НАФТЭ́НЫ,
насычаныя аліцыклічныя вуглевадароды, што змяшчаюцца ў нафце. Найважнейшыя — цыклагексан, метылцыклагексан і метылцыклапентан. У нафце ёсць таксама і больш складаныя вуглевадароды, што маюць ад 2 да 5 цыклаў у малекуле — бі- і поліцыклічныя Н.: біцыклаактан, біцыклананан, β-каратан (насычаны β-карацін), адамантан і іх вытворныя, насычаныя вуглевадароды стэроіднага і тэрпеноіднага тыпаў. У прам-сці з бензінавай фракцыі нафты вылучаюць цыклагексан і метылцыклагексан. Гл. таксама Аліцыклічныя злучэнні.
Я.Г.Міляшкевіч.
т. 11, с. 218
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НУЛІФІКА́ЦЫЯ (ад лац. nullification знішчэнне),
пазбаўленне дакумента юрыд. сілы законнасці. Н. грошай — пазбаўленне дзяржавай папяровых грошай сілы законнага плацежнага сродку. Выкарыстоўваецца, калі падзенне пакупной цаны грошай з-за інфляцыі дасягае такой ступені, што вартасць, прадстаўленая папяровай грашовай адзінкай, зводзіцца амаль да нуля, або калі зняцце грошай, што страцілі сілу законнага плацежнага сродку, выклікана зменай паліт. улады. Часам фактычна супадае з дэвальвацыяй, калі абясцэненыя грошы абменьваюцца на новыя па вельмі нізкім курсе.
т. 11, с. 387
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ПІРУВАТДЭГІДРАГЕНА́ЗА,
поліферментны комплекс, што каталізуе акісляльнае дэкарбаксіліраванне піравінаграднай кіслаты з утварэннем ацэтыл-KaA у тканках чалавека, жывёл, раслін, а таксама ў аэробных мікраарганізмаў. З дапамогай гэтага працэсу вугляводы ўключаюцца ў трыкарбонавых кіслот цыкл. Мае ў сабе 3 ферменты (піруватдэкарбаксілаза, ліпаілтрансацэтылаза, ліпаілдэгідрагеназа) і кафактары, што ўтвараюць комплекс з малекулярнай масай 4,8—10 млн. Прымае ўдзел у найважн. працэсе забеспячэння клетак энергіяй, таму актыўнасць П. шырока рэгулюецца рознымі фактарамі.
С.С.Ермакова.
т. 12, с. 383
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
праню́хаць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., што і пра каго-што (разм., неадабр.).
Тое, што і разведаць (у 1 знач.).
Пранюхаў, дзе можна пажывіцца.
|| незак. праню́хваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
на́вісь, -і, Т на́віссю, ж.
1. Тое, што навісае над чым-н.
Пад навіссю чаромхі.
2. перан. Нешта страшнае, што навісла над кім-н., што пагражае чалавеку.
Н. небяспекі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
трыбушы́ць, -бушу́, -бу́шыш, -бу́шыць; -бу́шаны; незак. (разм.).
1. каго (што). Патрашыць, вымаць вантробы з забітай жывёліны.
2. перан., што. Разварочваць, разрываць што-н., даставаць, вымаць усё тое, што знаходзіцца ў чым-н.
Т. чамадан.
3. перан., каго-што. Рабіць вобыск, трэсці каго-н. (груб.).
|| зак. вы́трыбушыць, -шу, -шыш, -шыць; -шаны (да 1 і 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
stuck2 [stʌk] past, p.p. → stick2;
get stuck загра́знуць, засе́сці
♦
get stuck into smth. акуну́цца ў што-н. з галаво́ю
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
shiver2 [ˈʃɪvə] v. дрыжэ́ць, уздры́гваць, трэ́сціся;
shiver with cold трэ́сціся ад хо́ладу;
shiver at the thought of… уздры́гваць ад ду́мкі, што…
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
mathematical [ˌmæθəˈmætɪkl] adj.
1. матэматы́чны
2. дакла́дны a mathematical certainty по́ўная ўпэ́ўненасць (што нешта адбудзецца);
a mathematical chance (of) ве́льмі малы́ ша́нец
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
meditate [ˈmedɪteɪt] v.
1. быць у ста́не медыта́цыі
2. (on/upon) сур’ёзна заду́мвацца (аб чым-н.)
3. fml замышля́ць (што-н. дрэннае)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)