solnge cj паку́ль, да таго́ ча́су, дату́ль, у той час як

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

гадзі́на, -ы, мн. -ы, -дзі́н, ж.

1. Адзінка вымярэння часу, роўная 60 мінутам.

Прыйсці раней на гадзіну.

2. Адзінка часу ў 60 мінут, якую адлічваюць ад паўдня ці ад паўночы.

Г. ночы.

Трэцяя г. дня.

3. Прамежак часу, што адводзіцца на ўрок, лекцыю і пад.

Акадэмічная г.

4. толькі мн. Педагагічныя заняткі, лекцыі (пра нагрузку выкладчыкаў).

Мець гадзіны ва ўніверсітэце.

5. Пара́, час (высок.).

Суровая г. вайны.

6. Час, адведзены для чаго-н.

Прыёмныя гадзіны.

Вольная г.

Гадзіна пік — час найвышэйшага напружання ў рабоце транспарту, электрастанцыі і пад.

Апошняя (смяротная) гадзіна — смерць.

Гадзіна ў гадзіну — дакладна, у вызначаны тэрмін.

З гадзіны на гадзіну — вось-вось, у кожны момант.

Чорная (ліхая) гадзіна — цяжкі час.

Шэрая гадзіна (разм.) — змрок вечарам пасля заходу сонца.

|| ласк. гадзі́нка, -і, ДМ -нцы, мн. -і, -нак, ж. (да 1 знач.).

|| прым. гадзі́нны, -ая, -ае (да 1—3 знач.).

Г. перапынак.

Гадзінная норма.

Паехаць гадзінным цягніком (які адпраўляецца ў гадзіну дня, ночы).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

час, род. ча́су м.

1. в разн. знач. вре́мя ср.;

со́нечны ч. — со́лнечное вре́мя;

ч. ідзе́ — вре́мя идёт;

указа́ць ч. пасяджэ́ння — указа́ть вре́мя заседа́ния;

ко́лькі ча́су? — кото́рый час?; ско́лько вре́мени?;

у ч. схо́ду — во вре́мя собра́ния;

вае́нны ч. — вое́нное вре́мя;

прасто́ра і ч. — простра́нство и вре́мя;

не мець ча́су — не име́ть вре́мени;

2. пора́ ж., вре́мя ср., перио́д, срок;

зі́мні ч. — зи́мняя пора́, зи́мнее вре́мя, зи́мний пери́од;

цяпе́рашні (про́шлы, бу́дучы) ч.грам. настоя́щее (проше́дшее, бу́дущее) вре́мя;

дэкрэ́тны ч. — декре́тное вре́мя;

мясцо́вы ч. — ме́стное вре́мя;

машы́нны ч. — маши́нное вре́мя;

адзі́н ч. — одно́ вре́мя;

ва ўсе часы́ — во все времена́;

да гэ́тага ча́су — до э́того (до сего́) вре́мени; до сей поры́;

ч.-ча́сам, ч. ад ча́су — времена́ми, вре́мя от вре́мени, от вре́мени до вре́мени;

да пары́ да ча́су — до поры́ до вре́мени;

да таго́ ча́су — до того́ вре́мени;

да ча́су — вре́менно;

з ця́гам ча́су — с тече́нием вре́мени, с года́ми;

з ча́сам — со вре́менем, с года́ми;

і́ншыя часы́ — ины́е времена́;

апо́шні час (наста́ў) — после́дние времена́ (наста́ли);

засячы́ ч. — засе́чь вре́мя;

на не́йкі ч. — на вре́мя, на како́е-то вре́мя;

на ўсё свой ч., усяму́ свой ч. — всему́ своё вре́мя;

у свой ч. — в своё вре́мя;

не́йкі ч. — како́е-то вре́мя;

паме́рці няма́ ча́су — умере́ть не́когда;

(у) пе́ршыя часы́ — пе́рвое вре́мя, на пе́рвых пора́х;

з да́ўніх часо́ў — с да́вних пор, с да́вних времён;

у часы́ да́ўнія — во вре́мя о́но;

праз некато́ры (до́ўгі) ч. — спустя́ не́которое вре́мя; до́лго ли, ко́ротко ли;

надышо́ў ч. — подошёл срок;

уве́сь ч., праз уве́сь ч. — всё вре́мя;

тым ча́сам — тем вре́менем; ме́жду тем;

у ч. — во́время;

у до́бры ч. — в до́брый час;

у са́мы ч. — в са́мое вре́мя; во́время;

са́мы ч. — са́мое вре́мя;

у ху́ткім ча́се — в ско́ром вре́мени;

хадзі́ць на часа́х — быть на сно́сях;

ці́хі ч. — ти́хий час;

ч. не чака́е — вре́мя не те́рпит (не ждёт);

ч. ляці́ць — вре́мя лети́т;

ране́й ча́су — преждевре́менно;

во́льны ч. — свобо́дное вре́мя;

дзіця́чы ч. — де́тское вре́мя;

ч. пік — часы́ пик;

адбі́так ча́су — печа́ть вре́мени;

пыта́нне ча́су — вопро́с вре́мени;

шчаслі́выя на ч. не зважа́юцьпогов. счастли́вые часо́в не наблюда́ют;

мялі́, Апана́с, твой цяпе́р ч.погов. мели́, Еме́ля, твоя́ неде́ля

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

zresztą

зрэшты;

zresztą nie mam czasu — зрэшты, у мяне няма часу

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

пагаво́рваць і пагава́рваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; незак.

Гаварыць аб чым‑н. час ад часу або з некаторага часу. Тут усе пагаворваюць аб салігорскім народным тэатры. Кулакоўскі. Шмат хто з калгаснікаў, у якіх хаты старыя, сталі пагаварваць адносна пабудовы камяніц. Гурскі. // Перадаваць чуткі. У раёне пачалі пагаворваць пра з’яўленне банды. Паслядовіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

дапрацава́ць, -цу́ю, -цу́еш, -цу́е; -цу́й; -цава́ны; зак.

1. што. Завяршыць працу над чым-н.; дадатковай апрацоўкай давесці да патрэбнай якасці.

Д. дысертацыю.

Д. праект.

2. Прапрацаваць да якога-н. часу, тэрміну.

Д. да лістапада.

|| незак. дапрацо́ўваць, -аю, -аеш, -ае.

|| наз. дапрацо́ўка, -і, ДМо́ўцы, ж.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

ру́капіс, -у, мн. -ы, -аў, м.

1. Арыгінал або копія тэксту, напісанага ад рукі ці аддрукаванага на пішучай машынцы.

Рукапісы пісьменніка.

Аддаць р. у набор.

2. Помнік пісьменнасці, які адносіцца пераважна да часу ўзнікнення кнігадрукавання.

Вывучэнне старажытных рукапісаў.

|| прым. рукапі́сны, -ая, -ае.

Р. тэкст.

Р. аддзел бібліятэкі.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

фа́ктар, -а і -у, мн. -ы, -аў, м.

1. -у. Істотныя абставіны, прычына, рухаючая сіла якога-н. працэсу, што вызначае яго характар або асобныя рысы.

Ф. часу.

Трэба ўлічваць прыродныя фактары.

2. -а. Пасрэднік, камісіянер (уст.).

3. -а. Кіраўнік тэхнічнай часткі друкарні, распарадчык яе работамі (уст.).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

ве́чнасць, ‑і, ж.

Працяг часу без пачатку і канца. // Вельмі доўгі час. Марудна бягуць мінуты, Гадзіна ідзе, як вечнасць. Нядзведскі.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

вокамгне́нне, ‑я, н.

Вельмі кароткі прамежак часу, імгненне. Праз вокамгненне з гоманам і гулам далечыня ад воч яе схавала... Дубоўка.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)