БАМБА́РДА (франц. bombarde),

адзін з першых узораў артыл. гарматаў (14—16 ст.). Выкарыстоўваліся пры аблозе і абароне крэпасцяў. Жалезны або бронзавы ствол бамбарды ўкладаўся ў драўляную калоду (зруб), якая ўпіралася ў пáлі ці мураваную сцяну. Калібр 1000 мм, маса бамбарды 14—19 т, маса каменнага ядра 300—400 кг, далёкасць тральбы да 700 м.

Бамбарда.

т. 2, с. 270

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ду́ла н. вайск. (ствол, руля) Mündung f -, -en (bei Schússwaffen);

ду́ла пістале́та die Mündung éiner Pistóle

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

ствалавы́, -а́я, -о́е і ствало́вы, -ая, -ае.

1. гл. ствол.

2. у знач. наз. Рабочы, які кіруе механізмамі ствала шахты.

○

Ствалавыя клеткі — іерархія асобых клетак жывых арганізмаў, кожная з якіх здольна ў далейшым змяняцца адмысловым чынам (атрымліваць спецыялізацыю і развівацца далей як звычайная клетка).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

руля, дула, ствол

Слоўнік сінонімаў і блізказначных слоў, 2-е выданне (М. Клышка, правапіс да 2008 г.)

абцерабі́ць сов.

1. (освободить от чего-л.) очи́стить;

а. ствол ад суко́ў — очи́стить ствол от су́чьев;

а. буракі́ — очи́стить свёклу;

2. (удалить) обруби́ть, обре́зать;

а. сукі́ — обруби́ть (обре́зать) су́чья;

3. разг. объе́сть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Ляме́нь (груб.) ’поўны, тоўсты, здаровы’ (міёр., З нар. сл.). Балтызм. Параўн. літ. liemuõ ’ствол’, liemẽnė ’безрукаўка, камізэлька, кабат’. Семантычны пераход ’ствол’ > ’тоўсты чалавек’, параўн. у бел. камель > камлякаваты ’дужы, мажны’ (віл., Сл. ПЗБ).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Стволля ‘маркоўнік лясны, Anthriscus Hoffm.’ (смаг., Кіс.), ствольны цвет ‘тс’ (віц., Ан.; Кіс., 16). Рус. смал., пск., цвяр. ствол, стволья ‘дзягіль’. Да ствол (гл.). Мяркулава (Очерки, 67) прыводзіць аналагічныя назвы ням. Stengel, Tufen.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

абпалі́ць, -палю́, -па́ліш, -па́ліць; -па́лены; зак., што.

1. Прымусіць абгарэць, абвугліцца з усіх бакоў.

Маланка абпаліла ствол елкі.

2. Апрацаваць выраб з гліны і пад. агнём.

А. гаршкі.

|| незак. абпа́льваць, -аю, -аеш, -ае.

|| наз. абпа́льванне, -я, н. і абпа́л, -у, м. (да 2 знач.; спец.).

Абпал цэглы.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

кара́вы

1. гря́зный, заскору́злый (от грязи);

~вая ану́ча — гря́зная тря́пка;

2. (узловатый, негладкий) коря́вый;

к. ствол дрэ́ва — коря́вый ствол де́рева;

3. перен. (неискусный, неумелый) коря́вый;

~выя фра́зы — коря́вые фра́зы;

к. по́чырк — коря́вый по́черк

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Стрэ́ва ‘ствол’ (Мат. Гом.). Гл. астро́ва, параўн. стрыўё (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)