гак¹, -а, мн. га́кі, -аў, м.
1. Металічны крук.
Гакам зачапіць за бервяно.
2. Востры шып у падкове.
Гэты г. не кавальскай работы.
◊
З гакам (разм.) — з лішкам.
Тры кіламетры з гакам.
|| прым. га́кавы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
асядла́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е; -а́ны; зак.
1. гл. сядлаць.
2. перан., каго-што. Сесці верхам на каго-, што-н. (разм.).
Хлапчук спрытна асядлаў бервяно.
3. перан., каго-што. Поўнасцю падпарадкаваць сабе (разм.).
Усіх у сям’і асядлала.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Бярно́ ’бервяно’. З *бьрвьно. Гл. бервяно́.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Слю́га, слюга̀ ‘суцэльнае бервяно пад вокнамі’ (ЛА, 4), ‘бервяно ў мосце’, ‘бервяно, па якім усцягваюць калоды’ (ЛА, 5). Гл. слега.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
каці́ць, качу́, ко́ціш, ко́ціць; незак.
1. каго-што. Рухаць, перамяшчаць што-н., прымушаючы каціцца па якой-н. паверхні, а таксама рухаць, везці што-н. на колах.
К. бервяно.
К. тачку.
2. Хутка ехаць (разм.).
К. на веласіпедзе.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
апілава́ць, -лу́ю, -лу́еш, -лу́е; -лу́й; -лава́ны; зак., што.
Апрацаваць пілою, напільнікам.
А. бервяно.
|| незак. апіло́ўваць, -аю, -аеш, -ае.
|| наз. апіло́ўванне, -я, н. і апіло́ўка, -і, ДМ -ўцы, ж.
|| прым. апіло́вачны, -ая, -ае.
А. станок.
Апіловачныя работы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
КО́ДЭКС (лац. codex першапачаткова — ствол, бервяно, потым — змацаваныя драўляныя таблічкі для пісьма, кніга),
1) адна з форм кнігі: змацаваныя з аднаго боку сшыткі з сагнутых папалам і прашытых па згібе аркушаў пергаменту ці папірусу, пазней — паперы. Упершыню з’явіліся ў стараж.-рымскіх усх. правінцыях у першыя вякі н.э., паступова выцеснілі таблічкі і скруткі і каля 6 ст. сталі асн. формай кнігі. З К. звязана з’яўленне пераплёту, старонкі і яе афармлення (старонкавая мініяцюра, застаўка і г.д.). Форму К. захоўваюць і сучасныя кнігі.
2) Адзіны заканад. акт, у якім сістэматызаваны прававыя нормы пэўнай галіны права (напр., крымін. К., цывільны К. і інш.). Прававыя нормы размяшчаюцца ў К. ў парадку, які адлюстроўвае сістэму адпаведнай галіны права.
т. 8, с. 374
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
абсо́хлы, ‑ая, ‑ае.
Які стаў сухі. [Хлопец] падкаціў бліжэй да агню тоўстае абкоранае бервяно, выцягнутае з ракі і ўжо абсохлае. Шахавец.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
заштурхну́ць, ‑ну, ‑неш, ‑не; ‑нём, ‑няце; зак., каго-што.
Штуршкамі запіхнуць, прымусіць увайсці, змясціцца куды‑н. Заштурхнуць бервяно пад павець.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
брус, -а, мн. брусы́, -о́ў, м.
1. Бервяно, апілаванае або ачасанае з чатырох бакоў.
2. Кавалак чаго-н. чатырохграннай формы.
Б. сала.
3. толькі мн. Гімнастычны снарад у выглядзе дзвюх паралельных перакладзін, замацаваных на стойках.
Практыкаванні на брусах.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)