Кругавінтавая перадача сістэмы М. Л. Новікава 4/603

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

МІЖНАРО́ДНЫЯ КАСМІ́ЧНЫЯ НАВІГАЦЫ́ЙНЫЯ СІСТЭ́МЫ,

спадарожнікавыя сістэмы вызначэння каардынат рухомага аб’екта, аснашчанага адпаведнай апаратурай. Рас. сістэма наз. ГЛАНАСС (ад ГЛАбальная НАвігацыйная Спадарожнікавая Сістэма), амерыканская GPS (ад Global Positioning System глабальная сістэма вызначэння каардынат).

Кожная з сістэм мае 24 штучныя спадарожнікі Зямлі (ШСЗ) на спец. арбітах і сетку наземных станцый вызначэння каардынат ШСЗ і інш. параметраў. Апаратура карыстальніка прымае навігацыйныя радыёсігналы ад 4 ШСЗ і аўтаматычна вызначае каардынаты, скорасць руху і дакладны час аб’екта на зямлі, моры ці ў паветры і на ўбудаваным дысплеі паказвае напрамак руху да зададзенага пункта на электроннай карце мясцовасці. Навігацыйная інфармацыя ад прыёмніка можа выкарыстоўвацца таксама для работы аўтапілота, радара ці інш. апарата. Другое прызначэнне М.к.н.с. — аўтам. сачэнне за месцазнаходжаннем рухомых аб’ектаў (напр., з мэтай бяспекі руху). У гэтым выпадку рухомы аб’ект дадаткова мае спец. апаратуру для перадачы навігацыйнай інфармацыі на дыспетчарскі цэнтр, напр., авіякампаніі, параходства, аўтамаб. ці аўтобуснага парку.

А.П.Ткачэнка.

т. 10, с. 346

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

«Аб далейшым удасканаленні сістэмы прафесійна-тэхнічнай адукацыі» (пастанова, 1972) 12/373

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

сістэ́ма

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне

адз. мн.
Н. сістэ́ма сістэ́мы
Р. сістэ́мы сістэ́м
Д. сістэ́ме сістэ́мам
В. сістэ́му сістэ́мы
Т. сістэ́май
сістэ́маю		 сістэ́мамі
М. сістэ́ме сістэ́мах

Крыніцы: krapivabr2012, nazounik2008, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

інтэрнэ́т-сістэ́ма

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне

адз. мн.
Н. інтэрнэ́т-сістэ́ма інтэрнэ́т-сістэ́мы
Р. інтэрнэ́т-сістэ́мы інтэрнэ́т-сістэ́м
Д. інтэрнэ́т-сістэ́ме інтэрнэ́т-сістэ́мам
В. інтэрнэ́т-сістэ́му інтэрнэ́т-сістэ́мы
Т. інтэрнэ́т-сістэ́май
інтэрнэ́т-сістэ́маю		 інтэрнэ́т-сістэ́мамі
М. інтэрнэ́т-сістэ́ме інтэрнэ́т-сістэ́мах

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

крос-сістэ́ма

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне

адз. мн.
Н. крос-сістэ́ма крос-сістэ́мы
Р. крос-сістэ́мы крос-сістэ́м
Д. крос-сістэ́ме крос-сістэ́мам
В. крос-сістэ́му крос-сістэ́мы
Т. крос-сістэ́май
крос-сістэ́маю		 крос-сістэ́мамі
М. крос-сістэ́ме крос-сістэ́мах

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

спліт-сістэ́ма

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне

адз. мн.
Н. спліт-сістэ́ма спліт-сістэ́мы
Р. спліт-сістэ́мы спліт-сістэ́м
Д. спліт-сістэ́ме спліт-сістэ́мам
В. спліт-сістэ́му спліт-сістэ́мы
Т. спліт-сістэ́май
спліт-сістэ́маю		 спліт-сістэ́мамі
М. спліт-сістэ́ме спліт-сістэ́мах

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

тэст-сістэ́ма

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне

адз. мн.
Н. тэст-сістэ́ма тэст-сістэ́мы
Р. тэст-сістэ́мы тэст-сістэ́м
Д. тэст-сістэ́ме тэст-сістэ́мам
В. тэст-сістэ́му тэст-сістэ́мы
Т. тэст-сістэ́май
тэст-сістэ́маю		 тэст-сістэ́мамі
М. тэст-сістэ́ме тэст-сістэ́мах

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

блок-сістэ́ма

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне

адз. мн.
Н. блок-сістэ́ма блок-сістэ́мы
Р. блок-сістэ́мы блок-сістэ́м
Д. блок-сістэ́ме блок-сістэ́мам
В. блок-сістэ́му блок-сістэ́мы
Т. блок-сістэ́май
блок-сістэ́маю		 блок-сістэ́мамі
М. блок-сістэ́ме блок-сістэ́мах

Крыніцы: krapivabr2012, nazounik2008, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

му́льты-спліт-сістэ́ма

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне

адз. мн.
Н. му́льты-спліт-сістэ́ма му́льты-спліт-сістэ́мы
Р. му́льты-спліт-сістэ́мы му́льты-спліт-сістэ́м
Д. му́льты-спліт-сістэ́ме му́льты-спліт-сістэ́мам
В. му́льты-спліт-сістэ́му му́льты-спліт-сістэ́мы
Т. му́льты-спліт-сістэ́май
му́льты-спліт-сістэ́маю		 му́льты-спліт-сістэ́мамі
М. му́льты-спліт-сістэ́ме му́льты-спліт-сістэ́мах

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)