наце́шыцца, -шуся, -шышся, -шыцца; зак., кім-чым, з каго-чаго і без дап.
1. Зведаць задавальненне; парадавацца, пацешыцца ўволю.
Не нацешыцца з дачкі.
2. Зведаць асалоду ўзаемнага кахання.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
па́мятка, -і, ДМ -тцы, мн. -і, -так, ж.
Кніжка, лісток з кароткімі настаўленнямі на які-н. выпадак, з кароткімі звесткамі пра каго-, што-н.
Скласці памятку турыста.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
патра́ва, -ы, ж.
1. Знішчэнне, псаванне пасеваў, траў жывёлай.
Ахова азімых пасеваў ад патравы.
2. Страва, яда.
З салам і жук п. (з нар.).
|| прым. патра́ўны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
трэпана́цыя, -і, мн. -і, -цый, ж. (спец.).
Хірургічная аперацыя, звязаная з ускрыццём коснай поласці з мэтай пранікнення да ачага хваробы.
Т. чэрапа.
Т. зуба.
|| прым. трэпанацы́йны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
увасса́ць, -су́, -се́ш, -се́; -сём, -сяце́, -су́ць; -сі́; -са́ны; зак., што і чаго.
Ссучы, усмактаць некаторую колькасць.
У. што-н. з малаком маці (перан.: засвоіць з ранняга дзяцінства).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ужы́ць¹, -ыву́, -ыве́ш, -ыве́; -ывём, -ывяце́, -ыву́ць; -ы́ў, -ыла́, -ло́; -ыві́; зак. (пераважна з адмоўем).
Змагчы жыць, пражыць дзе-н., з кім-н.; ужыцца.
Там ніхто не ўжыве.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Uncum se praebet, quod curvum crescere debet
Робіцца крывым тое, што расце крыва.
Становится кривым то, что растёт криво.
бел. Які хто змоладу, такі і ў старасці. Калі ўрадзіўся з крывымі нагамі, то ўжо ніхто іх не выправіць. Калі ўрадзіўся з лысінай, то з лысінай і памрэ.
рус. Кривая ветка прямой не станет. К чему в молодости привыкнешь, то в старости будешь делать. Каков в колы бельке, таков и в могилу. Каков чёрт от люльки, таков и в могилку.
фр. Bois tortu ne se redresse pas (Кривое дерево не выпрямляется).
англ. Nature is stronger than rearing (Природа сильнее воспитания). Though you cast out nature with a fork it will return (Гони природу хоть вилами, она вернётся).
нем. Jung gewohnt, alt getan (В молодости привык, в старости сделал).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
вы́пусціць сов.
1. в разн. знач. вы́пустить; (из рук — ещё) упусти́ть, вы́ронить; (часть написанного — ещё) опусти́ть;
в. пту́шку з кле́ткі — вы́пустить пти́чку из кле́тки;
в. жывёлу на па́шу — вы́пустить скот на па́стбище;
в. кроў — вы́пустить кровь;
в. са шко́лы — вы́пустить из шко́лы;
в. пазы́ку — вы́пустить заём;
в. газе́ту — вы́пустить газе́ту;
в. рукавы́ — вы́пустить рукава́;
2. разг. сдать внаём;
◊ в. з-пад ува́гі — упусти́ть (вы́пустить) из ви́ду;
в. з рук — вы́пустить из рук;
в. кі́шкі — вы́пустить кишки́;
в. ле́йцы з рук — вы́пустить во́жжи из рук
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
зацягну́ць сов.
1. (таща, переместить) затащи́ть, втащи́ть;
2. (заставить зайти) затащи́ть, затяну́ть;
3. (туго стянуть) затяну́ть;
з. гарсэ́т — затяну́ть корсе́т;
4. безл. (покрыть) затяну́ть, заволо́чь; (слегка) подёрнуть;
не́ба ~ну́ла хма́рамі — не́бо затяну́ло (заволокло́, подёрнуло) ту́чами;
5. (втянуть) затяну́ть;
з. у дрыгву́ — затяну́ть в тряси́ну;
6. (запеть) затяну́ть, завести́;
7. (просунуть) вдеть, проде́ть;
з. ні́тку ў іго́лку — вдеть (проде́ть) ни́тку в иго́лку;
8. перен. (задержать, замедлить) затяну́ть;
з. сяўбу́ — затяну́ть сев;
◊ і на вяро́ўцы (ланцугу́) не заця́гнеш — и на верёвке не зата́щишь; и во́локом не зата́щишь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
зне́сці I сов.
1. (в одно место) снести́; (тяжёлые предметы — ещё) стащи́ть;
2. (сверху вниз) снести́; (тяжёлые предметы — ещё) стащи́ть;
3. (переписать, перенести вниз) снести́;
4. (разрушить) снести́; (ветром, водой — ещё) сорва́ть, унести́;
з. мост — снести́ мост;
урага́н знёс страху́ — урага́н снёс (сорва́л) кры́шу;
5. (срубить) снести́;
з. галаву́ — снести́ го́лову;
6. карт. снести́, сбро́сить;
7. (уходя, взять с собой, похитить) унести́;
з. чужу́ю кні́гу — унести́ чужу́ю кни́гу;
8. перен. (вытерпеть) снести́, перенести́, вы́нести, стерпе́ть;
з. паку́ты — перенести́ страда́ния
зне́сці II сов. (яйцо) снести́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)