Verbum

АЛЕКСАНДРЫ́НСКІ ТЭА́ТР,

назва Санкт—Пецярбургскага акадэмічнага тэатра драмы імя А.​С.​Пушкіна ў 1832—1920.

т. 1, с. 242

КА́ЛЬЦЫЕВАЯ САЛЕ́ТРА,

тэхнічная назва крышталегідрату нітрату кальцыю, Ca(NO₃)₂−4H₂O. Гл. таксама Кальцыю злучэнні.

т. 7, с. 493

КАРБАМІ́ДНЫЯ СМО́ЛЫ,

агульная назва меламіна-фармальдэгідных і мачавіна-фармальдэгідных смол. Гл. ў арт. Амінаальдэгідныя смолы.

т. 8, с. 62

«ЛЕ́ТАПІС ТАВАРЫ́СТВА БЕЛАРУ́СКАЙ ШКО́ЛЫ»,

назва час. «Беларускі летапіс» у 1933 і ў студз.—сак. 1936.

т. 9, с. 221

МУЗЕ́Й ГІСТО́РЫІ ВОЙСК БЕЛАРУ́СКАЙ ВАЕ́ННАЙ АКРУ́ГІ,

назва Музея ваеннай гісторыі Рэспублікі Беларусь у 1974—93.

т. 11, с. 12

НАЦЫЯНА́ЛЬНЫ САВЕ́Т,

назва адпаведных парламентаў у Манака і Славакіі і палат парламентаў Аўстрыі і Швейцарыі.

т. 11, с. 241

ГАРА́, мантаньяры,

1) у час франц. рэвалюцыі 1789—99 назва рэв.-дэмакр. крыла Канвента, якая прадстаўляла партыю якабінцаў; займала на пасяджэннях верхнія лавы (адсюль назва).

2) У час франц. рэвалюцыі 1848 група дробнабурж. дэмакратаў ва Устаноўчым сходзе, якая лічыла сябе наследнікамі ідэй мантаньяраў канца 18 ст. У лют. 1849 «Новай Гарой» назвалі блок дробнабурж. дэмакратаў і сацыялістаў.

Літ.:

Молчанов Н.Н. Монтаньяры. М., 1989.

т. 5, с. 37

ГЕ́ТМАНШЧЫНА,

1) паўафіцыйная назва Левабярэжнай Украіны (разам з г. Кіеў) у складзе Расіі ў 1667—1764. Кіравалася гетманам, карысталася пэўнай аўтаноміяй (мела ўласныя адм.-тэр. сістэму, суд, фінансы, войска). Рас. ўрад у 1722 і 1734 часова, у 1764 канчаткова скасаваў гетманскае праўленне.

2) Назва ў гіст. л-ры рэжыму «гетмана Украіны» П.П.Скарападскага ў крас.—снеж. 1918. Гл. таксама раздзел Гісторыя ў арт. Украіна.

т. 5, с. 207

ГУ́ДЫ, гудай,

гудасы (літ. gudai, gudas),

старажытная назва (экзаэтнонім) беларускамоўнага насельніцтва ўсх. Літвы і беларусаў сумежных з Літвой тэрыторый. У гіст. крыніцах назва гуды і вытворныя тапанімічныя формы Гудзелі, Гудзішкі, Гудаўшчына, Гудалаўка, Гудоніс, Гудагай, Гудзенай і інш. вядомы з 15 ст. На думку некат. даследчыкаў, геагр. арэал тапонімаў з коранем «гуд» акрэслівае стараж. кантактную зону бел. і літ. насельніцтва.

І.​У.​Чаквін.

т. 5, с. 521

КУРЧАТО́ВІЙ (лац. Kurchatovium),

Ku, штучны радыеактыўны элемент IV групы перыяд. сістэмы, ат. н. 104. Стабільных ізатопаў не мае. Вядомы 10 ізатопаў з масавымі лікамі 253—262; найб. устойлівы — ​²⁶¹Ku (перыяд паўраспаду 70 с). Атрыманы ў 1964 Г.М.Флёравым з супрацоўнікамі. Назва «К.» (у гонар І.В.Курчатава) прапанавана ў СССР, у ЗША гэты элемент наз. рэзерфордзій (сімвал Rf); назва 104-га элемента канчаткова не прынята.

т. 9, с. 54