Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чо́рна-сі́ні
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
чо́рна-сі́ні
чо́рна-сі́няя
чо́рна-сі́няе
чо́рна-сі́нія
Р.
чо́рна-сі́няга
чо́рна-сі́няй чо́рна-сі́няе
чо́рна-сі́няга
чо́рна-сі́ніх
Д.
чо́рна-сі́няму
чо́рна-сі́няй
чо́рна-сі́няму
чо́рна-сі́нім
В.
чо́рна-сі́ні (неадуш.) чо́рна-сі́няга (адуш.)
чо́рна-сі́нюю
чо́рна-сі́няе
чо́рна-сі́нія (неадуш.) чо́рна-сі́ніх (адуш.)
Т.
чо́рна-сі́нім
чо́рна-сі́няй чо́рна-сі́няю
чо́рна-сі́нім
чо́рна-сі́німі
М.
чо́рна-сі́нім
чо́рна-сі́няй
чо́рна-сі́нім
чо́рна-сі́ніх
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чырво́на-сі́ні
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
чырво́на-сі́ні
чырво́на-сі́няя
чырво́на-сі́няе
чырво́на-сі́нія
Р.
чырво́на-сі́няга
чырво́на-сі́няй чырво́на-сі́няе
чырво́на-сі́няга
чырво́на-сі́ніх
Д.
чырво́на-сі́няму
чырво́на-сі́няй
чырво́на-сі́няму
чырво́на-сі́нім
В.
чырво́на-сі́ні (неадуш.) чырво́на-сі́няга (адуш.)
чырво́на-сі́нюю
чырво́на-сі́няе
чырво́на-сі́нія (неадуш.) чырво́на-сі́ніх (адуш.)
Т.
чырво́на-сі́нім
чырво́на-сі́няй чырво́на-сі́няю
чырво́на-сі́нім
чырво́на-сі́німі
М.
чырво́на-сі́нім
чырво́на-сі́няй
чырво́на-сі́нім
чырво́на-сі́ніх
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
МА́ЙКІ (Meloë),
род жукоў сям. шпанак. Каля 130 відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды, Аўстраліі і Паўд. Амерыкі. На Беларусі 5 відаў, найб. трапляюцца М. звычайная, або чорная (M. proscarabaeus), М. фіялетавая, або сіняя (M. violaceus), М. зменлівая, або стракатая (M. variegatus), занесеная ў Чырв. кнігу Беларусі. Жывуць на палях, лугах, узлесках.
Даўж. да 50 мм. Самцы меншыя за самак, самкі з шырокім брушкам. Афарбоўка звычайна чорная або цёмна-сіняя, з метал. бляскам. Крылы неразвітыя. Лічынкі (трыунгуліны) маюць 3 стадыі, кормяцца мёдам, паразітуюць у гнёздах пчол, знішчаюць іх патомства, часам выклікаюць гібель свойскіх пчол. Жукі шкодзяць усходам палявых культур. Яйцы адкладваюць на зямлю. Развіццё з гіперметамарфозам. Характэрная асаблівасць М. — наяўнасць у целе (асабліва ў крыві) ядавітага рэчыва кантарыдзіну, якое надае жукам непрыемны пах і едкі смак, таму большасць насякомаедных (акрамя курэй, ластавак, вожыкаў) іх не паядаюць.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
і́ндый
(н.-лац. indium, ад лац. indicum = сіняя фарба)
хімічны элемент, рэдкі метал серабрыста-белага колеру, мякчэйшы за свінец.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Гранато́вы ’цёмна-сіні’ (Сцяц.). Ужо ў ст.-бел.кгранатъ, гранатъ ’гранат; цёмна-сіняя тканіна’, кгранатовый (Булыка, Запазыч., 151). Запазычанне з польск.granatowy ’тс’ (Булыка, там жа), як і ўкр.гранато́вий ’тс’ (націск!). Аб паходжанні ўсёй групы слоў гл. Слаўскі, 1, 339 (с.-в.-ням.grān, gran ’назва пэўнай барвы’).
