спагада́ць (каму, чаму) несов. сочу́вствовать, сострада́ть; принима́ть уча́стие;
сы́ты гало́днаму не ~да́е — сы́тый голо́дного не разуме́ет
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
успа́сці сов. (на след) напа́сть;
◊ у. на ду́мку — (каму) безл. прийти́ в го́лову (кому), осени́ть (кого)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
унараві́ць, ‑раўлю, ‑ровіш, ‑ровіць; зак.
Дагадзіць, зрабіўшы што‑н. так, як хочацца каму‑н. — Каму там горача стала? — пачуўся дрыготкі голас хворага. — Усім не ўнаравіць, — зачыніў вокны юнак. Гурскі. — Сынку, забралі крывапіўцы нашага бацьку! — крыкнула [маці]. — Не ўнаравіў нешта пану. С. Александровіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ДАМАНЕ́ЎСКІ (Даманоўскі) Язэп
(2-я пал. 16 ст. — 1-я пал. 17 ст.),
бел. мысліцель і гуманіст, паэт эпохі позняга Адраджэння і барока. Сын Ф.Даманеўскага. З пазіцый сацыніянства (гл. Сацыніяне) удзельнічаў у 1594 у Навагрудку ў дыспуце з філосафам-схаластам М.Сміглецкім пра спрадвечнасць Хрыста. У канцы 1590-х г. схіляўся да атэізму, адмаўляў бессмяротнасць душы, існаванне замагільнага свету, за што быў выключаны з сацыніянскай абшчыны. Займаўся паэт. творчасцю, пісаў на польск. і лац. мовах. Свае філас.-этычныя погляды адлюстраваў у вершаваных творах «Жыццё сельскае і гарадское», «Перасцярога і заахвочванне тым, хто многа гаворыць і думае, але нічога не робіць», «Суцяшэнне тым, каму мужы перашкаджаюць паводзіць сябе з годнасцю», «Некаторыя эмблемы», «Афарызмы Саламона ў паэтычным выкладанні» і інш. (1620—23). Апяваў працавітасць, памяркоўнасць, сумленнасць, імкненне да ведаў, чалавечы розум. Ідэалізаваў вясковае жыццё як увасабленне «натуральнага стану» чалавека. Каларытна апісаў жыццё бел. горада пач. 17 ст.
Літ.:
Падокшын С.А. Філасофская думка эпохі Адраджэння ў Беларусі: Ад Францыска Скарыны да Сімяона Полацкага. Мн., 1990.
С.А.Падокшын.
т. 6, с. 25
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
абхарашы́ць, ‑рашу, ‑рошыш, ‑рошыць; зак., каго-што.
Прыдаць каму‑, чаму‑н. належны выгляд, упрыгожыць; паправіць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ільго́тны і льго́тны, ‑ая, ‑ае.
Які даецца каму‑н. як ільгота. Ільготныя ўмовы. Ільготная пуцёўка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
блюдалі́з, ‑а, м.
Разм. пагард. Той, хто дагаджае каму‑н. дзеля ўласнай выгады; прыслужнік, халуй.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
завінава́ціцца, ‑вачуся, ‑вацішся, ‑ваціцца; зак., каму.
Разм. Узяць у доўг (у 1 знач.), стаць даўжніком.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
непадыхо́дзячы, ‑ая, ‑ае.
Такі, які не падыходзіць, не адпавядае каму‑, чаму‑н.; непрыгодны. Непадыходзячыя ўмовы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
перакваліфікава́ць, ‑кую, ‑куеш, ‑куе; зак. і незак., каго.
Даць (даваць) каму‑н. новую кваліфікацыю. прафесію.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)