Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
во́льнасць, -і, мн. -і, -ей, ж.
1.гл. вольны.
2. Свабода, незалежнасць.
Барацьба за в.
3. Бесцырымоннасць, фамільярнасць у паводзінах, развязнасць.
Залішняя в. у абыходжанні.
4. Адступленне ад агульных правіл, ад нормы ў чым-н.
Паэтычная в.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́сеяць, -сею, -сееш, -сее; -сей; -сеяны; зак.
Пасеяць (якую-н. колькасць).
В. сто пудоў жыта.
|| незак.высява́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз.высява́нне, -я, н.івы́сеў, -севу, м. (спец.).
Нормы высеву.
Высеў траў.
|| прым.высяўны́, -а́я, -о́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
перагле́дзець, -джу, -дзіш, -дзіць; -джаны; зак.
1.каго-што. Агледзець нанава, многае.
П. усе запісы.
2.што. Разгледзець нанава.
П. нормы выпрацоўкі.
|| незак.перагляда́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз.перагля́д, -у, М -дзе, м.іперагляда́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
патало́гія, ‑і, ж.
1. Навука пра ўмовы, прычыны, заканамернасці ўзнікнення, развіцця і вынікі хваробных працэсаў у арганізме чалавека і жывёлы. Лекцыі па агульнай паталогіі.
2. Адхіленне ад нормы жыццядзейнасці арганізма. Паталогія галаўнога мозгу.
3.перан.Кніжн. Адхіленне ад нормы ў чым‑н. Паталогія паводзін.
[Ад грэч. páthos — хвароба і logos — вучэнне.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
унармава́ны, ‑ая, ‑ае.
1.Дзеепрым.зал.пр.ад унармаваць.
2.узнач.прым. Вызначаны ў якасці нормы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
анама́льны, ‑ая, ‑ае.
Звязаны з анамаліяй; які адхіляецца ад нормы, ад агульнай заканамернасці, ненармальны. Анамальнае развіццё. Анамальная з’ява.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
недавы́канаць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., што.
Выканаць менш, чым належыць, патрэбна; не выканаць якой‑н. нормы. Недавыканаць план.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
erstéllenvt
1) вырабля́ць
2) устана́ўліваць (нормы), распрацо́ўваць (планы)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ГАРАДСКО́Е ПРА́ВА,
прававыя нормы, якія дзейнічалі ў гарадах сярэдневяковай Еўропы. Пачало складвацца ў 11 — 12 ст. з развіццём рамёстваў і гандлю, росквіту дасягнула ў 14 ст.Нормы гарадскога права ўключаліся ў статуты гарадоў ці цэхаў, гар. судоў, граматы. Рэгулявалі гандл. і грамадз. адносіны, крымін. судаводства. Гарадское права, пашыранае ў Венецыі, Генуі (Італія), Гамбургу, Магдэбургу (Германія), значна ўплывала на фарміраванне гарадскога права інш.еўрап. гарадоў (права на самакіраванне са сваёй суд. і адм. арганізацыяй, правы цэхавых арганізацый з іх статутамі, павіннасці і падатковая сістэма). Магдэбургскае права дзейнічала з пэўнымі зменамі ў Венгрыі, Чэхіі, Польшчы.
На Беларусі нормы гарадскога права замацоўваліся ў гандл. дагаворах Полацка, Віцебска з Ноўгарадам, Рыгай, Смаленскам (13—15 ст.). Многія гарады і мястэчкі карысталіся магдэбургскім правам. У гарадах Беларусі дзейнічалі таксама нормы ўласна беларускага гарадскога права (Аршанскае права, Віцебскае права, Полацкае права). У 17 ст. дзейнічаў шэраг прававых нормаў Статутаў ВКЛ. У бел. гарадах, якія ў канцы 18 ст. былі далучаны да Рас. імперыі, нормы гарадскога права, узятыя (з пэўнымі зменамі, дастасаванымі да Беларусі) з магдэбургскага права і Статутаў ВКЛ, перасталі дзейнічаць, бо набыло сілу гар. ўлажэнне, пазней уключанае ў Поўны збор законаў Рас. імперыі.
Літ.:
Владимирский-Буданов М.Ф. Немецкое право в Польше и Литве. СПб., 1868.