ТЭЛУРЫ́ДЫ,

злучэнні тэлуру з больш электрададатнымі элементамі, пераважна металамі.

Паводле будовы, саставу і ўласцівасцей Т. з’яўляюцца аналагамі сульфідаў і селенідаў. Т. шчолачных металаў раствараюцца ў вадзе. Т. пераходных металаў — злучэнні пераменнага саставу; не раствараюцца ў вадзе, раскладаюцца моцнымі к-тамі і ў вільготным паветры. Многія Т. — паўправаднікі, высокаадчувальныя да розных выпрамяненняў (рэнтгенаўскага, радыеактыўнага, інфрачырв. і інш.). Трапляюцца ў прыродзе ў выглядзе вельмі рэдкіх тэлуравых мінералаў (напр., алтаіт PbTe, гесіт Ag2Te, калаверыт AuTe2). Атрымліваюць сплаўленнем кампанентаў у інертным асяроддзі, нерастваральныя — асаджэннем тэлуравадародам H2Ey з раствораў солей адпаведных металаў, а таксама інш. спосабамі. Выкарыстоўваюць як матэрыялы для тэрмаэл. пераўтваральнікаў награвальных і ахаладжальных прылад (Т. медзі, серабра, свінцу, волава і інш.), як лазерныя матэрыялы, матэрыялы для фотапрыёмнікаў, дэтэктары для вымярэння напружанасці магн. палёў і інш.

Літ.:

Янаки А.А. Теллуриды переходных металлов. М., 1990.

т. 16, с. 122

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)