расто́чны, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да расточкі 1. Расточныя работы. // Які служыць для расточкі 1. Расточныя інструменты. Расточныя станкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
фіззара́дка, ‑і, ДМ ‑дцы; Р мн. ‑дак; ж.
Фізічная зарадка. Раніцой, перад пачаткам работы, арцельшчыкі ахвотна праводзілі фіззарадку. «Беларусь».
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
фікс, ‑у, м.
Спец.
1. Устаноўленая цана на тавары.
2. Дакладна ўстаноўленая сума ўзнагароды, аплаты за які‑н. від работы.
[Ад лац. fixus — нерухомы, нязменны.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шчыпа́льны, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да шчыпання, звязаны з ім. Шчыпальныя работы. // Які прызначаны, служыць для шчыпання. Шчыпальны станок.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ПАЗАШТА́ТНЫ РАБО́ТНІК,
асоба, якая выконвае для прадпрыемства, установы ці арг-цыі разавыя работы вызначанага віду (напр., кансультацыі ўрача ў мед. установах, работы па экспертызе, рамонце інвентару ці памяшканняў і да т.п.). Прац. адносіны з П.р. афармляюцца пісьмовым пагадненнем, дагаворам, нарадам-заказам і інш. дакументамі. Аплата працы П.р. робіцца па нормах і расцэнках, якія існуюць для аналагічных работнікаў штатнага (спісачнага) складу. На большасць П.р. пашыраюцца і інш. нормы прац. заканадаўства і сац. страхавання.
т. 11, с. 517
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
РАБО́ЧАЯ СУ́МЕСЬ, гаручая сумесь,
сумесь гаручага газу ці пары паліва з паветрам у суадносінах, якія забяспечваюць згаранне яе ў рабочых цыліндрах рухавіка ўнутранага згарання. Адносіны масы паветра, якая паступіла ў цыліндр, да масы паветра, тэарэт. неабходнай для поўнага згарання паліва, наз. каэфіцыентам лішку паветра. Пры значэнні гэтага каэфіцыента, роўным 1,1, паліва згарае найб. эфектыўна. Меншыя значэнні каэфіцыента (багатая сумесь) выкарыстоўваюцца на фарсіраваных рэжымах работы рухавіка, большыя значэнні (збедненая сумесь) — на эканамічных рэжымах работы.
т. 13, с. 187
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
праця́г, -гу м.
1. (действие) продолже́ние ср.;
п. пача́тай рабо́ты — продолже́ние на́чатой рабо́ты;
2. (часть чего-л. продолженного) продолже́ние ср.;
п. бу́дзе — продолже́ние сле́дует;
3. протяже́ние ср.;
на ўсі́м ~гу праспе́кта — на всём протяже́нии проспе́кта;
◊ на ~гу — (чаго) на протяже́нии (чего)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спрацава́цца I сов. (достигнуть слаженности, согласованности в работе) срабо́таться;
брыга́да ху́тка ~ва́лася — брига́да бы́стро срабо́талась
спрацава́цца II сов.
1. (износиться, стереться от работы) срабо́таться; израбо́таться;
шасцярня́ ўжо ~ва́лася — шестерня́ уже́ срабо́талась;
2. (измучиться от продолжительной трудной работы) изнемо́чь; изнури́ться, израбо́таться
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ствары́цца сов.
1. созда́ться, сложи́ться;
~ры́ліся до́брыя ўмо́вы для рабо́ты — создали́сь (сложи́лись) хоро́шие усло́вия для рабо́ты;
~ры́лася до́брае ўра́жанне — создало́сь (сложи́лось) хоро́шее впечатле́ние;
2. (сформироваться) созда́ться, организова́ться, образова́ться, учреди́ться;
пры шко́ле ~ры́ўся драматы́чны гурто́к — при шко́ле образова́лся (организова́лся) драмати́ческий кружо́к
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Вэ́ндзіцца ’вэндзіцца; марудзіць, затрымлівацца’ (Сцяшк. МГ). Значэнне ’марудзіць, затрымлівацца’ другаснае. Аналагічнае развіццё і ў рус. мове (рус. копти́ться ’сядзець, нічога не рабіць’). Магчыма, сюды адносіцца і вэ́ндзацца ’бадзяцца, сланяцца без работы’ (Шат.), якое, відаць, утворана ад вэ́ндзаць ’вэндзіць’ (так жа, як вэ́ндзіцца ’марудзіць’ < вэ́ндзіцца, вэ́ндзіць).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)