прыго́нны I (пригоняемый) приго́нный;
п. лес — приго́нный лес
прыго́нны II ист.
1. прил. крепостно́й;
~нная зале́жнасць — крепостна́я зави́симость;
2. в знач. сущ. крепостно́й;
○ ~ннае пра́ва — крепостно́е пра́во
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
избира́тельный
1. вы́барчы;
всео́бщее избира́тельное пра́во усеагу́льнае вы́барчае пра́ва;
избира́тельный о́круг вы́барчая акру́га;
избира́тельный уча́сток вы́барчы ўча́стак;
2. спец. выбіра́льны;
избира́тельные сво́йства све́та выбіра́льныя ўласці́васці святла́.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́бар, -ру м., в разн. знач. вы́бор;
пра́ва ~ру — пра́во вы́бора;
на в. — на вы́бор;
вялі́кі в. тава́раў — большо́й вы́бор това́ров;
адо́брыць чый-не́будзь в. — одо́брить че́й-л. вы́бор
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пасі́ўны в разн. знач. пасси́вный;
п. чалаве́к — пасси́вный челове́к;
ігра́ць ~ную ро́лю — игра́ть пасси́вную роль;
п. бала́нс — пасси́вный бала́нс;
~ная канстру́кцыя — грам. пасси́вная констру́кция;
~нае вы́барчае пра́ва — пасси́вное избира́тельное пра́во
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
рэ́чавы
1. вещево́й;
р. мяшо́к — вещево́й мешо́к;
~вае забеспячэ́нне — вещево́е дово́льствие;
2. ве́щный;
~вая мета́фара — лит. ве́щная мета́фора;
3. веще́ственный;
○ р. до́каз — юр. веще́ственное доказа́тельство;
~вае пра́ва — юр. ве́щное пра́во
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ула́снасць ж., в разн. знач. со́бственность; (об имуществе, доходе — ещё) достоя́ние ср.;
дзяржа́ўная ўла́снасць — госуда́рственная со́бственность;
набы́ць ва ўла́снасць — приобрести́ в со́бственность;
пра́ва ўла́снасці — пра́во со́бственности;
грама́дская ўла́снасць — обще́ственное достоя́ние
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
крепостно́йI ист.;
1. сущ. прыго́нны, -ннага м.;
2. прил. прыго́нны;
крепостно́й крестья́нин прыго́нны селяні́н;
крепостно́е пра́во прыго́ннае пра́ва; прыго́н, па́ншчына;
крепостно́е состоя́ние прыго́нны стан;
крепостно́й укла́д прыго́нны ўклад;
крепостно́й труд прыго́нная пра́ца.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ГАРАДСКО́Е ПРА́ВА,
прававыя нормы, якія дзейнічалі ў гарадах сярэдневяковай Еўропы. Пачало складвацца ў 11 — 12 ст. з развіццём рамёстваў і гандлю, росквіту дасягнула ў 14 ст. Нормы гарадскога права ўключаліся ў статуты гарадоў ці цэхаў, гар. судоў, граматы. Рэгулявалі гандл. і грамадз. адносіны, крымін. судаводства. Гарадское права, пашыранае ў Венецыі, Генуі (Італія), Гамбургу, Магдэбургу (Германія), значна ўплывала на фарміраванне гарадскога права інш. еўрап. гарадоў (права на самакіраванне са сваёй суд. і адм. арганізацыяй, правы цэхавых арганізацый з іх статутамі, павіннасці і падатковая сістэма). Магдэбургскае права дзейнічала з пэўнымі зменамі ў Венгрыі, Чэхіі, Польшчы.
На Беларусі нормы гарадскога права замацоўваліся ў гандл. дагаворах Полацка, Віцебска з Ноўгарадам, Рыгай, Смаленскам (13—15 ст.). Многія гарады і мястэчкі карысталіся магдэбургскім правам. У гарадах Беларусі дзейнічалі таксама нормы ўласна беларускага гарадскога права (Аршанскае права, Віцебскае права, Полацкае права). У 17 ст. дзейнічаў шэраг прававых нормаў Статутаў ВКЛ. У бел. гарадах, якія ў канцы 18 ст. былі далучаны да Рас. імперыі, нормы гарадскога права, узятыя (з пэўнымі зменамі, дастасаванымі да Беларусі) з магдэбургскага права і Статутаў ВКЛ, перасталі дзейнічаць, бо набыло сілу гар. ўлажэнне, пазней уключанае ў Поўны збор законаў Рас. імперыі.
Літ.:
Владимирский-Буданов М.Ф. Немецкое право в Польше и Литве. СПб., 1868.
З.Ю.Капыскі.
т. 5, с. 48
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
акты́ўны I в разн. знач. акти́вный;
~ная хімі́чная рэа́кцыя — акти́вная хими́ческая реа́кция;
○ ~нае вы́барчае пра́ва — акти́вное избира́тельное пра́во
акты́ўны II бух. акти́вный;
~ныя апера́цыі ба́нка — акти́вные опера́ции ба́нка;
а. раху́нак — акти́вный счёт;
а. бала́нс — акти́вный бала́нс
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
по́льзование
1. карыста́нне, -ння ср.;
места́ обще́ственного по́льзования ме́сцы грама́дскага карыста́ння;
2. (владение) карыста́нне, -ння ср., улада́нне, -ння ср.;
пра́во по́льзования пра́ва карыста́ння;
в о́бщем по́льзовании у агу́льным карыста́нні (улада́нні);
3. (лечение) уст. лячэ́нне, -ння ср.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)