НАЦЫЯНА́ЛЬНЫ РЭЖЫ́М,

прынцып, што ўжываецца ў міжнар. дагаворах, паводле якога юрыд. і фіз. асобам адной дагаворнай дзяржавы даюцца на тэрыторыі другой дагаворнай дзяржавы такія ж правы, ільготы і перавагі, што і яго ўласным юрыд. і фіз. асобам. Можа быць устаноўлены ў заканадаўстве асобных дзяржаў. Напр., ветэраны Вял. Айч. вайны карыстаюцца сваімі правамі на тэрыторыі краін СНД, незалежна ад таго, грамадзянамі якой з гэтых краін яны з’яўляюцца.

т. 11, с. 240

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЛЯТА́ЛЬНАСЦЬ (ад лац. letalis смяротны),

смяротнасць, паказчык мед. статыстыкі: адносіны колькасці людзей, што памерлі ад хваробы, ранення ці няшчаснага выпадку да колькасці людзей, што хварэлі гэтай хваробай (параненыя, пацярпелыя, у %) за пэўны прамежак часу. Адрозніваюць Л. бальнічную, пазабальнічную, агульную і інш. Л. — адзін з паказчыкаў эфектыўнасці тэрапеўт. прэпаратаў, метадаў лячэння, тэрмінаў і паўнаты шпіталізацыі і інш. Л. адрозніваецца ад смяротнасці — частаты смерцяў сярод насельніцтва.

т. 9, с. 432

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПАДСУСЕ́ДНІКІ, падсуседзі, суседзі,

назва катэгорый насельніцтва ў Расіі і ВКЛ 16—17 ст. У ВКЛ 16—1-й пал. 17 ст. П. — беззямельныя сяляне, што жылі ў вёсках і гарадах на чужых дварах (адсюль назва; гл. ў арт. Каморнікі). У Расіі П. — сяляне і пасадскія людзі, што разарыліся і не мелі ўласнай гаспадаркі. Пасяляліся ў дварах цяглых сялян і дапамагалі весці гаспадарку іх уладальнікам.

т. 11, с. 507

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

вы́явіцца сов.

1. обнару́житься, прояви́ться, обрисова́ться, вы́явиться; вы́разиться; оказа́ться; вскры́ться, обнажи́ться, разоблачи́ться, откры́ться;

~віўся та́лент — обнару́жился (прояви́лся, обрисова́лся, вы́явился) тала́нт;

у гэ́тай карці́не ~вілася заду́ма мастака́ — в э́той карти́не вы́разился за́мысел худо́жника;

~віліся недахо́пы ў рабо́це — вскры́лись (обнару́жились, обнажи́лись, откры́лись) недоста́тки в рабо́те;

~вілася няста́ча гро́шай — обнару́жилась (вскры́лась) недоста́ча де́нег;

~вілася, што гэ́та не так — оказа́лось, что э́то не так;

2. безл. в сочетании с союзом што (стать очевидным) оказа́ться; получи́ться;

~вілася, што я вінава́ты, а не ты — оказа́лось, что я винова́т, а не ты;

~вілася, што мы з табо́й прыйшлі́ да адно́лькавых вы́вадаў — получи́лось, что мы с тобо́й пришли́ к одина́ковым вы́водам;

3. разг. вы́писаться;

в. з дамаво́й кні́гі — вы́писаться из домо́вой кни́ги

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ДЗЯВО́ЧНІК,

у беларусаў даўні звычай наладжваць вечарынку ў нявесты напярэдадні вяселля; тое, што і суборная субота.

т. 6, с. 134

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МІКРАДЭНСІТО́МЕТР,

разнавіднасць дэнсітометра, прызначаная для вымярэння аптычных шчыльнасцей на малых участках фатагр. відарысаў; тое, што мікрафатометр.

т. 10, с. 358

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

prawie

амаль, траха;

prawie że — амаль што;

jestem prawie że gotów — я амаль што гатовы;

prawie go nie znam — я яго амаль не ведаю

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

przenikać

przenika|ć

незак.

1. do czego, przez co пранікаць у што, праз што;

2. пранізваць; працінаць;

żal serce przenikać — жаль (журба) пранізвае сэрца

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

zatroszczyć się

зак. (o kogo/co) патурбавацца, паклапаціцца (аб кім/чым; пра каго/што); узяць на сябе клопат (аб кім/чым; пра каго/што)

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

захварэ́ць (на што, без доп.) сов. заболе́ть (чем, без доп.), захвора́ть (чем, без доп.);

з. на шкарляты́ну — заболе́ть (захвора́ть) скарлати́ной;

ён, му́сіць, ~рэ́ў — он, вероя́тно, заболе́л

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)