Verbum

ПАТЭНЦЫЯ́ЛЬНАЯ СІ́ЛА,

сіла, работа якой залежыць толькі ад пачатковага і канчатковага становішчаў пункта яе прыкладання і не залежыць ад віду (формы) траекторыі і ад закону руху гэтага пункта. Да П.с. адносяцца сіла гравітацыйнага ўзаемадзеяння, сіла электрастатычнага ўзаемадзеяння і сіла пругкасці. Сувязь П.с. $\overrightarrow{F}\text{(}r\text{)}$ з патэнцыяльнай энергіяй U(r) вызначаецца формулай: $\overrightarrow{F}\text{(}r\text{)}=-gradU\text{(}r\text{)}$ . Мех. сістэмы, у якіх дзейнічаюць толькі П.с., адносяцца да кансерватыўных сістэм.

т. 12, с. 186

АБ’ЁМНАЯ СІ́ЛА,

тое, што масавая сіла.

т. 1, с. 22

НАМАГНІ́ЧВАЛЬНАЯ СІ́ЛА,

тое, што магнітарухальная сіла.

т. 11, с. 135

КВАЗІПРУ́ГКАЯ СІ́ЛА,

пераменная сіла $\overrightarrow{F}$, якая дзейнічае на матэрыяльны пункт, прапарцыянальная і процілеглая па напрамку зрушэнню $\overrightarrow{r}$ пункта са становішча раўнавагі: $\overrightarrow{F}=-k\overrightarrow{r}$ , дзе k — каэф. К.с. Квазіпругкімі з’яўляюцца сілы, што ўзнікаюць пры малых дэфармацыях пругкіх цел, датычная складальная сілы цяжару, якая дзейнічае на матэм. маятнік пры малых яго адхіленнях і інш. К.с. імкнецца вярнуць матэрыяльны пункт (M) у стан раўнавагі (O) і пры адсутнасці інш.. сіл выклікае гарманічныя ваганні пункта.

т. 8, с. 206

АПТЫ́ЧНАЯ СІ́ЛА,

фізічная велічыня, якая характарызуе пераламляльную здольнасць аптычнай сістэмы. Абазначаецца D. Аптычная сіла лінзы D = n/F, дзе n — паказчык пераламлення асяроддзя, у якім знаходзіцца лінза, F — фокусная адлегласць. Аптычная сіла збіральных аптычных сістэм дадатная, рассейвальных — адмоўная. Для сістэмы з дзвюх лінзаў D = D₁ + D₂ — dD₁D₂, дзе d — адлегласць паміж заднім гал. фокусам першай лінзы і пярэднім гал. фокусам другой. Адзінка аптычнай сістэмы дыяптрыя.

т. 1, с. 438

ПАВЕ́РХНЕВАЯ СІ́ЛА ў механіцы,

сіла, прыкладзеная да пунктаў паверхні цела. Напр., атмасферны ціск на паверхню Зямлі і на ўсе целы ў атмасферы, сілы супраціўлення асяроддзя, што дзейнічаюць на рухомае цела, рэакцыі апор.

т. 11, с. 465

СІ́ЛА ВЫПРАМЯНЕ́ННЯ,

прасторава-вуглавая шчыльнасць патоку выпрамянення. С.в. роўная адносінам патоку выпрамянення, якое распаўсюджваецца ад кропкавай крыніцы ўнутры прасторавага вугла, да лікавага значэння гэтага вугла. Адзінка С.в. ў СІ — ват на стэрадыян. У сістэме светлавых велічынь аналагам С.в. з’яўляецца сіла святла.

т. 14, с. 375

СІ́ЛА ЦЯЖА́РУ,

сіла, якая дзейнічае на кожны матэрыяльны пункт, што знаходзіцца паблізу паверхні Зямлі, і роўная геам. суме сілы прыцягнення Зямлі і цэнтрабежнай сілы інерцыі. Напрамак С.ц. — вертыкаль у дадзеным пункце зямной паверхні. Аналагічна вызначаюцца С.ц. на кожнай планеце Сонечнай сістэмы.

т. 14, с. 375

тэрмаэлектрарухальная сіла

т. 16, с. 137