ХА́ЙКІН Сямён Эмануілавіч (21.8.1901, Мінск — 30.7.1968),

расійскі фізік і радыёастраном; заснавальнік эксперым. радыёастраноміі ў СССР. Брат Б.Э.Хайкіна. Д-р фіз.-матэм. н., праф. (1935). Скончыў Маскоўскі ун-т (1928), дзе і працаваў у 1930—47 (у 1934—37 дэкан ф-та). З 1945 у Фіз. ін-це АН СССР (заг. лабараторыі). З 1953 кіраўнік аддзела радыёастраноміі ў Гал. астр. абсерваторыі АН СССР (г. Пулкава). Навук. працы па нелінейнай тэорыі ваганняў. тэорыі вязкасці і трэння, радыётэхніцы, радыёфізіцы, радыёастраноміі. Упершыню назіраў поўнае сонечнае зацьменне ў радыёдыяпазоне, разам з інш. адкрыў радыёвыпрамяненне сонечнай кароны (1947; зарэгістравана як адкрыццё ў 1970). Вынайшаў і пабудаваў новы тып радыётэлескопа (з антэнай пераменнага профілю, 1956). Кіраваў стварэннем першай у СССР радыёастр. станцыі (1948—49, Крым), праектаваннем радыётэлескопа РАТАН-600. Залаты медаль імя А.​С.​Папова АН СССР (1965).

Тв.:

Электромагнитные колебания и волны. 2 изд. М.; Л., 1964;

Силы инерции и невесомость. М., 1967;

Физические основы механики. 2 изд. М., 1971;

Теория колебаний. 2 изд. М., 1981 (разам з А.​А.​Андронавым. А.​А.​Вітам).

Літ.:

С.​Э.​Хайкин // Успехи физ. наук. 1969. Т. 97, вып. 2;

Кайдановский Н.Л. Профессор С.​Э.​Хайкин. 1901—1968. СПб., 1995.

М.​М.​Касцюковіч.

С.Э.Хайкін.

т. 16, с. 522

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)