шыхт, -у, М шы́хце, мн. -ы, -аў, м.

Тое, што і строй¹ (у 1 знач.).

Стаць (паставіць) у ш.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

tribalism [ˈtraɪbəlɪzəm] n.

1. племянны́ строй

2. трайбалі́зм, варо́жасць памі́ж плямёнамі

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

рабаўлада́льніцкі рабовладе́льческий;

р. лад — рабовладе́льческий строй

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

першабытнаабшчы́нны первобытнообщи́нный;

першабытнаабшчы́нны лад — первобытнообщи́нный строй

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

стро́іцца², стро́юся, стро́ішся, стро́іцца; стро́йся; незак.

Станавіцца ў строй¹ (у 1 знач.); шыхавацца, шыхтавацца.

Дэманстранты строяцца ў калоны.

|| зак. пастро́іцца, -стро́юся, -стро́ішся, -стро́іцца.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

конституцио́нный канстытуцы́йны;

конституцио́нный строй канстытуцы́йны лад.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

первобытнообщи́нный першабытнаабшчы́нны;

первобытнообщи́нный строй першабытнаабшчы́нны лад.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

НАМІ́ТКА, павойнік, хуста, сярпанка,

даўні галаўны ўбор замужніх жанчын на Беларусі. Складаўся з уласна Н. — тонкага белага кужэльнага палатна (ручніка) 30—60 см шырынёй, ад 2,3—2,6 да 5 м даўжынёй, абматанага паверх чапца і тканкі (лямец, кібалка). Вядома каля 30 спосабаў абмотвання Н. Часам абодва яе канцы завязвалі ззаду (магілёўскі строй), над ілбом ці па баках (капыльска-клецкі строй); найчасцей адзін канец праходзіў пад барадой і драпіраваўся над плячом, а другі спадаў на спіну. Часта Н. замацоўвалі доўгімі шпількамі, тады яе можна было здымаць, як шапку. Канцы Н., іншы раз і край над ілбом аздаблялі арнаментам (вышыўка ці натыканне), карункамі, мохрыкамі (пухавіцкі строй, маларыцкі строй, кобрынскі строй). Святочную Н. аздаблялі зелянінай, букетам штучных ці жывых кветак, папяровым веерам (ляхавіцкі строй), кветкамі вяргіні (пінска-івацэвіцкі строй), пер’ем (кобрынскі строй), маляўнічай каробачкай з 2 «рожкамі» — пукамі фарбаванага пер’я (касцюм свацці ў маларыцкім строі). Першы раз у Н. ўбіралі нявесту на вяселлі (абрад «ачэпін»), пасля чаго жанчына не выходзіла на людзі без яе. Найдаўжэй бытавала на Палессі (да 1950-х г.). Іл. гл. таксама ў арт. Галаўныя ўборы.

М.​Ф.​Раманюк.

Жанчыны ў святочных уборах з наміткамі. Вёска Варатынічы Кобрынскага раёна Брэсцкай вобл. Пач. 20 ст.

т. 11, с. 138

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

рассыпны́, ‑ая, ‑ое.

Які складаецца з асобных крупінак, зерняў; сыпучы. Рассыпны корм. Рассыпны цэмент. // Які прадаецца паштучна. Рассыпны тавар.

•••

Рассыпны строй гл. строй.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

стро́іцца

‘станавіцца ў строй; прыбірацца’

дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, зваротны, 2-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. стро́юся стро́імся
2-я ас. стро́ішся стро́іцеся
3-я ас. стро́іцца стро́яцца
Прошлы час
м. стро́іўся стро́іліся
ж. стро́ілася
н. стро́ілася
Загадны лад
2-я ас. стро́йся стро́йцеся
Дзеепрыслоўе
цяп. час стро́ячыся

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)