су́хо нареч., безл., в знач. сказ., прям., перен. су́ха;

су́хо разгова́ривать с ке́м-л. су́ха размаўля́ць з кім-не́будзь;

у меня́ в го́рле су́хо у мяне́ ў го́рле су́ха;

◊

су́хо-на́сухо су́ха-на́суха;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

того́​II прост.;

1. част. гэ́та, як яго́;

уж ты, того́, постара́йся ты ўжо, гэ́та (як яго́), пастара́йся;

2. в знач. сказ. с отрицанием «не»; разг. ве́льмі;

дела́ не того́ спра́вы не ве́льмі.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

нядрэ́нна нареч., в знач. сказ. непло́хо, неду́рно;

партрэ́т н. зро́блены — портре́т непло́хо (неду́рно) сде́лан;

ну што ж, гэта н. — ну что же, это непло́хо (неду́рно);

н. было́ б перакусі́ць — непло́хо (неду́рно) бы́ло бы перекуси́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

нядо́бра

1. нареч. (зло) недо́бро;

н. ўсміхну́цца — недо́бро улыбну́ться;

2. нареч. нехорошо́, пло́хо, ду́рно;

н. па́хне — нехорошо́ (пло́хо, ду́рно) па́хнет;

3. нареч. нехорошо́, некраси́во, предосуди́тельно;

ён вёў сябе́ н. — он вёл себя́ нехорошо́ (некраси́во, предосуди́тельно);

4. в знач. сказ. (не всё в порядке) неблагоприя́тно, неблагополу́чно, нела́дно;

не́шта ў іх сям’і́ н. — что́-то у них в семье́ неблагополу́чно (нела́дно);

5. в знач. сказ. ду́рно, пло́хо, нехорошо́;

яму́ зрабі́лася н. — ему́ ста́ло ду́рно (пло́хо, нехорошо́)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

недосу́г разг.

1. сущ. (отсутствие свободного времени) недахо́п ча́су;

за недосу́гом з-за недахо́пу ча́су;

2. в знач. сказ. (нет времени) няма́ калі́; не́калі, няма́ ча́су;

мне недосу́г мне няма́ калі́ (не́калі, няма́ ча́су).

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

неуме́стный недарэ́чны; (неподобающий) непатрэ́бны;

неуме́стный вопро́с недарэ́чнае пыта́нне;

неуме́стное любопы́тство непатрэ́бная ціка́ўнасць; безл., в знач. сказ. чаще переводится словами не да ме́сца, недарэ́чы;

ва́ше прису́тствие здесь неуме́стно ва́ша прысу́тнасць тут недарэ́чы (не да ме́сца).

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ту́го

1. нареч. ту́га;

ту́го заплести́ ту́га запле́сці;

2. безл., в знач. сказ., разг. кру́та, ту́га; (трудно) ця́жка; (бедно) бе́дна;

ему́ пришло́сь ту́го яму́ прыйшло́ся кру́та (ту́га, ця́жка);

ту́го-на́туго ве́льмі ту́га, як найтужэ́й.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

гак I (род. га́ка) м.

1. крюк;

га́кам зачапі́ць за бервяно́ — крюко́м зацепи́ть за бревно́;

2. (на подкове) шип;

3. обл. (участок земли) клин;

◊ з га́кам — с га́ком

гак II межд., в знач. сказ. ах

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ги́бель ж.

1. гі́бель, -лі ж., пагі́бель, -лі ж.;

2. в знач. сказ., прост. гі́бель, -лі ж., бе́зліч, -чы ж., про́цьма, -мы ж., мно́ства, -ва ср.;

◊

быть (находи́ться) на краю́ ги́бели быць на краі́ гі́белі;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ЛЯСКО́Ў (Мікалай Сямёнавіч) (16.2. 1831, с. Гарохава Арлоўскай вобл., Расія — 5.3.1895),

рускі пісьменнік. Друкаваўся з 1860. У ранніх апавяданнях і аповесцях («Жыціе адной бабы», 1863; «Лэдзі Макбет Мцэнскага павета», 1865; «Ваяўніца», 1866 і інш.) шырока паказаў жыццё рус. народа, лёс жанчыны. Антынігілістычныя раманы, напісаныя на бел. тэматыку: «Няма куды» (1864, эпізоды паўстання 1863—64 у Белавежы) і «На нажах» (1870—71). У рамане-хроніцы «Сабаране» (1872), аповесці «Зачараваны вандроўнік» (1873), апавяданнях «Паўлін», «Аднадум» і інш. стварыў галерэю тыпаў праведнікаў. Цяжкі лёс мастака з народу ў цэнтры аповесцей «Увасоблены анёл» (1873), «Тупейны мастак» (1883), «Чортавы лялькі» (1890). Вытрыманы ў гратэскавай манеры сказ «Ляўша» (1881) — услаўленне кемлівасці і прыроднага таленту рус. чалавека. У жанры вострай сац. сатыры напісана аповесць «Заечы рэміз» (1891—94, апубл. 1917) і інш. Аўтар п’есы «Марнатравец» (1867), легенд на тэмы жыцця першахрысціян, літ.-крытычных і публіцыстычных артыкулаў, артыкулаў пра мастацтва, успамінаў і інш. Творчасці Л. ўласцівы жанравае і вобразнае багацце, непаўторная сказавая манера. Паводле аповесці «Лэдзі Макбет Мцэнскага павета» Дз.Шастаковіч стварыў аднайм. оперу (1934; адноўлена ў 1962 пад назвай «Кацярына Ізмайлава»; пастаўлена Нац. т-рам оперы Беларусі, 1994). У вер. 1862 прыязджаў у Вільню; зблізіўся з В.Каратынскім, падарожнічаў з ім па Беларусі, наведаў Гродна, Пінск, Пружаны, Белавежскую пушчу, прысвяціў яму аповесць «Жыціе адной бабы». Уражанні ад паездкі па Беларусі выкарыстаў у серыі карэспандэнцый «З аднаго дарожнага дзённіка» (час. «Северная пчела», 1862). Шэраг твораў Л. экранізаваны. Асобныя творы Л. на бел. мову пераклалі І.Сакалоўскі, М.Сеўрук.

Тв.:

Собр. соч. Т. 1—12. М., 1989;

Собр. соч. Т. 1—6. М., 1993;

О любви: Повести. М., 1993;

Бел. пер. — Тупейны мастак. Мн., 1937;

Чалавек на варце. Мн., 1947.

Літ.:

Лесков А.Н. Жизнь Николая Лескова. Т. 1—2. М., 1984;

Аннинский Л. Лесковское ожерелье. 2 изд. М., 1986;

Горелов А.А. Н.С.Лесков и народная культура. Л., 1988;

Лесков и русская литература. М., 1988;

Творчество Н.С.Лескова. Курск, 1988;

Гапава В. Вінцэсь Каратынскі і М.С.Ляскоў // ЛіМ. 1970. 30 студз.;

Клейн Б. В годину смятения: Бел. поездка Н.Лескова // Неман. 1979. № 2.

У.І.Мархель.

М.С.Ляскоў.

т. 9, с. 428

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)