зліццё раздробненых вытв. працэсаў у розных галінах эканомікі ва ўсё больш паглыблены вытв. грамадскі працэс. Абумоўлена грамадскім падзелам працы, выкарыстаннем сродкаў вытв-сці, якія патрабуюць калектыўнай дзейнасці, вядзе да канцэнтрацыі і цэнтралізацыі капіталу, паглыблення спецыялізацыі вытворчасці, кааперавання вытворчасці, міжнар.інтэграцыі эканамічнай.
Аналізуючы працэс аграмаджвання вытв-сці і працы, К.Маркс зрабіў выснову аб асн. супярэчнасці капіталізму — паміж грамадскім характарам працы і прыватнай формай прысваення яе вынікаў. Гэта супярэчнасць, на яго думку, з’яўляецца рухаючай сілай развіцця капіталізму.
Стараннасць набывае багацце, бестурботнасць выдаткоўвае яго.
Усердие приобретает богатство, беспечность истощает его.
бел. Без працы нечага і хлеба шукаці. Праца чалавека корміць, а лянота псуе.
рус. Труд человека кормит, а лень портит. Хочешь есть калачи, так не лежи на печи. Себя покоить ‒ дома не по строить. Усердие ‒ мать успеха. Где руки и охота, там спорая работа.
фр. Jamais paresse n’a acquis richesse (Лень никогда не приобретала богатства).
англ. Idleness is the mother of all evil (Лень ‒ мать всего зла).
нем. Arbeit bringt Brot, Faulenzen Hungersnot (Работа приносит хлеб, лень ‒ голод). Fleißige Hand erwirbt, faule Hand verdirbt (Прилежная рука добывает, ленивая рука портит). Fleiß bringt Brot, Faulheit Not (Усердие приносит хлеб, лень ‒ нужду).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
АМІРДАЎЛА́Т (Амаснацы) (1420 або 1425 — 1496),
армянскі ўрач. Аўтар працы «Карысць медыцыны» (1469) пра анатамічныя, фізіялагічныя, гігіенічныя веды; таксама даецца апісанне хвароб, якія былі вядомы сярэдневяковай медыцыне. У працы «Непатрэбнае для невукаў» (1482) прыведзена каля 3000 назваў лек. сродкаў на 6 мовах у алфавітным парадку.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
спрацава́ны, ‑ая, ‑ае.
1. Які стаў непрыгодны ў працэсе працяглай работы; зношаны. Спрацаваны матор. □ Ля зямлянкі, дзе цяпер жыў Язэп, стаялі тры плугі з абгарэлымі ручкамі і кароткімі спрацаванымі лемяшамі.Асіпенка.
2. Які страціў сілы, здароўе ад непамернай працы; змучаны, змарнелы. А на палях збіраў для пана збожжа Счарнелы, спрацаваны селянін.Гаўрук.Пятрусь і Максім — гэта былі дробныя хлопцы, .. спрацаваныя.Пестрак.// Які моцна стаміўся ад працы. [Гарасім] ішоў цяжкаю хадою зморанага і спрацаванага чалавека.Якімовіч.Спрацаваныя касцы спалі пад капяшкамі духмянага сена моцна і доўга.Машара.// Натруджаны (пра рукі). Старэйшая дачка гладзіць .. худую, спрацаваную руку [мамы] і ціхенька шэпча.Ракітны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
спрацава́цца1, ‑цуюся, ‑цуешся, ‑цуецца; зак.
1.(1і2ас.неўжыв.). У працэсе працяглай работы дайсці да непрыгоднага стану, знасіцца (пра інструмент, механізм). Матор спрацаваўся.
2. Стаміцца, страціць сілы, здароўе ад непамернай працы. [Марыля:] — Не ў тых гадах я, Амеля, не да гэтага мне цяпер. Якая была, то няма ўжо тае, спрацавалася.Лобан.[Маці] заўсёды так. Усё шкадуе, .. каб не спрацаваўся, каб у пару пад’еў.Дамашэвіч.
спрацава́цца2, ‑цуюся, ‑цуешся, ‑цуецца; зак.
Дасягнуць поўнай зладжанасці, узгодненасці ў працы з кім‑н. [Зелянюк:] — Ну, што, згода? Едзем? .. Будзем разам працаваць на заводзе... Тут не спрацаваліся, дык, можа, там лепш патрапіш.Зарэцкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
respite
[rɪˈspaɪt]
n.
1) перады́х -у m. (у пра́цы), палёгка f. (напр. ад гарачыні́)
2) адкла́д -у m., адтэрмінава́ньне; прыпыне́ньне n. (асабл. пакара́ньня сьме́рцю)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
улі́к, -ку м., в разн. знач. учёт;
у. тава́раў — учёт това́ров;
бухга́лтарскі ўлік — бухга́лтерский учёт;
у. пра́цы — учёт труда́;
зняць (зня́цца) з ~ку — снять (сня́ться) с учёта;
○ у. вэ́ксаляў — учёт векселе́й
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́перадзіць zuvórkommen*vi (s), voráuseilen vi (s) (каго-н.D); überhólen vt, überflǘgeln vt; überstéigen*vt (перавысіць);
вы́перадзіцькаго-н у пра́цыj-m den Rang áblaufen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
выхо́ўваць erzíehen*vt, gróßziehen*аддз.vt (дзяцей); ánerziehen*vt (пачуцціі г. д.);
выхо́ўваць у дзяце́й паша́ну да пра́цы die Kínder zur Áchtung vor der Árbeit erzíehen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
дысцыплі́наIж. Disziplín f -; -en;
працо́ўная дысцыплі́наÁrbeitsdisziplin f;
парушэ́нне дысцыплі́ны Disziplínverstoß m -(e)s, -stöße;
захо́ўваць дысцыплі́ну пра́цы die Árbeitsdisziplin éinhalten*;
падтры́мліваць дысцыплі́ну Disziplín hálten*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)