Calamitate doctus sum
Навучаны горам.
Научен горем.
бел. Бяда хоць мучыць, ды жыць вучыць. Калі нацерпішся гора ‒ даведаешся, як жыць.
рус. Беда не страшит, а путь кажет. Беда вымучит, беда и научит.
фр. Être payé pour le savoir (Платить за собственный опыт).
англ. All wisdom you fain you will pay for in gain (За приобретаемую мудрость приходится дорого платить).
нем. Unglück zehrt, Unglück lehrt (Горе подтачивает, горе учит).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
до́льше сравнит. ст.
1. нареч. даўжэ́й;
я до́льше вас живу́ здесь я даўжэ́й за вас жыву́ тут;
2. прил. даўжэ́йшы;
э́тот путь до́льше того́ гэ́ты шлях даўжэ́йшы за той.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ГАЛАВІ́Н (Аляксандр Якаўлевіч) (1.3.1863, Масква — 17.4.1930),
рускі тэатр. мастак, жывапісец. Акад. жывапісу (1912), нар. арт. РСФСР (1928). У 1881—89 вучыўся ў Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства ў В.Паленава, І.Пранішнікава, У.Макоўскага і ў Парыжы (1889, 1897). Чл. аб’яднання «Свет мастацтва». У канцы 1900-х г. афармляў спектаклі, антрэпрызы С.П.Дзягілева ў Парыжы, балет І.Стравінскага «Жар-птушка». Тонкі каларыст, майстар тэатр. касцюма. Аформіў у Маскве спектаклі «Пскавіцянка» М.Рымскага-Корсакава (1901, Вял. т-р), «Вар’яцкі дзень, або Жаніцьба Фігаро» П.Бамаршэ (1927, МХАТ) і інш.; у Пецярбургу — «Кармэн» Ж.Бізэ (1908, Марыінскі т-р), «Маскарад» М.Лермантава (1917, Александрынскі т-р), «Сольвейг» Э.Грыга (1922, т-р оперы і балета) і інш. Аўтар партрэтаў Ф.Шаляпіна, У.Меерхольда, М.Траянавай і інш. У Нац. маст. музеі 7 работ мастака.
Літ.:
Головин А.Я. Встречи и впечатления;
Письма;
Воспоминания о Головине. Л.;
М, 1960;
Онуфриева С. А.Головнн. Л., 1977;
Гофман И.М. Головин-портретист. Л., 1981;
Александр Головин: Путь художника / Авт.-сост. М.Н.Пожарская. М., 1990.
т. 4, с. 444
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
«НО́ВЫ ШЛЯХ»,
часопіс. Выдаваўся ў студз. 1942 — маі 1944 у Рызе з дазволу і пры падтрымцы герм. улад на рус. (наз. «Новый путь») і бел. мовах. Матэрыялы агульнапаліт. характару былі аднолькавыя. Рэдакцыя бел. варыянта знаходзілася ў Мінску (гал. рэдактар У.Сядура), у Рызе выданне рыхтаваў да друку К.Езавітаў. У падрыхтоўцы матэрыялаў прымаў удзел аддзел прэсы рэйхскамісарыята «Остланд». Друкаваў агульнапаліт. і ваен. агляды, артыкулы, у якіх усхваляліся лад жыцця, навука і культура фаш. Германіі, нарысы і фотанарысы пра розныя краіны і рэгіёны свету. Змясціў шмат публікацый пра бел. нар. творчасць, архітэктуру, жывапіс, музыку, тэатр, дзейнасць Беларускага культурнага згуртавання, матэрыялы да юбілеяў Ф.Аляхновіча, К.Каганца, А.Кіркора, І.Насовіча, Е.Раманава і інш., успаміны Аляхновіча, Я.Лёсіка, літ. творы Н.Арсенневай, У.Дудзіцкага, М.Кавыля, У.Клішэвіча, Т.Лебяды, А.Салаўя, М.Сяднёва і інш. фотанарысы «Вуліцамі Менска», «25 год Віленскай беларускай гімназіі», «Першае пасяджэнне аб урачыстым адкрыцці і дзейнасці Беларускай цэнтральнай рады» і інш. Друкаваў хроніку з гарадоў Беларусі. Выйшла 45 нумароў.
С.У.Жумар.
т. 11, с. 373
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
прегра́да
1. (то, что преграждает путь) перагаро́дка, -кі ж., перашко́да, -ды ж.; (помеха) замі́нка, -кі ж.;
2. перен. перашко́да, -ды ж.;
3. анат. перапо́на, -ны ж.;
грудобрюшна́я прегра́да грудабрушна́я перапо́на;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Electa una via non datur recursus ad alteram
Абраўшы адну дарогу, не збочвай на другую.
Избрав одну дорогу, не сворачивай на другую.
бел. Збочыць з дарогі лягчэй, як на дарогу натрапіць. Упусціў з рук, то і бяжы за ветрам. Што злавіў у рукі, тое дзяржы.
рус. На переправе коней не меняют. Назвался груздем, полезай в кузов.
фр. On ne change pas de chevaux au milieu du gué (Коней на переправе не меняют).
англ. Don’t change horses in midstream (He меняй лошадей посреди реки).
нем. Der gerade Weg ist der beste (Прямой путь ‒ самый лучший).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
подъе́зд м.
1. (действие) пад’е́зд, -ду м., пад’язджа́нне, -ння ср.; см. подъезжа́ть;
2. (путь, место) пад’е́зд, -да м.;
подъе́зд к реке́ пад’е́зд да ракі́;
3. (вход в здание) пад’е́зд, -да м.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
перарэ́заць сов., в разн. знач. перере́зать; (пилой — ещё) перепили́ть;
п. сту́жку — перере́зать ле́нту;
п. шлях праці́ўніку — перере́зать путь неприя́телю;
раўні́ну ~залі адго́р’і — равни́ну перере́зали го́рные отро́ги;
~залі ўсю жывёлу — перере́зали весь скот
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
загарадзі́ць сов.
1. в разн. знач. загороди́ть; (закрыть собой — ещё) заслони́ть; (отделить от окружающего — ещё) огради́ть; (создать преграду — ещё) загради́ть, прегради́ть;
двор ~дзі́лі высо́кім пло́там — двор загороди́ли высо́ким забо́ром;
з. сабо́ю святло́ — загороди́ть (заслони́ть) собо́й свет;
зава́л ~дзі́ў нам даро́гу — зава́л прегради́л нам доро́гу;
машы́на ~дзі́ла — шлях маши́на загороди́ла (загради́ла) путь;
з. каго́-не́будзь сваі́мі грудзьмі́ — загороди́ть (заслони́ть) кого́-л. свое́й гру́дью;
2. разг. (цену) заломи́ть;
◊ з. даро́гу — прегради́ть путь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́значыць сов.
1. (выяснить, установить) определи́ть;
в. адле́гласць — определи́ть расстоя́ние;
в. абавя́зкі — определи́ть обя́занности;
2. (раскрыть содержание чего-л.) определи́ть;
в. прадме́т палітэкано́міі — определи́ть предме́т политэконо́мии;
3. (обусловить, предопределить) определи́ть;
4. обозна́чить;
в. мяжу́ ты́чкамі — обозна́чить межу́ ве́хами;
5. вы́делить;
в. сро́дкі на будаўні́цтва — вы́делить сре́дства на строи́тельство;
6. (меру наказания) определи́ть;
7. (указать направление, путь) наме́тить; предопредели́ть, предначерта́ть, предвосхити́ть, предреши́ть;
в. шлях дале́йшага развіцця́ — наме́тить путь дальне́йшего разви́тия
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)