щекотли́вый
1. разг., уст. казытлі́вы;
2. перен. даліка́тны;
щекотли́вый вопро́с даліка́тнае пыта́нне;
щеко́тлив в де́нежных дела́х даліка́тны ў грашо́вых спра́вах;
щекотли́вое обстоя́тельство даліка́тная акалі́чнасць;
щекотли́вое положе́ние даліка́тнае стано́вішча;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
паўста́ць сов.
1. (поднять восстание) восста́ть; (на защиту) встать подня́ться;
2. перен. появи́ться, возни́кнуть, встать;
пе́рад вача́мі ~та́ла ціка́вая карці́на — пе́ред глаза́ми возни́кла (вста́ла) интере́сная карти́на;
~та́ла пыта́нне — встал вопро́с
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
жано́чы же́нский; (предназначенный для женщины — ещё) да́мский;
~чая хі́трасць — же́нская хи́трость;
ж. абу́так — же́нская (да́мская) о́бувь;
○ ~чая ры́фма — же́нская ри́фма;
ж. род — же́нский род;
~чае пыта́нне — же́нский вопро́с;
~чыя хваро́бы — же́нские боле́зни
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
недаліка́тны
1. неделика́тный, неве́жливый, неучти́вый, нескро́мный;
~ныя паво́дзіны — неделика́тное (неве́жливое, неучти́вое, нескро́мное) поведе́ние;
2. неделика́тный, нетакти́чный, беста́ктный, нескро́мный;
~нае пыта́нне — неделика́тный (нетакти́чный, беста́ктный) вопро́с;
3. гру́бый; ре́зкий;
н. го́лас — гру́бый (ре́зкий) го́лос
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
цэнтра́льны в разн. знач. центра́льный;
~ная ву́ліца — центра́льная у́лица;
ц. камітэ́т — центра́льный комите́т;
~нае пыта́нне — центра́льный вопро́с;
ц. банк — центра́льный банк;
○ ~ная нерво́вая сістэ́ма — центра́льная не́рвная систе́ма;
~ная сіме́трыя — мат. центра́льная симметри́я
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
рассмотре́ть сов.
1. (всматриваясь, разглядеть) разгле́дзець, разглядзе́ць;
не рассмотре́л впотьма́х не разгле́дзеў (не разглядзе́ў) упо́цемку;
рассмотре́ть лист в микроско́п разглядзе́ць ліст у мікраско́п;
2. (разобрать, обсудить) разгле́дзець;
рассмотре́ть вопро́с разгле́дзець пыта́нне.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
КАЎКА́ЗСКАЯ ВАЙНА́ 1817—64,
баявыя дзеянні войск Рас. імперыі па заваяванні і каланізацыі тэр. Паўн. Каўказа, населенай адыгамі, кабардзінцамі, чэркесамі, чэчэнцамі і інш. горскімі народамі. Расія імкнулася таксама зрабіць бяспечнымі шляхі зносін з далучаным да яе ў 1-й трэці 19 ст. Закаўказзем, спыніць набегі паўн.-каўказскіх горцаў.
Рас. рэгулярнымі войскамі (прыбл. ад 50 тыс. чал. у 1819 да 200 тыс. у 1856) і прыдадзеным ім (да 1860) Чарнаморскім казацкім войскам (каля 40 тыс. чал.) камандавалі генералы А.П.Ярмолаў (1816—27), І.Ф.Паскевіч (1827—31), Р.У.Розен (1831—38), Я.А.Галавін (1838—42), А.І.Нейгарт (1842—44), М.С.Варанцоў (1844—54, гл. Варанцовы), М.М.Мураўёў (1854—56), А.І.Барацінскі (1856—60), М.І.Еўдакімаў (1862—64). Найб. актыўна вялася з канца 1820-х г., калі ў Чэчні і Дагестане склаўся імамат на чале з правіцелем — імамам. Імам Газі-Магамед (са снеж. 1828) абвясціў свяшчэнную вайну супраць іншаверцаў (г. зн. рускіх). Пасля яго гібелі ў кастр. 1832 у час штурму рас. часцямі аула Гімры супраціўленнем горцаў (да 20 тыс. узбр. воінаў-мюрыдаў у 1843) кіравалі імамы Гамзат-бек (1832—34) і Шаміль (1834—59). Лепш узброеныя і колькасна большыя рас. войскі Каўказскага корпуса (з 1854 арміі), абапіраючыся на створаную імі сістэму крэпасцей захапілі рэзідэнцыі Шаміля аулы Ахульга (1839) і Ведзено (1859). Горцы вялі партыз. вайну, блакіравалі рас. атрады, раптоўна нападалі на ўмацаванні і гарады. У час Крымскай вайны 1853—56 рас. войскі адбілі спробы чэркесаў на чале з намеснікам Шаміля па Зах. Каўказе (з 1848) Мухамед-Эмінам захапіць Чарнаморскую і Лабінскую ўмацаваныя лініі (ліст. 1853) і спробу Шаміля прарвацца праз Грузію на злучэнне з тур. войскамі (жн. 1854). 6.9.1859 рас. вайскоўцы захапілі аул Гуніб у Дагестане і ўзялі у палон Шаміля, 2 снеж. капітулявалі асн. сілы чэркесаў на чале з Мухамед-Эмінам. У 1860—64 баявыя дзеянні адбываліся ў гарах Чарнаморскага ўзбярэжжа Каўказа. 2.6.1864 рас. войскі захапілі апошнюю базу чэркесаў ва ўрочышчы Кбаада (цяпер Красная Паляна каля г. Сочы).
Літ.:
Из истории русско-кавказской войны: Док. и материалы. Нальчик, 1991;
Дегоев В.В. Кавказский вопрос в международных отношениях 30—60-гг. XIX в. Владикавказ, 1992;
Блиев М.М., Дегоев В.В. Кавказская война. М., 1994;
Алюнін С. Сацыяльная база Каўказскай вайны (XIX ст.) // Бел. гіст. часоп. 1997. № 2.
т. 8, с. 183
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
жава́ць несов.
1. жева́ть;
ж. кава́лак хле́ба — жева́ть кусо́к хле́ба;
2. перен. жева́ть, мусо́лить;
ж. яко́е-не́будзь пыта́нне — жева́ть (мусо́лить) како́й-л. вопро́с;
◊ ж. жва́чку — жева́ть жва́чку;
жывём, хлеб жуём — погов. живём, хлеб жуём
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пло́скасць ж., в разн. знач. пло́скость;
перасячэ́нне ~цей — мат. пересече́ние плоскосте́й;
нахі́леная п. — мех. накло́нная пло́скость;
разгле́дзець пыта́нне ў ро́зных ~цях — рассмотре́ть вопро́с в разли́чных плоскостя́х;
◊ каці́цца па нахі́ленай ~ці — кати́ться по накло́нной пло́скости
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
запро́с м.
1. (требование разъяснения) за́пыт, -ту м.; (вопрос) запыта́нне, -ння ср.;
сде́лать запро́с зрабі́ць за́пыт;
посла́ть запро́с пасла́ць за́пыт (запыта́нне);
2. (о цене) запро́с, -су м.;
це́ны без запро́са цэ́ны без запро́су.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)