горад на У Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. Засн. ў 1838. Каля 150 тыс.ж. (2000). Вузел чыгунак і аўтадарог. Прам-сць: маш.-буд. (вытв-сць аўтамашын, пад’ёмных кранаў і інш.), хім., харчовая. Ун-т. Бат. сад. Нац. музей.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
замясці́ць, замяшча́ць
1. (замяніць) ersétzen vt, vertréten vt;
2. (назначыцьнапасаду) besétzen vt;
3.хім., матэм. substituíe ren vt
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
расшчапі́ць
1. spálten vt, klein máchen;
2. (перастаць сціскаць) áufmachen vt, öffnen vt;
3.хім., фіз. spálten vt, zersétzen vt
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
се́рны Schwéfel-; schwéfelhaltig;
се́рны калчада́нмін. Schwéfelkies m -es, -e;
се́рная кіслата́хім. Schwéfelsäure f -;
се́рная крыні́ца Schwéfelquelle f -, -n
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
БАКТЭРЫЦЫ́ДНАСЦЬ,
здольнасць хім. рэчываў (бактэрыцыды), фіз. і біял. фактараў (т-ра, іанізавальнае выпрамяненне, дзеянне ферментаў) выклікаць гібель бактэрый. Уласціва таксама сываратцы крыві, слязам, сліне, малаку, страўнікаваму соку, скуры чалавека і жывёлы. Бактэрыцыднасць раслін абумоўлена рэчывамі — фітанцыдамі, якія выкарыстоўваюцца ў лячэбнай практыцы.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ГААСЮ́Н,
горад на ПдЗ в-ва Тайвань. 1405,9 тыс.ж. (1993). Другі па значэнні порт вострава (пасля Цзюлуна). Вузел чыгунак і аўтадарог. Прам-сць: машынабуд. (у т. л. суднабудаванне), металаапр., алюмініевая, хім. (вытв-сць суперфасфату), цэм., нафтаперапр., харчасмакавая (цукр., кансервавая, спіртагарэлачная).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ВУ́ЛАНГАНГ, Уоланганг (Wollongong),
горад у Аўстраліі, на ПдУ штата Новы Паўднёвы Уэльс, на ўзбярэжжы Тасманава м. 250,1 тыс.ж. (1993). Чыг. станцыя. Буйны цэнтр чорнай металургіі і цяжкага машынабудавання; нафтаперапр., хім., тэкст., швейная прам-сць. Здабыча каменнага вугалю, каляровая металургія.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ІКІ́КЕ (Iqique),
горад на Пн Чылі, адм. цэнтр вобл. Тарапака. Засн. ў 16 ст. 161,9 тыс.ж. (1993). Порт на Ціхім ак., чыг. станцыя. Аэрапорт. Рыбаперапрацоўчая, хім., нафтахім. прам-сць. Суднабудаванне. Рыбалоўства. Вываз салетры, соды, ёду, рыбнай мукі. Ун-т.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ІО́ННАЯ ТЭО́РЫЯ ЎЗБУДЖЭ́ННЯ,
тэорыя, што звязвае ўзнікненне ўзбуджэння з рухам іонаў праз паверхневую мембрану ўзбудлівай клеткі. Узбуджэнне абумоўлена павышэннем выбіральнай пранікальнасці мембраны ў адносінах да паза- і ўнутрыклетачных іонаў. У іх аснове складаныя фіз.-хім. (ферментатыўныя, структурныя, эл., тэмпературныя) працэсы.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КЛІ́ЧАЎСКІ ШКЛОЗАВО́Д.
Дзейнічаў у 1901—14 у мяст. Клічаў Ігуменскага пав. (цяпер г.п. Клічаў Магілёўскай вобл.). Вырабляў бутэлькі, аптэчны, фарфоравы і хім. посуд. У 1901 устаноўлена паравая машына (30 к.с.), у 1903 — паравы кацёл. У 1904—10 працавала. да 135 чал.