радыя́цыя, -і, ж.
1. Выпрамяненне электрамагнітных хваль.
Р. зямлі.
2. Радыеактыўнае выпрамяненне, небяспечнае ў вялікіх дозах для ўсяго жывога.
Сонечная р.
Доза радыяцыі.
3. Праменепадобнае распаўсюджанне чаго-н. ад якога-н. цэнтра.
Р. болю.
|| прым. радыяцы́йны, -ая, -ае.
Радыяцыйная засцярога.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
уніта́рны, -ая, -ае.
У выразе: унітарная дзяржава — форма дзяржаўнага ўладкавання, пры якой тэрыторыя дзяржавы, у адрозненне ад федэрацыі, не мае ў сваім складзе федэратыўных адзінак (штатаў, зямель), а падраздзяляецца на адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі (раёны, вобласці і г.д.).
Рэспубліка Беларусь — унітарная дзяржава.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
успамі́н, -у, мн. -ы, -аў, м.
1. Узнаўленне ў думках таго, што захавалася ў памяці.
Аддацца ўспамінам (пачаць успамінаць). Застаўся адзін у. ад чаго-н. (нічога не засталося; жарт.).
2. мн. Запіскі або расказы пра мінулае.
Пісаць успаміны.
Вечар успамінаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
філё́нга, -і, ДМ -нзе, мн. -і, -лёнг і -аў, ж. (спец.).
1. Тонкая дошка або фанера, якая ўстаўляецца ў дзвярную або іншую раму.
2. Вузкая каляровая палоска, якая аддзяляе афарбаваную панэль ад верхняй часткі сцяны.
|| прым. філянго́вы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
фрукт, -а, М -кце, мн. -ы, -аў, м.
1. Ядомы плод якога-н. дрэва або куста (звычайна садовага).
2. перан. Чалавек, ад якога можна чакаць усякіх непрыемнасцей; тып, суб’ект (разм., пагард.).
|| прым. фрукто́вы, -ая, -ае (да 1 знач.).
Ф. сад.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
цёпла, прысл., у знач. вык.
1. Пра цёплае надвор’е; цеплыню ў памяшканні.
Раніцай ц.
У пакоі ц.
2. каму. Пра адчуванне кім-н. цяпла.
У паліто мне ц.
3. перан. Пра адчуванне душэўнай цеплаты.
На душы ц. ад добрых слоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
чуллі́вы, -ая, -ае.
1. Якому ўласціва ўспрымальнасць знешніх, фізічных раздражненняў.
Чуллівыя нервы.
2. Які здольны ўлавіць нават нязначнае знешняе ўздзеянне.
Ч. прыбор.
3. Здольны да сентыментальнасці, тонкаадчувальны.
Чуллівае сэрца.
Ад гора людзі робяцца чуллівымі да іншых.
|| наз. чуллі́васць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
шал, -у, М -е, м.
1. Псіхічны стан чалавека, ахопленага вялікім гневам, узбуджэннем, шаленствам; раз’юшанасць.
Чалавек быў у шале і ні на што не зважаў.
2. мн. -ы, -аў. Гарэзлівасць, свавольства; гулянка.
Спыніце свае шалы.
Ад чужога шалу ў галаве круціцца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
аса́джаны 1, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад асадзіць 1.
аса́джаны 2, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад асадзіць 2.
аса́джаны 3, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад асадзіць 3.
аса́джаны 4, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад асадзіць 4.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
анты́хрыст, ‑а, М ‑сце, м.
1. Паводле вучэння хрысціянскай царквы галоўны праціўнік Хрыста. [Пятрусь:] — Залатыя рукі [у сына]! Ды што ж без галавы. Талстога знайшоў, антыхрыста. Адрокся ад царквы святое, ад бога, ад роду, ад бацькоў. Брыль.
2. Разм. Ужываецца як лаянкавае слова.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)