МАТ (ад лац. matta цыноўка, рагожа),
1) цыноўкі, пляцёнкі з саломы, чароту, рагозу і інш. Выкарыстоўваюцца для аховы ад холаду раслін у парніках (парніковыя М. , напр. , з жытняй саломы).
2) У спорце — матрацы, мяккі подсціл. Складаюцца з абалонкі, чахла (трывалая тканіна) і набіўкі (порыстая пластмаса, шарсцяныя ці баваўняныя ачоскі, футравыя адходы, конскі волас і інш. ), бываюць прашытыя шпагатам. Выкарыстоўваюцца ў барацьбе, акрабатыцы, гімнастыцы і інш. для змякчэння ўдараў і прадухілення траўмаў.
т. 10, с. 203
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
бясхле́ б’е , ‑я, н.
Разм. Тое, што і бясхлебіца. Цяжка было.. [Акіліне] з дачкою выкідацца з бясхлеб’я, з холаду . Вітка .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
хо́ лод в разн. знач. хо́ лад, -ду м. ;
дрожа́ ть от хо́ лода дрыжа́ ць ад хо́ ладу ;
пахну́ ло хо́ лодом паве́ яла хо́ ладам;
прийти́ с хо́ лода прыйсці́ з хо́ ладу ;
броса́ ет в жар и хо́ лод ро́ біцца то го́ рача, то хо́ ладна (хало́ дна);
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
скалану́ цца , -ну́ ся, -не́ шся, -не́ цца; -нёмся, -няце́ ся, -ну́ цца; -ні́ ся; зак.
1. Задрыжаць, затрэсціся; страсянуцца, здрыгануцца.
Бярозка ад удару скаланулася.
2. Уздрыгнуць.
С. ад холаду .
3. перан. Моцна захвалявацца.
Сэрца маё скаланулася ад непрыемнай весткі.
|| незак. скалана́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
здранцве́ нне н. Erstá rrung f -, -en; Á bsterben n -s (ад холаду )
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Ляката́ ць ’ляскатаць’, ’дрыжэць ад холаду ’, ’сварыцца’ (Бір. Дзярж. ; пух. , Сл. ПЗБ ; свісл. , Сцяшк. Сл. ). Гукапераймальнае. Да клеката́ ць (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
* Пагусяне́ ць , пагусцець ’скарчанець’ (Мат. Гом. ), погусенець ’зрабіцца падобным на гусіную скуру (ад холаду )’ (Сл. ПЗБ ). Да гусіны < гусь (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
абагрэ́ цца , ‑грэюся, ‑грэешся, ‑грэецца; зак.
Пабыўшы ў цяпле, пазбавіцца адчування холаду ; сагрэцца. Зося села на край гаспадарскай печы абагрэцца. Чорны .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
закарчане́ лы , ‑ая, ‑ае.
Разм. Вельмі азяблы, здранцвела ад холаду . [Арцыховіч] апынуўся.. каля цёплай батарэі і, абняўшы яе закарчанелымі рукамі, сцішыўся. Алешка .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
закарчане́ ць , ‑ею, ‑ееш, ‑ее; зак.
Разм. Вельмі азябнуць, здранцвець ад холаду . Рукі закарчанелі, і пахукаць на іх няма калі. Юрэвіч .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)