Дэклара́цыя ’дэкларацыя’ (БРС). Укр. деклара́ція. Відаць, запазычанне адносна новага часу з рус. деклара́ция ’тс’ (< польск. deklaracja < лац.; аб рус. слове падрабязна Шанскі, 1, Д, Е, Ж, 55–56). Старым запазычаннем у бел. мове з польск. з’яўляецца дакляра́цыя (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ізра́на ’рана’, ’раней часу’ (Нас.). Рус. дыял. изра́на, ст.-рус. изра́нья ’рана, з самага ранку’. І‑ можна тлумачыць як пратэзу; параўн. зранку, зрання. Аднак не выключана, што бел. слова ўзыходзіць да ст.-рус. изранья, зафіксаванага з XIII ст.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ізалаба́ры
(ад іза- + гр. allos = іншы + baros = цяжар)
ізалініі змены атмасфернага ціску за пэўную адзінку часу на адну і тую ж велічыню.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
індыктыён
(ад лац. indictio = абвяшчэнне)
прамежак часу ў 15 гадоў, пасля якога праводзіўся перапіс маёмасці для вызначэння памераў падаткаў у Рымскай імперыі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
срок тэ́рмін, -ну м.; (время) час, род. ча́су м.;
продли́ть срок прадо́ўжыць (працягну́ць) тэ́рмін, адтэрмінава́ць;
◊
да́йте срок да́йце час;
подошёл срок надышо́ў час.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
o’clock [əˈklɒk] adv. : ужываецца з лічбамі ад 1 да 12 пры абазначэнні часу;
at one o’clock у гадзі́ну, а пе́ршай гадзі́не;
It is 5 o’clock. Зараз пяць гадзін.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
recast [ˌri:ˈkɑ:st] v. (recast) перарабля́ць, перапрацо́ўваць; надава́ць но́вую фо́рму;
He recast his political image to fit the times. Ён відазмяніў сваё палітычнае аблічча ў адпаведнасці з патрабаваннямі часу.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
odtąd
1. з гэтай пары; з гэтага часу;
2. адгэтуль, адсюль; ад гэтага месца
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Зме́на ’прамежак часу’ (ТСБМ), ’зменнае поле’, ’здрада’ (Нас.), рус. сме́на, укр. змі́на, польск. zmiana ’змяненне’, ’прамежак часу’, чэш. změna ’змяненне’, славац. zmena ’тс’, славен. zmȇna ’дамоўленасць, размова, гульня; змяненне’, серб.-харв. сме̏на ’змяненне; змена’, балг. смя̀на ’тс’, макед. смена ’тс’. Параўн. ст.-рус. съмѣнити ’змяніць’ (1331 г.), измѣнити ’змяніць’ (1076 г.), ’здрадзіць’ (1076 г.), измѣна ’змяненне’, ’замена’, ’здрада’ (XI ст.). Параўн. серб.-луж. změnić, změniś ’змяніць’. Бязафіксны назоўнік ад дзеяслова змяняць, у якім кантамінаваліся дзве прэфіксальныя формы: sъ‑měnʼati і jьz‑měnʼati; першае значэнне ад першай, інш., асабліва апошняе, верагодна, ад другой. Але магчыма, што значэнне ’здрада’ з рус. Корань měn‑ гл. мена.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Паку́ль прысл. і злучн. ’на працягу некаторага часу, нейкі час’ (ТСБМ, Нас., Гарэц., Бяльк., Грыг., Мал., Сл. ПЗБ), поке́ль, пако́ль (Сл. ПЗБ), поку́ль, поку́ля, поку́лека (ТС), паку́ліцька (Гарэц., Юрч.) ’тс’. З па‑ і калі (гл.) з рознымі памяншальнымі часціцамі.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)