ПАНА́МСКІ КАНА́Л (ісп. Canal de Panama, англ. Panama Canal),
штучны водны шлях міжнар. значэння на тэр. Панамы ў Цэнтр. Амерыцы, праз Панамскі перашыек у самай вузкай яго частцы. Злучае Атлантычны і Ціхі акіяны. Даўж. 81,6 км, у т. л. 65,2 км па сушы і 16,4 км па дне бухты Лімон Карыбскага м. і Панамскага зал., шыр. 150—305 м, глыб. па фарватэры 12,8—25,9 м; 12 шлюзаў. Штогадовы аб’ём перавозак каля 154 млн. т, доля транзіту больш за 80%. Штогод праз П.к. праходзяць больш за 14 тыс. грузавых суднаў. Каля Атлантычнага ўвахода ў П.к. порты Крыстобаль і Калон, каля ціхаакіянскага — Бальбоа і Панама.
Ідэя будаўніцтва П.к. існавала і абмяркоўвалася з пач. 16 ст. У 1879 рэалізацыю гэтага праекта пачала Францыя, якая выкарыстала супярэчнасці паміж ЗША і Вялікабрытаніяй і ўзяла канцэсію на буд-ва канала ва ўрада Калумбіі. Крах франц. акц. кампаніі (1888, гл. «Панама») і націск з боку амер. і брыт. ўрадаў прымусілі Францыю ў 1902 прадаць свае правы ЗША. У 1903, пры падтрымцы ЗША, Панама аддзялілася ад Калумбіі, і далейшыя пытанні, звязаныя з буд-вам і функцыянаваннем канала, рэгуляваліся Амерыкана-панамскімі дагаворамі 1903, 1936, 1955, 1977. Паводле дагавора 1903 ЗША атрымалі ў бестэрміновае карыстанне Панамскага канала зону, права будаваць і эксплуатаваць канал. Першае судна прайшло праз П.к. 15.8.1914, афіцыйна канал адкрыты 12.6.1920. Паводле амер.-панамскіх дагавораў 1977 П.к. з 1.1.2000 перайшоў пад кантроль Панамы.
т. 12, с. 43
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
зне́сены 1, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад знесці 1. Знесеныя да воза снапы.
зне́сены 2, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад знесці 2. Учора знесенае яйцо.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
наса́джаны 1, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад насадзіць 1 (у 1–3 знач.).
наса́джаны 2, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад насадзіць 2 (у 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
уціска́цца 1, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; незак.
1. Незак. да уціснуцца (у 1–3 знач.).
2. Зал. да уціскаць 1.
уціска́цца 2, ‑аецца; незак.
Зал. да уціскаць 2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
часа́цца 1, чашуся, чэшашся, чэшацца; незак.
1. Расчэсваць валасы; прычэсвацца.
2. Зал. да часаць 1 (у 1, 2 знач.).
часа́цца 2, чэшацца; незак.
Зал. да часаць 2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вычэ́свацца 1, ‑аецца; незак.
1. Незак. да вычасацца 1.
2. Зал. да вычэсваць 1.
вычэ́свацца 2, ‑аецца; незак.
1. Незак. да вычасацца 2.
2. Зал. да вычэсваць 2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
запуска́цца 1, ‑аецца; незак.
Зал. да запускаць 1 (гл. запусціць 1 у 1–6 знач.).
запуска́цца 2, ‑аецца; незак.
1. Незак. да запусціцца.
2. Зал. да запускаць 2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
зачына́цца 1, ‑аецца; незак.
1. Незак. да зачацца 1.
2. Зал. да зачынаць 1.
зачына́цца 2, ‑аецца; незак.
1. Незак. да зачацца 2.
2. Зал. да зачынаць 2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
збаўля́цца 1, ‑яецца; незак.
1. Незак. да збавіцца 1.
2. Зал. да збаўляць 1.
збаўля́цца 2, ‑яецца; незак.
1. Незак. да збавіцца 2.
2. Зал. да збаўляць 2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
падрыва́цца 1, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; незак.
1. Незак. да падарвацца.
2. Зал. да падрываць 1.
падрыва́цца 2, ‑аецца; незак.
1. Незак. да падрыцца.
2. Зал. да падрываць 2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)