сіль, мур, гразевы або гразекаменны паток, які раптоўна ўзнікае ў рэчышчы горнай ракі. Найб. характэрны для горных раёнаў з кантынент. кліматам (напр., для гор Сярэдняй Азіі). Характарызуецца рэзкім кароткачасовым (1—3 гадз) пад’ёмам узроўню вады, хвалепадобным рухам і адсутнасцю строгай перыядычнасці. Фарміруецца пры выпадзенні моцных ліўняў, інтэнсіўным раставанні снегу і лёду горных ледавікоў, радзей ад землетрасенняў, вывяржэнняў вулканаў, прарываў азёрных перамычак, у выніку гасп. дзейнасці (напр., пры ўзрыўных работах у гарах). Перадумовай служыць назапашванне вял. колькасці прадуктаў выветрывання на горных схілах, іх значныя нахілы, працяглае ўвільгатненне грунтоў, што змяншае іх трываласць. Могуць прычыняць вял. разбурэнні. Барацьба з С. вядзецца пераважна шляхам замацавання глебавага і расл. покрыва, буд-васпец. гідратэхн. збудаванняў, у т. л. плацін.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
tumultuous[tju:ˈmʌltʃuəs]adj.
1. расхвалява́ны, устурбава́ны; неспако́йны
2. гаваркі́; шу́мны, бу́рны;
a tumultuous reception гара́чы прыём;
tumultuous waves бурлі́выя хва́лі
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
turbulénta
1) бу́рны, бурлі́вы;
~er Béifall бу́рныя апладысме́нты [во́плескі]
2) турбуле́нтны, віхравы́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
мяце́жны, ‑ая, ‑ае.
1. Які мае непасрэдныя адносіны да мяцяжу. І помніць дагэтуль Замосце і Снежна, Як беглі палкі генералаў мяцежных.Глебка.// Які заклікае, падбухторвае да мяцяжу. Мяцежная прамова.
2.перан. Трывожны, неспакойны, бурны. Мяцежны характар. □ Мяцежныя жаданні напаўнялі.. [Юльчына] сэрца.Бядуля.Прыходзіў вялікі, прыходзіў мяцежны І радасны росквіт суровай зямлі.Куляшоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
headlong1[ˈhedlɒŋ]adj.
1. неабду́маны;
a headlong decision неабду́манае рашэ́нне
2.бу́рны, нястры́мны; шалёны, імклі́вы, імпэ́тны;
a headlong flight пані́чныя ўцёкі
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
inclement
[ɪnˈklemənt]
adj.
1) суро́вы, бу́рны(пра надво́р’е, клі́мат)
2) неміасэ́рны; стро́гі, суро́вы, лю́ты (улада́р)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
roaring
[ˈrɔrɪŋ]
adj.
1) шу́мны, бу́рны, крыклі́вы
2) ажы́ўлены, кіпу́чы
a roaring business — кіпу́чы га́ндаль
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
blustery[ˈblʌstəri]adj.бу́рны, ве́льмі мо́цны;
a blustery wind гвалто́ўны ве́цер;
The day was cold and blustery. Дзень быў халодны, і дзьмуў рэзкі вецер.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Турбуле́нтны ‘бурлівы, бурны, хаатычны, віхравы (рух часцінак вадкасці, газу)’, турбуле́нцыя ‘віхравы, хаатычны рух часцінак (газу, вадкасці)’ (ТСБМ). Запазычаны з польскай (абодва словы) ці з рускай (турбулентны) мовы, у якія слова прыйшло з англ. ці франц.turbulent ‘тс’; апошнія паходзяць ад лац.turbulentus ‘бурлівы, бязладны, неспакойны’, якое з turbō ‘віхор, вір’, ‘кола’ (Голуб-Ліер, 494; Даза, 732; ЕСУМ, 5, 679).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
squally
[ˈskwɔli]
adj.
1) бу́рны
squally weather — бу́рнае надво́р’е
2) пары́вісты (пра ве́цер)
3) informal пагро́зьлівы; неспако́йны, трыво́жны
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)