі́лі;

~ der Post schícken пасыла́ць по́штай [па по́шце]

4) ужываецца для абазначэння часу:

~ der Zeit з ча́сам;

~ zehn Jáhren у дзе́сяць гадо́ў

5):

~ Ábsicht наўмы́сна, знаро́к;

~ ánderen Wórten і́ншымі сло́вамі;

wie steht es ~ ihm як ён ма́ецца?, як яго́ здаро́ўе?;

es ist aus ~ ihm яму́ – кане́ц

2. adv такса́ма;

~ dabéi sein прысу́тнічаць пры чым-н., удзе́льнічаць у чым-н.;

das gehört ~ dazú гэ́та адно́сіцца сюды́ ж;

kómmen Sie doch mal ~ bei uns vorbéi! захо́дзьце ж да нас [у го́сці]!

über

1. prp

1) (А – на пытанне «куды?», D – на пытанне «дзе?») над, паве́рх, на;

die Hände ~ dem Kopf zusámmenschlagen* залама́ць ру́кі над галаво́й;

éinen Hándschuh ~ die Hand zíehen* нацягну́ць пальча́тку на руку́

2) (a) це́раз, праз, па;

~ den Hof géhen* ісці́ праз двор;

~ den Kopf stréichen* гла́дзіць па галаве́;

~ Berlín nach Léipzig fáhren* е́хаць це́раз Берлі́н у Ле́йпцыг

3) (a) праз (пэўны час);

héute ~ zwei Wóchen ро́ўна праз два ты́дні;

ein Buch ~ Sónntag lésen* прачыта́ць кні́гу за нядзе́лю;

~ kurz óder lang ра́на ці по́зна

4) (a) больш, бо́лей як, звыш;

er ist ~ zwánzig яму́ больш як два́ццаць (гадо́ў);

das geht ~ séine Kräfte гэ́та звыш яго́ сіл

5) (a) аб, аба, пра;

~ éinen Vórfall erzählen раска́зваць [апавяда́ць] пра здарэ́нне

6) (D) за, над;

sie sitzt ~ den Büchern яна́ сядзі́ць над кні́гамі

7) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова:

~ den Feind síegen перамагчы́ во́рага;

~ j-n hérfallen* напа́сці на каго́-н.

2. adv

1) на праця́гу;

die Nacht ~ на праця́гу усёй но́чы;

den Wínter ~ усю́ зіму́

2):

das Gewéhr ~! вайск. на плячо́! (каманда)

3):

das ist mir ~ гэ́та мне надаку́чыла [абры́дла];

j-m ~ sein перасяга́ць, перавыша́ць (каго-н.);

er ist mir ~ ён ве́дае больш за мяне́, ён мяне́ перасягну́ў [перагна́ў]