АНДРЭ́ЕВА (Ефрасіння Георгіеўна) (н. в. Афонькіна Паўн.-Казахстанскай вобл.),
бел. вучоны ў галіне педагогікі. Д-р пед. н. (1988), праф. (1991). Скончыла Башкірскі пед. Ін-т (1955). З 1958 у Мінску. Працавала ў Мін-ве адукацыі Беларусі і НДІ педагогікі, з 1974 у Бел. пед. ун-це. Даследуе гісторыю нар. асветы і пед. думкі Беларусі. Аўтар дапаможнікаў для студэнтаў ВНУ.
Тв.:
Гісторыя педагогікі. Ч. 1. Гісторыя замежнай педагогікі са старажытных часоў да 1992 г. Мн., 1992;
Гісторыя педагогікі. Ч. 2. Гісторыя педагогікі Беларусі са старажытных часоў да 1917 г. Мн., 1993.
т. 1, с. 359
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ДА́УКАНТАС ((Daukantas) Сіманас) (28.10.1793, в. Кальвяй Скуодаскага р-на, Літва — 6.12.1864),
літоўскі гісторык, пісьменнік-асветнік. Скончыў Віленскі ун-т (1822). Працаваў у Рызе (1825—34) і Пецярбургу (1835—50). У працах па гісторыі, гісторыі культуры Літвы («Дзеянні старажытных літоўцаў і жамайтаў», 1829; «Лад жыцця старажытных літоўцаў», 1845; «Гісторыя Жамайціі», кн. 1—2, 1893—97) паказаў самабытнасць літ. народа, сцвярджаў яго права на самастойнасць. Складальнік зборнікаў літ. фальклору (1846, 1932), слоўнікаў літ. мовы. Аўтар падручнікаў, кніг па сельскай гаспадарцы.
Тв.:
Baštai. Т. 1—2. Vilnius, 1976.
т. 6, с. 67
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Парна́с, -а, м.
1. (з вялікай літары). Гара ў Грэцыі, на якой, паводле павер’яў старажытных грэкаў, жылі Апалон і музы.
2. перан. Сімвалічнае абазначэнне свету паэзіі і паэтаў.
Узыходзіць на Парнас.
|| прым. парна́скі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
тры́зна, -ы, мн. -ы, трызн і -аў, ж.
1. У старажытных славян: заключная частка пахавальнага абраду, якая суправаджалася ваеннымі гульнямі, спаборніцтвамі, а таксама памінальнай вячэрай.
2. Пахавальны і памінальны абрад, а таксама памінкі па нябожчыку.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
тыя́ра, ‑ы, ж.
1. Галаўны ўбор старажытных усходніх цароў, жрацоў. Тыяра егіпецкіх фараонаў.
2. Галаўны ўбор рымскага папы.
[Грэч. tiara.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
эпітала́ма, ‑ы, ж.
1. У старажытных грэкаў і рымлян — віншавальная песня маладым.
2. Верш, напісаны з выпадку шлюбу.
[Ад грэч. epithalámios — вясельны.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дыфіра́мб, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. У старажытных грэкаў: урачыстая харавая песня ў гонар бога Дыяніса.
2. перан. Перабольшаная пахвала; усхваленне.
Спяваць дыфірамбы каму-, чаму-н.
|| прым. дыфірамбі́чны, -ая, -ае.
Дыфірамбічныя вершы (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
археало́гія, ‑і, ж.
Гістарычная навука, якая вывучае быт і культуру старажытных народаў па матэрыяльных помніках, што дайшлі да нас.
[Грэч. archaiologia — апавяданне пра даўніну.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ном, ‑а, м.
1. Грэчаская назва акругі ў Старажытным Егіпце.
2. У старажытных грэкаў і ўсходніх народнасцей — песня, гімн.
[Грэч. monos — закон, звычай, песня.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ста́дый, ‑я, м.
Адзінка вымярэння адлегласці ў многіх старажытных народаў, роўная прыблізна 200 м. Вавілонскі стадый — каля 195 м.
[Грэч. Stadion.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)