штого́дні, ‑яя, ‑яе.
Разм. Тое, што і штогадовы. Штогодні водпуск. Штогодні кірмаш.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Газні́к газні̑ца ’газоўка’ (БРС), газні́ца (Шат., Бяльк., Касп., Др.-Падб., Яруш., Гарэц., Інстр. I), газу́лька (Шат.). Утварэнне ад газа (гл.), але дэталі гісторыі гэтых слоў пакуль што не зусім ясныя. Можна меркаваць, што гісторыя іх узнікнення і пашырэння на ўсх.-слав. тэрыторыі досыць складаная. Аб гэтым сведчыць тое, што падобныя словы ёсць ва ўкр. мове. Так у Грынчанкі з розных месц Украіны адзначаецца: газни́к, газни́ця, га́сни́к, га́сни́ця ’газоўка’. Вельмі цікавым з’яўляецца і тое, што падобных слоў няма ў польск. гаворках (гл. у Карловіча), але ў рус. ёсць га́сник, га́сни́ца ’газоўка’ (гл. СРНГ, 6, 151–152), га́зник ’тс’ (там жа, 94), як і гас > газ ’газа’ (там жа, 93–94, 150).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
бу́лка, -і, ДМ -лцы, мн. -і, -лак, ж.
1. Хлеб з пшанічнай мукі; белы хлеб.
2. Тое, што і буханка.
|| памянш. бу́лачка, -і, ДМ -чцы, мн. -і, -чак, ж.
|| прым. бу́лачны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
відно́¹, безас., у знач. вык.
1. Пра наяўнасць дастатковага святла, асвятлення дзе-н.
На вуліцы ўжо было в.
2. Тое, што і відаць (у 1 і 3 знач.).
З-за пылу было не в. дарогі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́думаць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., што.
1. Прыдумаць тое, чаго не было, сфантазіраваць.
2. Прыдумаць, вынайсці, стварыць.
В. новы апарат.
|| незак. выдумля́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е, выду́мваць, -аю, -аеш, -ае і выду́мліваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адары́ць, адару́, адо́рыш, адо́рыць; адары́; адо́раны; зак., каго-што.
1. Тое, што і абдарыць.
А. дзяцей цукеркамі.
2. перан. Багата надзяліць якімі-н. якасцямі, здольнасцямі.
Прырода адарыла яго паэтычным талентам.
|| незак. адо́рваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адзе́жа, -ы, ж.
Тое, што і адзенне (у 1 знач.; разм.).
Набыць зімовую адзежу.
|| памянш. адзе́жка, -і, ДМ -жцы, мн. -і, -жак, ж.
Каб не ежка ды не адзежка, была б грошай дзежка (прыказка).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
акра́сіць, акра́шу, акра́сіш, акра́сіць; акра́шаны; зак., каго-што.
1. Тое, што і закрасіць.
А. боршч смятанай.
2. перан. Зрабіць весялейшым, больш цікавым (жыццё, існаванне і пад.).
Чым-небудзь а. жыццё.
|| незак. акра́шваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
алкагалі́зм, -у, м.
1. Цяжкае хранічнае захворванне, якое выклікаецца злоўжываннем спіртнымі напіткамі, выяўляецца ў псіхічнай і фізічнай залежнасці ад алкаголю.
Лячэнне ад алкагалізму.
2. Тое, што і п’янства.
Барацьба з алкагалізмам.
|| прым. алкагалі́чны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
апа́ла, -ы, ж.
1. У царскай Расіі: няміласць, гнеў цара да каго-н., а таксама кара таму, хто трапіў у няміласць.
Быць у апале.
2. перан. Тое, што і няміласць.
Ён у апале ў кіраўнікоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)